De groep van vijf

Miles Davis vond het doodzonde. Hij dacht dat er geen goede liveopnamen waren van het kwintet waarmee hij in 1969 door Europa toerde. Niet waar, blijkt nu bijna 45 jaar later.

jazz


Miles Davis Quintet: Live In Europe 1969. The Bootleg Series Vol. 2.


'Man ik wou dat er live-opnamen van deze band waren gemaakt, want ze waren echt allejezus goed.' Aldus Miles Davis in zijn in 1989 verschenen autobiografie. 'Ik geloof dat Chick Corea en een paar andere mensen een paar van onze optredens hebben opgenomen, maar Columbia heeft het godverdomme helemaal gemist!'


Niet helemaal, zo blijkt nu bijna 45 jaar nadat Miles Davis met het kwintet, waar hij zo enthousiast over opgeeft, on the road was. Dat was grofweg tijdens het gehele jaar 1969. Een cruciaal jaar , niet alleen in de loopbaan van de meestertrompettist, maar in de hele jazzgeschiedenis. Dit was het jaar waarin de kiem voor jazzrock werd gezaaid zoals die in de daaropvolgende jaren tot volle wasdom zou komen.


Cruciaal was Bitches Brew, het dubbelalbum dat Miles Davis in april 1970 uitbracht en daarmee aansluiting vond bij het wat meer avontuurlijk ingestelde deel van het rockpubliek. De plaat staat nog altijd te boek als één van de pijlers waarop de jazzrockgeschiedenis rust. Hoe baanbrekend ook, zoals Davis met zijn kwintet Bitches Brew in 1969 inspeelde, doet, als je het nu luistert, nogal klinisch en overdadig aan.


Over dat kwintet, met Wayne Shorter op tenor- en sopraansaxofoon, Chick Corea op Fender Rhodes en piano, Dave Holland op bas en Jack DeJohnette op drums, heeft Davis het. En inderdaad, wat een omissie in de toch zo omvangrijke discografie van Davis, maar vooral wat een geluk dat daar eindelijk wat aan is gedaan met de uitgave van de drie cd's en een dvd tellende box Miles Davis Quintet: Live In Europe 1969, The Bootleg Series Volume 2.


Nadat Sony in 2011 al het prachtige Volume 1 uitbracht met live-opnamen uit 1967 van Davis' veel beroemdere kwintet (met naast saxofonist Shorter, op piano Herbie Hancock, op bas Ron Carter en als drummer Tony Williams), blijkt deze tweede box pas echt essentieel, omdat hier een band te horen is die maar heel kort bestond en waarvan nauwelijks studio- of liveopnamen bestaan.


Niet voor niets wordt dit kwintet vaak 'The lost quintet' genoemd. Natuurlijk, ze speelden in februari 1969 al mee op Davis klassiek geworden album In A Silent Way, maar werden daarop bijgestaan door onder meer toetsenist Joe Zawinul en gitarist John McLaughlin. Die waren er niet bij toen Davis in juli, vlak voor de release van In A Silent Way, naar Europa afreisde.


De twee concerten die hij toen op het Franse jazzfestival in Antibes gaf, moeten het publiek verrast hebben omdat Davis stukken speelde als Spanish Key en Miles Runs The Voodoo Down die hij pas een maand later zou opnemen tijdens sessies die tot Bitches Brew zouden leiden. De opnamekwaliteit laat wat te wensen over, maar het vijftal speelt even fantasievol als speels, en vooral het samenspel en de afwisseling in solo's tussen Davis en Shorter is fenomenaal.


Maar pas echt vuurwerk levert het kwintet ruim drie maanden later in Stockholm en Berlijn. De popwereld is inmiddels opgeschud door Woodstock (augustus 1969). Davis heeft er al blijk van gegeven erg onder de indruk te zijn van de funk van Sly & The Family Stone en het elektrische gitaargeweld van Jimi Hendrix. De keurige pakken met stropdas waarmee hij met zijn oude kwintetten de podia betrad, zijn inmiddels vervangen door bontgekleurde extravagante broeken en shirts. Maar het geluid tijdens de hier vastgelegde concerten is los nog goeddeels akoestisch.


Uniek is de versie van Bitches Brew, waarmee het publiek dan nog volkomen onbekend is, opgenomen in Stockholm. Er zit een storing in de elektrische piano van Chick Corea, die noodgedwongen halverwege wisselt naar een 'gewone' piano. De bandleden lijken nog veel beter op elkaar ingespeeld, wat twee dagen later in Berlijn (waar de dvd uit de box is opgenomen) tot een versie van It's About That Time leidt die je een kwartier op het puntje van de stoel houdt.


Voor wie nog altijd moeite heeft met de dichtgemetselde rocksound op Bitches Brew, en niet veel op heeft met te veel door plakken en knippen geconcipieerde In A Silent Way, is het echt een feest de goeddeels zelfde muzikanten zo los en soepel het beste van hun kunnen te horen geven.


Er had nog veel meer moois uit dit vijftal kunnen komen, maar Davis wilde vooruit. Hij ging uiteindelijk in op een al veel eerder door zijn platenbaas Clive Davis van Columbia gedane suggestie om te gaan spelen in rocktempels als de Fillmore East in New York, waar hij in maart 1970 met hetzelfde kwintet, uitgebreid met Airto Moreira het voorprogramma van Neil Young deed.


Dit concert, vastgelegd op de pas in 2001 verschenen dubbel-cd It's About That Time. Live At The Fillmore East laat een al veel meer door rock en funk aangeraakte Davis horen. Davis ging zijn begeleidingsband in de daaropvolgende jaren harder en elektrischer laten spelen, wat een paar jaar later tot een nieuw hoogtepunt, On The Corner zou leiden.


Maar zoals hij in de tweede helft van 1969 met zijn kwintet speelde - zo krachtig, virtuoos, speels en gecontroleerd, improviserend en toch toegankelijk - dat was echt, in de woorden van Miles Davis zelf 'allejezus goed'.


Wat een geluk dat deze band indertijd toch is vastgelegd.


1969


Miles Davis was grofweg heel het jaar 1969 met zijn kwintet aan het toeren. Een cruciaal jaar, niet alleen in de loopbaan van de meestertrompettist, maar in de hele jazzgeschiedenis. Dit was het jaar waarin de kiem voor jazzrock werd gezaaid zoals die in de daaropvolgende jaren tot volle wasdom zou komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden