NieuwsElektrificatie

De ‘groene’ bus? Die komt door corona wat later – zo’n twee jaar, denkt ING

De vergroening van het stads- en streekvervoer loopt door de corona-uitbraak vertraging op. Omdat onzeker is of en wanneer de reizigers terugkeren, schrijven vervoerders niet in op nieuwe aanbestedingen waarin de hoofdrol is weggelegd voor de elektrische bus.

Een chauffeur laadt zijn bus op in de busremise in Utrecht.Beeld Marcel van den Bergh

Sinds de eerste lockdown in maart van dit jaar maakt een groot aantal mensen geen of minder gebruik van het openbaar vervoer. Het stads- en streekvervoer merkt dat ook: het aantal passagiers zit nog steeds maar op de helft van wat ze vorig jaar rond deze tijd vervoerden.

Omdat vervoerders in het zicht van teruggelopen inkomsten het risico van dure aanbestedingen niet aandurven, blijven provincies zitten met nieuwe concessies. Dat constateert het economisch bureau van ING. De terugval in ticketinkomsten en onzekerheid over toekomstige reizigersaantallen hebben tot verlenging van aflopende concessies in 2020, 2021 en ook al 2022 geleid. Het gaat daarbij onder andere om de regio’s IJssel-Vecht, Zaanstreek-Waterland en Arnhem-Nijmegen.

Uitgangspunt van alle aanbestedingen is de vervanging van alle dieselbussen door bussen die rijden op stroom. Dat doel moet in 2030 bereikt zijn en is overeengekomen door het Rijk, provincies, de grote steden en vervoerders. Nederland ligt aan kop bij de elektrificatie van stads- en streekbussen. Aan het begin van dit jaar reed 15 procent van de 5.300 bussen in het openbaar vervoer rond op een batterij. In heel Europa lag dit naar schatting rond de 4 à 5 procent. 

‘Stevige uitdaging’

Omdat een aantal concessies al was begonnen voor het coronavirus toesloeg, zijn er dit jaar wel nieuwe e-bussen in gebruik genomen. Hun aandeel komt eind dit jaar waarschijnlijk uit op 22 procent, aldus de ING-onderzoekers. Maar de instroom van nieuwe bussen in de komende twee jaar wordt afgeremd.

Niet iedereen laat zich afschrikken door de financiële risico’s. Vorige week werd bekend dat de Rotterdamse vervoerder RET tussen de 35 en 50 nieuwe elektrische bussen en bijbehorende laadinfrastructuur besteld.

‘We staan door de coronacrisis tijdelijk voor stevige uitdagingen, maar er is in onze regio op de langere termijn een grote rol weggelegd voor het ov’, stelt Maurice Unck, algemeen directeur. ‘De bevolkingsaanwas zet door, de druk op de ruimte neemt toe en de noodzaak om schoon vervoer aan te bieden, is onveranderd.’ De nieuwe bussen moet eind volgend jaar gaan rijden.

Toekomstige zekerheid

‘Wat opvalt is dat de regio’s die het vervoer in eigen hand hebben via een gelieerd ov-bedrijf, zoals Amsterdam en Rotterdam, door willen gaan met investeren’, zegt ING-onderzoeker Rico Luman. ‘In de meeste regio’s is het vervoer echter volledig geprivatiseerd en daar ligt het anders. Ov-bedrijven hebben te weinig comfort om bij de bestaande condities mee te doen aan aanbestedingen.’

Investeringen in duurdere elektrische bussen en laadstations vereisen een behoorlijke mate van toekomstige zekerheid nodig als ov-bedrijven dit uit eigen zak moeten betalen, aldus Luman. Het rijk betaalt vanwege de coronacrisis nu een beschikbaarheidsvergoeding tot het midden van volgend jaar, maar die dekt slechts 93 procent van de verliezen af. 

Luman: Om de stijgende lijn van elektrificatie vast te houden, lijkt extra ondersteuning voor investerende ov-bedrijven onvermijdelijk. Door de rol als aanbesteder is dit in eerste instantie aan de decentrale overheden.’

VAN VROEM NAAR ZOEM

Het aantal elektrische bussen in Nederland neemt in fors tempo toe. ‘Geen enkele transformatie in het openbaar vervoer heeft zich zo snel voltrokken.’ De overgang van ‘vroem’ naar ‘zoem’ gaat niet overal even hard. Het aantal e-bussen verschilt per vervoersgebied. In de regio gaat het crescendo, in de steden in een lager tempo.

De verduurzaming van het openbaar vervoer in de regio Amsterdam levert onverwachte en onplezierige neveneffecten op. Dat bleek in 2019 uit de reactie van de Reizigers Advies Raad (RAR) op de plannen die Connexxion had opgesteld voor het busvervoer in vijf gemeenten rond de hoofdstad. De inzet van elektrische bussen zou leiden tot minder stoelen, kortere ritten, meer overstappen en passagiers die kou lijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden