De groeimarkt van het kinderwerk

De overheid neemt het zekere voor het onzekere: zij gaat de capaciteit in de kinderopvang in vier jaar verdubbelen met 71 duizend plaatsen....

'GEZOCHT: ondernemers in kinderopvang.' Met deze leus hopen zes grote bemiddelaars die tot taak hebben crècheplaatsen voor het bedrijfsleven te regelen, te gaan werven. Om het kandidaat-ondernemers naar de zin te maken, zijn de bemiddelingsbureaus van plan hun wachtlijsten op postcode samen te voegen, zodat in één oogopslag duidelijk is waar de vraag naar crèches het grootst is.

De behoefte aan kinderopvang groeit gestaag nu ouders veelal blijven werken en hun kinderen twee of drie dagen per week moeten worden uitbesteed. Vooral in de grote steden zijn lange wachtlijsten ontstaan, al weet niemand precies hoe lang: sommige ouders schrijven zich bij wel tien crèches tegelijk in. De overheid neemt het zekere voor het onzekere: zij gaat de capaciteit in de kinderopvang in vier jaar bijna verdubbelen met 71 duizend plaatsen.

Er is één probleempje: ondernemers staan niet bepaald te springen om kinderdagverblijven te beginnen. Het is een business waar je niet rijk van wordt. 'Winst? Dan moet je in een andere sector zijn', zegt Gonda Lier van Skobi dat tien kindercentra heeft met ruim vierhonderd plaatsen. Kinderopvang is arbeidsintensief en moet voldoen aan nauw omschreven eisen als twee leidsters per groep en zoveel vierkante meter per kind.

De grote bemiddelaars denken de oplossing gevonden te hebben. Hun ei van Columbus? Zij garanderen ondernemers volle groepen en verkleinen op die manier het ondernemingsrisico. Ze hopen dat het zo aantrekkelijker wordt een crèche op te zetten.

'Kinderopvang is een duur product,' zegt Ton van Ulden, financieel directeur van Catalpa (3500 plaatsen). 'Het is niet echt een sector waar snelle jongens een mooie winst kunnen pakken. Het organiseren van kinderopvang is ingewikkeld en vraagt vakkennis en een zekere mate van bevlogenheid.'

De meeste aanbieders van kinderopvang, ook de grote met vierduizend plaatsen, maken minder dan 5 procent winst. De gemiddelde crèchebeheerder wil dan ook niet uitbreiden - die is al blij als hij het hoofd boven water kan houden. Ondernemers die wel willen groeien, moeten een hele reeks obstakels nemen: ze hebben te maken met gebrek aan geld om te investeren, gebrek aan huisvesting en gebrek aan leidsters.

De eerste hindernis wordt voor een deel geslecht nu bedrijven langzaam maar zeker belangstelling opvatten voor kinderopvang. 'Vijf jaar geleden zaten de werkgevers nog te trutten om de kinderopvang uit de CAO te houden. Nu lopen ze zich het vuur uit de sloffen om crèches voor hun personeel te regelen', aldus Peter Vereijken, productmanager bij Randstad Gezondheidszorg, over de omslag die zich op het ogenblik voltrekt.

Om personeel binnen te halen en binnen te hóuden, smeden tenminste twee conglomeraten, waaronder de ING Bank, plannen om zo'n vierhonderd miljoen gulden te investeren in de kinderopvang. Voor dat geld moeten honderdvijftig nieuwe centra worden geopend met samen negenduizend kindplaatsen.

Het initiatief is goed voor eenachtste van de uitbreiding die de overheid hoopt te realiseren. Met Randstad wordt gesproken over de toelevering van leidsters voor de nieuwe crèches - met Nutricia, Procter & Gamble en anderen over babyvoeding en luiers.

De financiers zijn voornamelijk banken, gelieerd aan verzekeraars. Nu alles en iedereen is verzekerd, proberen verzekeraars hun productenpalet te verbreden. Steeds vaker nemen de financiële grootmachten bedrijven een deel van de zorg voor het personeel uit handen en regelen de secundaire arbeidsvoorwaarden, de zogeheten employee benefits in modern jargon.

Vereijken: 'Steeds meer werkgevers merken dat een nog grotere leaseauto niet meer voldoende is om personeel te binden. Als je je mensen tevreden wilt houden, moet je naast een goed pensioen, een spaarloonregeling en loopbaanperspectief, ook kinderopvang bieden.'

Ondernemers in de kinderopvang die geld willen lenen en bot vangen bij een bank, kunnen terecht bij het Waarborgfonds Kinderopvang. Het fonds heeft twintig miljoen in kas waarmee het tot tweehonderd miljoen gulden garant kan staan voor investeringen. Daarnaast helpt het fonds met het ontwikkelen van investerings- en ondernemingsplannen - waaraan een enorme behoefte blijkt te bestaan.

Instellingen kunnen bij het fonds ook model-huurovereenkomsten opvragen of in aanmerking komen voor bouwbegeleiding. Want huisvesting vormt eveneens een obstakel voor groei van de opvangsector. Toen tien jaar geleden de grootscheepse kinderopvang van de grond kwam, konden veel centra terecht in oude scholen. Maar die zijn anno 2000 bezet, of nodig voor klassenverkleining. Vooral in de grote steden kampt de kinderopvang bovendien met hoge grondprijzen - voor crèches geschikte percelen hebben veelal een andere bestemming.

De derde hobbel is de personele bezetting. De kinderopvang kende van begin af aan een snelle doorstroming. Nu de kinderopvang gaat uitbreiden, zijn de komende vier jaar zeventienduizend extra leidsters nodig. Tegelijkertijd neemt het aanbod van gastouders af.

Gastouders zijn meestal moeders die thuis blijven om voor hun kinderen te zorgen en die daarbij andermans kinderen opvangen. Deze vrouwen nemen steeds vaker een betaalde baan. Roel Eren van de Stichting Kinderopvang Rijswijk in het blad Management Kinderopvang: 'We moeten op zoek naar andere bronnen. Ik denk aan 55-plussers, mensen met een beperking voor de arbeidsmarkt, bijstandsmoeders met kinderen onder de vijf jaar.'

Randstad heeft voor zijn opdrachtgevers drieduizend leidsters nodig, maar wil die niet wegkapen bij andere crèches. Daarom is het uitzendbureau vast begonnen met werven, in dienst nemen en opleiden. Vereijken: 'We zoeken vooral onder vrouwen die nu geen baan hebben, met name allochtone vrouwen, en vrouwen met een klein baantje die méér willen werken.

'We zoeken ook onder vrouwen in de thuis- en gezondheidszorg, die hun werk vaak te zwaar vinden. Die vrouwen bieden wij straks een combibaan, bijvoorbeeld 's ochtends thuiszorg en 's middags buitenschoolse opvang.' De opleidingsplaatsen die Randstad daarvoor nodig heeft, zijn al gereserveerd op de scholen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden