De Grieken leven iets goedkoper

Griekenland is het enige land in de EU waar de prijzen dalen. Dat heeft, door kartels en regels, eigenlijk nog lang geduurd.

ATHENE - Sportwinkel Playmaker is een instituut in de Griekse hoofdstad Athene. De zaak werd ooit opgezet door de legendarische Griekse basketballer Panagiotis Giannakis - bijgenaamd 'De Draak' - en geldt als een van de beste adressen voor goede sportspullen. Toch heeft zelfs deze winkel door de economische crisis de verkopen dramatisch zien dalen.

'Hier, ik zal je wat laten zien', zegt winkelier Nikitas Simeonidis. Hij beent naar de etalage en haalt een donkergrijze Nike-hardloopschoen tevoorschijn. 'Deze kost 55 euro. Heel simpel, zonder luchtvering of andere poespas. Dit is nu ons best verkochte model.' Hij pakt een andere schoen, uitgevoerd in fluorescerend blauw. 'Deze heeft wel luchtvering, maar ik heb er slechts een paar van besteld, want hij kost 130 euro. Ik weet dat mensen hier geen geld meer voor hebben.'

De ondernemer vertelt dat hij zijn prijzen sinds het begin van de crisis met 20 tot 30 procent heeft verlaagd. 'Als ik zou vasthouden aan mijn oude prijzen, zou ik weinig meer verkopen.'

Ondanks zes jaar economische recessie bleven de prijzen in Griekenland lange tijd stijgen, maar vorig jaar kwam daar eindelijk een einde aan. Griekenland heeft nu voor het eerst in 45 jaar negatieve inflatie, oftewel deflatie. Dit wil zeggen dat de prijzen dalen. Griekenland is het enige land in de Europese Unie waar dit gebeurt. Volgens het Griekse bureau voor de statistiek namen de prijzen vorig jaar met 1,8 procent af. En economen voorspellen ook voor dit jaar deflatie.

Oorzaken zijn de toenemende werkloosheid, die inmiddels op 28 procent ligt, en de daling van lonen en pensioenen. Grieken hebben hun inkomen sinds het begin van de crisis gemiddeld met zo'n 30 procent zien afnemen.

Salami

'Ik heb mijn winkelgedrag dramatisch aangepast', zegt de 45-jarige Vassiliki Vampoula, die net met plastic tassen in de hand uit een supermarkt in Athene komt. 'De extra dingen koop ik niet meer, zaken als cosmetica, wijn, salami. En ik zoek aanbiedingen.' Naast de ingang van de supermarkt staat een zwart-wit keffertje te wachten op zijn baas. Het dier is vastgebonden aan een metalen buis. Vampoula: 'Het zit niet zo in de Griekse cultuur om naar prijzen te kijken. Wij vinden dat genânt. Maar ik let er tegenwoordig wel degelijk op. En als ik een loodgieter nodig heb, bel ik echt rond om de goedkoopste te vinden. Vroeger zou ik dat nooit hebben gedaan.'

Dat de daling van de prijzen, ondanks de crisis, lang op zich liet wachten, komt volgens experts onder meer doordat de Griekse economie is vergeven van allerlei kartels en verstikkende regelgeving.

Zo mogen winkels in Griekenland geen vitaminepillen of voedingssupplementen verkopen. Dat recht is voorbehouden aan apothekers. 'De apothekers beweren dat je bij de aankoop van vitaminen deskundig advies nodig hebt', zegt Aggelos Tsakanikas, onderzoeksdirecteur van de economische denktank IOBE. 'Gestoord natuurlijk. Ik heb bij vitaminen nog nooit een advies gekregen. Maar de apothekers doen er alles aan om dit recht te behouden, omdat ze er goed aan verdienen.'

Ook houden de Griekse autoriteiten de illusie hoog dat verse melk slechts vijf dagen houdbaar is. Leveranciers moeten melk die niet wordt verkocht daarom binnen vijf dagen terughalen uit de winkels. Het officiële doel is bescherming van de gezondheid van consumenten. Maar het werkelijke doel van de regel is de relatief inefficiënte Griekse melkproducenten uit de wind te houden. Het loont door de vijfdagenregel niet om goedkopere buitenlandse melk te importeren. Een pak melk kost hierdoor in Griekenland de helft meer dan in Nederland.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft onlangs 555 achterhaalde en belemmerende voorschriften geïdentificeerd die volgens haar moeten worden afgeschaft om de Griekse economie dynamischer te maken. Zo zouden alle winkels de vrijheid moeten krijgen om op zondag open te blijven. Ook zouden winkeliers zelf moeten kunnen bepalen wanneer ze een uitverkoop beginnen. En aan de bescherming van de Griekse melkproducenten zou een einde moeten komen.

De OESO krijgt steun van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds, die Griekenland met een hulppakket van 240 miljard euro aan noodleningen overeind houden. De EU en het IMF stellen afschaffing van de 555 regels inmiddels als voorwaarde voor verstrekking van de volgende tranche aan noodleningen. Volgens de geldschieters zal het schrappen van de voorschriften de Griekse economie naar schatting 5,2 miljard euro per jaar opleveren en tot een flink hogere economische groei leiden. De Griekse regering moet daarbij op de koop toe nemen dat heel wat kleine melkveehouders en andere inefficiënte bedrijven op de fles zullen gaan.

'In een concurrerende markt heb je nou eenmaal winnaars en verliezers', aldus een OESO-functionaris onlangs. 'Dat is normaal en positief. De efficiëntie zal alleen groter worden als inefficiënte bedrijven failliet gaan. De Griekse industrie moet efficiënter en concurrerender worden.'

Maar of veel kartels en beperkende voorschriften zullen worden afgeschaft, moet worden afgewacht. De geëiste hervormingen stuiten op verzet van vakbonden, branche-organisaties en oppositiepartijen. Ook binnen de regering van de conservatieve premier Antonis Samaras klinkt gemor. Zo heeft minister Athanasios Tsaftaris van Landbouw al verklaard dat hij absoluut wil vasthouden aan de bescherming van de Griekse melkproducenten. 'Is een besparing van vijf à tien cent voor een gezin van vier het waard om de Griekse melkveehouders te laten uitsterven?', vroeg de bewindsman onlangs retorisch in het parlement.

Complot

Ook de apothekers zijn vastbesloten zich te verzetten. In zijn zaak in Athene loopt zestiger Epaminondas Gazos naar zijn schappen met vitaminepillen. Hij laat enkele doosjes en buisjes door zijn handen gaan. 'Vitaminen hebben bijwerkingen', zegt hij. 'Dat is niet zo bekend, maar het is wel zo. Vitamine B-12 verdunt bijvoorbeeld het bloed. En B-6 beïnvloedt het zenuwstelsel. Als vitaminen in de supermarkt komen te liggen, zal niemand de patiënt daar meer voor waarschuwen.'

De bejaarde apotheker bespeurt achter de liberaliseringsplannen een complot van farmaceutische multinationals. 'Gelooft u echt dat de prijzen omlaag gaan als vitaminen en andere medicijnen in de supermarkt komen te liggen? Welnee. De prijzen blijven waarschijnlijk min of meer hetzelfde. De farmaceutische bedrijven gaan alleen meer verkopen. En daar gaat het ze om. Het draait puur om winstbejag.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden