Analyse

De Grexit-plannen liggen klaar

Griekenland zit klem. De nood is zo hoog dat de Griekse regering de salarissen en uitkeringen niet kan betalen. Ondertussen blaast Athene de bruggen naar de bondgenoten in de EU op.

Aan de vooravond van het wanhoopsoverleg met premier Tsipras in Brussel, publiceert Paris Match een serie glamourfoto's van minister Varoufakis met zijn vrouw. `Witte wijn socialisme onder de Acropolis' is een van de vele commentaren op Twitter.Beeld Baptiste Giroudon / Paris Match

'Ik wil geen mislukking', zegt voorzitter Juncker van de Europese Commissie als hij vrijdagochtend de Griekse premier Tsipras voor een 'beslissend gesprek' welkom heet. De wanhoop druipt ervan af want dat is precies waar Griekenland na 5 jaar crisis en 240 miljard euro aan noodleningen toch op afstevent: een ramp. In Brussel liggen de noodplannen voor een Grieks vertrek uit de eurozone klaar.

Lees ook: Grieken zoeken geld onder elke steen

Griekenland krijgt voorlopig geen euro meer uit Brussel of Frankfurt. Binnenlandse inkomsten vallen ook al tegen. Hoe gaat het land deze maand zijn verplichtingen nakomen?

Het bezoek van Tsipras aan Brussel vrijdag komt 'geen moment te vroeg' zeggen betrokken EU-ambtenaren. Wat een variatie is op de 'laatste kans'. Het vertrouwen bij de eurolanden in de regering-Tsipras daalt net zo hard als de Griekse belastinginkomsten en de irritatie is minstens zo hoog als de Griekse staatsschuld. Tekenend is wat afgelopen maandag in de Eurogroep gebeurde toen de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis omstandig de media de schuld gaf van alle misverstanden: hij werd uitgelachen door het merendeel van zijn eurocollega's.

Griekenland zit klem, vooral financieel. De nood is zo hoog dat de regering-Tsipras pensioenfondsen en uitkeringskassen onder druk zet hun reserves naar de schatkist over te hevelen, zodat de rekeningen, salarissen en uitkeringen voor deze en volgende maand betaald kunnen worden. De 7 miljard euro die de eurolanden en het IMF nog voor Griekenland beschikbaar hebben, wordt immers pas overgemaakt als Athene uiterlijk eind april een lange en ingrijpende lijst met hervormingen en bezuinigingen doorvoert. Vooralsnog zit daar geen schot in.

Onderhandelingen

Vanwege Griekse onwil zijn de onderhandelingen over die plannen pas deze week begonnen. En de eerste resultaten zijn niet bemoedigend. 'Incompetente lieden', zegt een betrokkene over zijn Griekse gesprekspartners. Een ander concludeert dat ze de teksten van Che Guevara en Simón Bolívar beter hebben bestudeerd dan hun eigen boekhouding. Het maakt de herhaalde belofte van Tsipras over het nakomen van zijn verplichtingen jegens de geldschieters niet geloofwaardiger.

Ondertussen blaast Athene systematisch de ene na de andere brug op naar noodzakelijke bondgenoten in Brussel. Deze week stuurde Athene een officiële klacht naar Berlijn over de denigrerende toon waarop de Duitse minister van Financiën Schäuble zich over Varoufakis zou hebben uitgelaten. Tsipras op zijn beurt rakelde de geëiste herstelbetalingen voor de misdaden van de nazi's in Griekenland op. Zijn minister van Justitie zei klaar te staan om Duitse overheidsgebouwen in Athene (Goethe-instituut, Duitse scholen) te vorderen. En de ECB wordt ervan beschuldigd de Grieken te verstikken omdat Frankfurt weigert nog meer Grieks schuldpapier te accepteren. Eerder zette Tsipras de Spaanse premier Rajoy weg als een populistische lafbek.

Waar de regering-Tsipras evenmin vrienden mee maakte was het dreigement begin deze week om miljoenen migranten naar Berlijn en andere hoofdsteden door te sturen, inclusief IS-strijders, als de eurolanden niet snel met wat miljarden over de brug kwamen. Een dreigement dat donderdag weer werd ingetrokken door de Griekse minister van Migratie die haar EU-collega's in Brussel bezwoer alle EU-afspraken over migratie te respecteren. Eenzelfde incident deed zich eind januari voor, toen Athene aankondigde de EU-sancties tegen Rusland te torpederen. Ook daarover is nadien niets meer van vernomen.

'Tijdverspilling'

Het effect is dat het geduld met Athene - en daarmee de welwillendheid - compleet is verdwenen. 'Er is veel verbaal geweld. Ik geloof niet dat het enig doel dient', zei minister Dijsselbloem vrijdagochtend in Den Haag. Als Eurogroepvoorzitter deed hij maandagavond geen moeite meer zijn ergernis te verhullen. Hij noemde de recente gesprekken met Athene 'een complete tijdverspilling' en riep Tsipras op als de sodemieter aan de slag te gaan. 'Want de tijd tikt weg.'

Met Varoufakis praat Dijsselbloem überhaupt niet meer als het om belangrijke zaken gaat. Ook Commissievoorzitter Juncker ziet Tsipras nog als het enige bruggenhoofd naar de redelijkheid in Athene.

Concrete resultaten leverde het gesprek tussen Juncker en Tsipras niet op, behalve de vaststelling dat grote haast geboden is. Op 1 juli valt het doek voor Griekenland. Dan draaien de eurolanden, IMF en ECB de geldkraan voor Athene dicht, tenzij het tegen die tijd een nieuw schulden- en herstelplan met zijn geldschieters heeft opgesteld. Betrokken EU-ambtenaren houden er rekening mee dat ze de hele zomervakantie in crisisoverleg zitten. De noodscenario's voor een Grexit liggen klaar, zegt een van hen. 'We zouden ons werk niet goed doen als we niet op alles voorbereid zijn, ook het ondenkbare.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden