De Grave bezocht Turkije op het verkeerde moment

Nederland toonde zich gekwetst door de schoffering die minister de Grave vorige week in Turkije ten deel viel. Maar Ankara wil vooral laten zien dat Turkije niet zomaar onder het juk van de EU wenst door te gaan....

Minister Frank de Grave van Defensie beleefde vorige week een paar onaangename momenten tijdens zijn bezoek aan Turkije.

Maandagavond moest hij een dik uur wachten op het vliegveld Esenboga bij Ankara voordat alle visa voor zijn gezelschap waren geregeld. Dinsdag kreeg hij de volle laag van de Turkse vice-premier Mesut Yilmaz, verantwoordelijk voor de Turkse kandidatuur voor de EU, vanwege de vermeende Nederlandse steun aan de Koerdische afscheidingsbeweging PKK.

De PKK ontbreekt op de Europese lijst van terroristische organisaties, omdat Nederland en een aantal andere landen niet direct tot een verbod wilden overgaan. Een verraste De Grave kreeg van zijn gastheren onomwonden te horen dat Nederland met spoed de PKK moet verbieden evenals het extreemlinkse Revolutionaire Volksbevrijdingsfront DHKP/C.

De Turkse ambassadeur in Den Haag Aydin Karahan, zo werd maandag bekend, mocht vorige week opdraven bij het ministerie van Buitenlandse Zaken waar hem het Nederlandse ongenoegen werd meegedeeld. Hem werd ook te verstaan gegeven dat het bezoek van een hoge Turkse militair voorlopig is uitgesteld.

Toch zal het incident niet echt gevolgen hebben voor de relatie tussen beide landen. De Grave was net op de verkeerde tijd op de verkeerde plek. De harde taal van de Turken lijkt het gevolg van de discussie die vorige week losbarstte of het land wel lid moet worden van de Europese Unie.

Generaal Tuncer Kilinc, lid van de machtige Nationale Veiligheidsraad die wordt gedomineerd door de militairen, verklaarde donderdag dat de Unie Turkije nooit zal accepteren en dat zij de Turkse belangen niet kan verdedigen. Ankara kan beter goede banden aanknopen met Rusland en Iran.

Daarmee werd een scheuring in het establishment zichtbaar. De pro-Europeanen worden deels vertegenwoordigd door premier Bülent Ecevit, vice-premier Yilmaz en minister van Buitenlandse Zaken Ismael Cem. De extreemrechtse nationalistische MHP van de andere vice-premier Devlet Bahceli heeft veel meer moeite met de eisen die de EU stelt, evenals een deel van de strijdkrachten.

Zij achten meer vrijheden voor de Koerden en de islamistische partijen een dodelijk gevaar voor het voortbestaan van de seculiere eenheidsstaat. Zij willen eerst dat probleem oplossen en daarna pas zaken doen met Brussel.

Het is buitengewoon onwaarschijnlijk dat generaal Kilinc zijn kritiek heeft gespuid zonder overleg met zijn superieuren. Hij is een coming man die hoogstwaarschijnlijk volgend jaar chef van de luchtmacht wordt. Daarom is het opmerkelijk dat op diezelfde dag zijn hoogste baas, chefstaf generaal Huseyin Kivrikoglu, zei dat de Europese Unie voor Turkije geopolitiek gezien van cruciaal belang is.

Een verklaring voor die ogenschijnlijke tegenstrijdigheid kan zijn dat de strijdkrachten op deze manier willen laten weten dat Turkije niet tot elke prijs lid wil worden van de EU. De Europese landen hebben volgens Ankara absoluut geen oog voor de Turkse gevoeligheden inzake de Koerden, Cyprus of de Armeense kwestie.

Het kan ook zijn, zegt een westerse diplomaat, dat het interne debat over de EU-kandidatuur eindelijk de achterkamertjes heeft verlaten en gevoerd gaat worden waar het hoort: midden in de maatschappij. En dan heeft de schoffering van minister De Grave toch nog een positief gevolg gehad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden