De Graaf waant zich in jaren zeventig

D66-leider Thom de Graaf, 'de man die de koningskwestie durfde te stellen', wil geen siervogeltje in een sierkooi. Koningin Beatrix heeft overigens geen reden tot klagen in vergelijking met andere Europese vorstenhuizen....

'Dat is lang geleden dat we een zaal van D66 vol kregen', zegt de ene democraat tegen de andere in de stadsschouwburg van Groningen waar een bijzaaltje bijkans uitpuilt. Verwondering en bewondering strijden om voorrang. De mensen moeten staan. Staan! 'Thom heeft wel een taboe aangesneden.' 'Tsja, je spreekt er wel een bepaald publiek mee aan.' 'Anderen ook weer niet.' Wel 120 man!' 'Die blonde van Den Haag Vandaag is er ook.' 'Maaaaike, kom uh, Maaike van Scherrenburg. Toch?' Ze raden nog wat, nemen nog een slok en daar is-ie dan, 'de man die de koningskwestie durfde te stellen'.

D66-fractieleider Thom de Graaf is 'god' na dit weekeinde, waarin hij een vergaande modernisering van het koningschap bepleitte met een teruggedrongen rol voor de koning. Goeie timing, slechte timing? De Graaf kan er geen zinnig woord over zeggen. 'Dit had altijd opschudding veroorzaakt', vertelt hij.

Op het D66-secretariaat zijn tientallen positieve e-mails binnengekomen, en ja, ook een enkele hatemail. Maar oranje verfbommetjes zijn uitgebleven bij zijn eerste publieke optredens. Voor wie zich zorgen maakt: op koninginnedag is De Graaf met vakantie in het buitenland. 'Al lang tevoren geboekt', vertelt hij nadrukkelijk.

Hij mijdt de aandacht niet. Maar de leider van de kleinste regeringspartij vreest zo langzamerhand wel lid te worden van een club waartoe hij niet wil behoren. Hij is Troelstra niet. Hij kondigt de revolutie niet af. 'Ik ben niet anti-Oranje. Ik ben niet revolutionair', liet hij ook gisteren weer horen in Groningen waar hij een al veel langer gepland gastcollege over het staatsbestel moest geven en 's avonds in debat ging met Paul Rosenmöller van GroenLinks.

'En nu de hypotheekrente nog', steekt die glimlachend van wal, een ander taboe erbij halend. Nee serieus, vervolgt hij, het is ook leuk dat de kleinste regeringspartij die taboes eindelijk nog eens aanpakt. 'We staan hier wat dat betreft naast elkaar. Hier sluit ons denken naadloos bij aan', teemt hij.

Maar direct daarop vraagt hij vilein naar verdergaande actie. 'Een notitie met vergaande voorstellen' bijvoorbeeld, waar dit kabinet aan kan werken. Daar wil De Graaf toch niet aan. 'Eerst die discussie voeren. Je kunt niet morgen al een initiatiefwet invoeren. Je moet ook de regering de tijd geven om na te denken.'

'Verbijsterd' is De Graaf na een weekeinde vol politiek rumoer, laat hij keer op keer weten. 'Het lijkt een van de weinige onderwerpen waarover Nederland weer echt politiek verdeeld raakt. Het lijken de jaren zeventig wel.'

Voor wie het horen wil, legt hij het nog eens uit: de koningin hoeft niet te verdwijnen en ook niet nutteloos thuis te zitten. 'Ik wil geen siervogeltje in een sierkooi.' De politieke rol van de koningin moet beperkt. Maar 'ze krijgt het recht om te waarschuwen. Het recht om aan te moedigen, het recht om geconsulteerd te worden. En bij grote politieke impasses mag zij als het nodig is een rol spelen. Zoals in België.'

Bij hoeveel jaren Kamerlidmaatschap krijg je eigenlijk een lintje? wordt De Graaf voorgelegd. Vermoeid glimlachje. 'We zullen wel zien of ik daar nog voor in aanmerking kom.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden