De goedlachse premier en z¿n angstmachine

De regering maakt alle courante angsten waar, maar blijft voortdurend lachen.

Straks gaat hij nog licht uitstralen, onze premier. Hij komt helemaal op stoom. Eindelijk het land waar hij wil wonen. Het land dat hij al jaren aan de horizon zag gloren, maakt hij nu eigenhandig waar. Een land bevolkt door gezonde, gespierde ondernemers die voor het ontbijt een halve marathon lopen. Die met hun sportieve auto over filevrije wegen suizen en voor half negen vrolijk fluitend achter hun pc zitten. Doe-het-zelvers van de eerste orde. Zelf betalen, zelf organiseren, zelf werk zoeken, zichzelf verzekeren, zelf kinderopvang regelen, zelf gezond blijven, zelf zorgen, zelf nadenken, zelf hun problemen oplossen, zelf hun hobby’s kiezen en betalen. Zelf hun band plakken, zelf onder de motorkap. Zelf doen, dat geeft energie. Zelf doen, er is geen beter medicijn.

Wat nou, schild voor de zwakkeren? Iedereen wordt op termijn zwak als er de hele tijd opdringerige helpers schild staan te wezen. Iedereen wordt slap als hij zijn spieren niet gebruikt. Spieren trainen kun je alleen zelf doen. Nederland is een luie puber die tot de middag in bed ligt en dan klaagt hij te moe is om op te staan. Bezuinigingen zijn een heerlijk excuus zijn om dit land van slampampers flink door elkaar te schudden. Zelf doen: Nederland ziet er misschien tegenop, maar even volhouden en dan merk je hoe verrukkelijk het is. Zalig om niemand nodig te hebben. Heerlijk om niet meer aan de leiband van de overheid te lopen.

Lamlendig
Deze blije praat spoort alleen niet met de angstige stemming die ons land al enige tijd teistert. Niet lamlendig maar bang zijn Henk en Ingrid. Bang dat het allemaal minder wordt. Bang dat ze ons onze pensioenen en banen afpakken, bang dat ‘de buitenlanders’ het overnemen. Bang dat China ons voorbijstreeft en onze zuurverdiende centen in Griekse rook opgaan. Bang dat er geen zorg meer is als wij het nodig hebben. Bang dat onze kinderen het niet beter krijgen. Bang dat we de huur, de zorg, de kinderopvang en de voetbalclub niet meer kunnen betalen. Bang dat de prijzen stijgen, dat onze pensioenen niets waard zijn en we moeten doorwerken tot we er dood bij neervallen. Bang dat we onze baan kwijtraken en nooit meer aan het werk komen. Bang dat we door psychoten en criminelen worden overmeesterd.

Wat bezielt een bang volk om een minister-president te kiezen die je met de allerblijste praat alleen nog maar banger maakt? Die op blijmoedige toon precies doet waar dit volk nu net doodsbang voor was? Het is niet meer nodig om bang te zijn dat er geen zorg of kinderopvang of pgb meer is of dat we het niet kunnen betalen, want Rutte maakt deze angsten al waar. Waarom laat Nederland zich regeren door iemand die zo met collectieve angsten aan de haal gaat?

Halt
Er moet psychoanalyse aan te pas komen om de rationele kern hiervan te ontrafelen. Vrouwen die als kind zijn mishandeld, en doodsbang zijn dat hun dit weer gaat overkomen, zoeken vaak onbewust precies waar ze bang voor zijn: een mishandelende partner. Liever een bekende ellendige situatie dan een onbekende, is daarbij een verklaring. En door je ellende op te zoeken, probeer je je verleden te herstellen. Je oom kon je niet veranderen, maar je partner die hetzelfde deed, wel. Dus heb je indirect alsnog je oom een halt toegeroepen.

Verklaart dat ook de keuze voor een regering die met een glimlach alle courante angsten waar maakt ? Liever angstwekkend maar bekend dan angstwekkend en onbekend. Iets engst gebeurt er toch, angst is immers onze basishouding. Dan liever een bekende angst waarheid laten worden.

Angstmachine
Of is de honger naar het opwekkende woord zo groot dat mensen zelfs een afbraakprogramma slikken als het maar blij gebracht wordt? Willen mensen zo graag een blije boodschap horen dat het niet uitmaakt welke maatregelen er achter schuilgaan? De bezuinigingen zijn inmiddels zo omvangrijk dat de fantasie alleen buren en slechteriken erdoor getroffen worden, en je er zelf buiten blijft, niet langer houdbaar is.

Dat angst opwekken uitbetaalt, bewijst Wilders. Dat blije praat uitbetaalt, bewijst Rutte. De geluksmachine waar Rutte tegen ageert, is een pechdemper, schreef Pieter Hilhorst gisteren. Helemaal waar. Tegenover de pechdemper plaatst Rutte de angstmachine die bange mensen nog banger maakt. Er is een onvervulde vacature voor een politiek leider die aldus opgewekte angsten met geruststellende maatregelen weg kan nemen, en lokkende horizonten kan schetsen. Zolang de oppositie dat niet kan, blijft de angstmachine draaien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden