De goed geleide anarchie van Groen Front

Gebeurtenissen worden belicht, maar de voorbereidingen blijven verborgen. Zo gaat het bij acties, een dorpsfeest of een popfestival. Bericht van de achterkant....

NODIG voor het bezetten van een bouwput: 30 milieuactivisten, 9 fietssloten, 7 kleurige slingers, 4 spandoeken (van de vorige keer), 7 broden (bruin), 2 potten pindakaas, 1 mobiele telefoon, 1 advocaat.

Houd alles geheim. Noem geen namen, plaatsen of tijdstippen door de telefoon. Werk waar mogelijk met codes. Wees beducht op infiltranten.

'Je weet het niet', zegt Stijn op maandagmiddag, vier dagen voor de actie van Groen Front. 'Vaak heb ik het gevoel dat mijn telefoon wordt afgeluisterd.' Het zal niet de eerste keer zijn dat een goed geplande actie uitlekt.

Ze hebben het gemunt op de A 12. Bij Bunnik wordt de weg twee keer zo breed gemaakt, ten koste van de natuur. Stoppen kunnen ze de bulldozers niet, maar Groen Front gaat het de staat wel lastig maken. 'Weet je wat het kost, als wij een dag zo'n machine bezet houden? Twintigduizend gulden. Het gaat er ons puur om economische schade te berokkenen.'

Stijn vormt, met Brigitte en Sander, de kerngroep. Voor deze keer dan; Groen Front kent leiders noch volgers. Een ledenlijst bestaat niet. 'Dat maakt ons voor justitie ongrijpbaar', grijnst Stijn. 'Om dit te doen moet je het leuk vinden tactische spelletjes met de politie te spelen.'

Denk niet dat Groen Front een ongeleid zooitje is. Anarchisten van vandaag zijn uitstekend georganiseerd. Er zijn kaartjes geschetst van het bouwterrein. De hekken zijn geïnspecteerd op afsluitbaarheid. De bouwvakkers zijn gadegeslagen. Er is overlegd met de advocaat. Het telefooncircuit werkte twee weken tevoren op volle kracht.

Krap acht uur voor de bezetting verzamelen de actievoerders zich in de tuin van kraakpand Dommelstein. Beroepsautonomen met rastahaar, bezorgde burgers, vogelaars, studenten, krakers, hanenkammen. Soms begroeten ze elkaar, meestal niet. Ze komen uit Tilburg, Amsterdam, Lelystad, Sneek.

Jurgen uit Sittard: 'Dit heeft iets ondergronds.'

Niemand weet nog wat, waar, wanneer en hoe. Ze weten slechts dát er actie gevoerd gaat worden en wachten zwijgend op nadere instructies. Alleen de honden lopen onrustig heen en weer, tussen de wietplanten in de tuin.

Stijn werkt nog snel een pizza naar binnen. Hij heeft slecht nieuws. De actie is waarschijnlijk uitgelekt. 'Shit. Bijna alle machines zijn van het bouwterrein gehaald.' Drie verkenners springen op de fiets om de bouwput nogmaals te inspecteren. 'Straks moet ik al die journalisten gaan afbellen.'

Sander dirigeert de groep naar binnen, voor de briefing. Over de gebroken vlonders, door het met fietswrakken volgestouwde voorhuis, naar de vergaderruimte waar één stoel staat. De muren zijn even kaal als de vloer en het plafond, ergens is een anarchistenteken op het stucwerk gekalkt. 'Het stinkt hier, maar als we buiten gaan zitten, worden we zeker afgeluisterd', zegt Sander nog.

Gedisciplineerd vormt zich een kring op de grond. Brigitte besluit voorzitter te zijn en posteert zich in een raam. 'Mensen', het is meteen stil, 'we gaan de bouwplaats langs de A 12 bij Bunnik bezetten. Het idee is twee van ons vast te ketenen aan het toegangshek. De rest kan dan op de machines klimmen en ze versieren met slingers en spandoeken. We beginnen morgenochtend, om kwart voor vijf.'

'Wow', zegt Stevie met de baard.

'We hebben één probleem', valt Stijn in. 'Het lijkt erop dat de actie is uitgelekt en de machines zijn verdwenen. Drie mensen zijn dat nu aan het bekijken.'

'Kunnen we geen andere bouwput bezetten?', vraagt Stevie.

'Nee, dan moeten we alles van voor af aan organiseren. Daar hebben we geen tijd meer voor.'

Besloten wordt door te gaan met de briefing, tot de verkenners terug zijn. Er is geen agenda. Ze vergaderen routineus, als ambtenaren.

'Belangrijk is dat we strikt geweldloos blijven', zegt Brigitte. 'Laat je niet provoceren. Ga geen dingen vernielen. Scheldt politieagenten niet uit voor nazi. Zij zijn sterker dan wij.'

Elke activist krijgt een taak toegewezen. Twee vormen een levend slot op het toegangshek. Drie 'blokkers' bewaken de veiligheid in de buurt van het hek. Stijn zal de pers voorlichten. Wim blijft achter en houdt contact met de 'politiek gedreven' pro deo-advocaat.

Een lijst gaat rond waarop elke activist zijn naam schrijft. 'Onthoud het nummer dat er achter staat', zegt Henk. Word je opgepakt, bel de advocaat en geef je nummer door. Bel hem ook als je vrijkomt. Leg geen verklaring af. Neem geen identiteitspapieren mee. Je kunt ze bij mij in bewaring geven.'

De kring kijkt op als de verkenners binnenkomen. Ze kijken vertwijfeld. Veel machines staan er niet meer op het actieterrein; één wals nog om precies te zijn. 'Ze zullen nog wel gaan werken, maar alleen om de boel voor de bouwvak af te ronden', meldt Roger.

'Kunnen we onderling misschien een beetje brainstormen?', zegt Brigitte en ze geeft het woord aan de activist naast haar. Geduldig wacht de rest op zijn beurt.

- 'We kunnen tunnels gaan graven.'

- 'Dat is een noodoplossing. Daar kom ik niet voor.'

- 'Is bomen planten een idee?'

- 'Zo benadrukken we de hulpeloosheid van de beweging.'

- 'Nee joh, als ze het werk eerder neerleggen hebben we gewonnen. - 'Laten we er een feest van maken.'

Bij meerderheid van stemmen besluit de club door te gaan. Drie diehards verlaten het pand - 'we komen alleen voor echte actie' -, maar de rest blijft solidair. 'We laten elkaar nooit in de steek', zegt Stevie.

Vijf uur later komen ze aangefietst. Onder de nachtblauwe hemel staat een politiewagen. 'Pas op dat je je broek niet openhaalt', zegt een agent als Roger over het hek klimt. Ze versieren de wals met slingers, rollen spandoeken uit, slepen met verkeersborden. Stevie overmeestert een zandauto door met vier anderen ervoor te gaan liggen.

Stijn spreekt met de pers: 'We hebben bereikt wat we wilden.'

Toine Heijmans

Namen van actievoerders en plaatsen zijn gefingeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.