De gewraakte boerka is helemaal geen boerka

LEIDEN - Europese politici buigen zich over een boerkaverbod, kranten drukken bijna dagelijks foto's af van Afghaanse vrouwen in lichtblauwe boerka's en een theater in Boekelo weigerde vorige week nog een toeschouwer in boerka. Opvallend detail: het gewraakte kledingsstuk is helemaal geen boerka.

Een Chadari

'Er wordt ontzettend veel onzin geschreven', zegt dr. Gillian Vogelsang-Eastwood. Als directeur van het Textile Research Centre (TRC) in Leiden richtte zij een expositie in over traditionele Afghaanse kledij. Wat blijkt: in Afghanistan dragen vrouwen geen boerka; dat is een sjiek en relatief zeldzaam kledingsstuk uit Pakistan. 'De lichtblauwe gewaden met plooien zijn echter chadari's. Dat is echt iets anders.'

Vrijwel alle buitenstaanders, concludeert Vogelsang-Eastwood, gebruiken de verkeerde naam. Op de expositie van het centrum, dat samenwerkt met de Universiteit van Leiden, zijn verschillende gezichts- en lichaamsbedekkende , gewaden naast elkaar gezet. 'Kijk maar', zegt de Brits-Nederlandse die al 25 jaar onderzoek doet naar kleding & identiteit, 'de Pakistaanse boerka bestaat uit een kap, een gezichtssluier, een mooi geborduurde driehoek op de borst en ongeplooide stof rondom.' De versierde driehoek kan worden geplooid tot een hoofdkapje als de draagster even met onbedekt gezicht wil rondlopen.

Hofkledij
De boerka was oorspronkelijk hofkledij in het Indiase Mogoel-rijk. De oudste variant dateert volgens de onderzoekster uit 1580. 'Afblijven - deze hooggeplaatste vrouw is getrouwd', was volgens Vogelsang-Eastwood de functie van dat kledingsstuk. Gezichtssluiers met die functie zijn overigens pre-islamitisch en kwamen al in 400 voor Christus voor.

De Afghaanse chadari's komen uit de 19de eeuw en zijn eenvoudiger: een kap, een ruband (gezichtssluier gecombineerd met een versierd borststuk) en geplooide stof rondom. De chadari ontstond door Iraanse invloeden. Nog simpeler zijn de Iraanse chador (een halfrond gesneden lap) en de Afghaanse chadar (een vierkante lap). Die hebben helemaal geen gezichtssluier.

Verkeerde woord
Vogelsang Eastwood: 'Er wordt veel gesproken over de boerka en er is zelfs wetgeving in de maak om het te verbieden. Maar iedereen gebruikt het verkeerde woord. Dat is toch raar?!' Ook over de functie van het kledingsstuk wordt volgens haar te simpel geschreven. 'Sommige Afghaanse vrouwen dragen een chadari om hun superioriteit te benadrukken.' Ook de luxe varianten van zijde en katoen, in plaats van de polyester modellen uit China, zijn volgens de onderzoekster een interessante ontwikkeling. 'Dan heb je personeel nodig om steeds al die plooien erin te strijken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.