Opinie

'De gevaarlijke nucleaire grootmacht 'I''

Welk land met een I bedreigt als nucleaire macht de wereldvrede het meest? India? Iran? Of misschien Israël, vraagt Thomas von der Dunk zich af.

April 2012: India lanceert een raket. Beeld EPA

Geen van de drie landen wil zich in elk geval door een ander de les laten lezen. Naar elk van de drie wordt wel eens door een ander de beschuldigende vinger uitgestoken - naar Israël door Iran, naar Iran door Israël, naar India door Pakistan, ook een kernmacht, want er zijn ook nog andere letters in het alfabet die voor mondiale onrust zorgen. En alledrie hebben ze, vanuit zichzelf bekeken, een goede reden om te doen wat zij doen.

Feit is, dat we van Iran tot dusver alleen kunnen vermoeden dat het ernaar streeft om een atoombom te bezitten - bewijzen ervoor zijn ondanks intensieve naspeuringen nog niet geleverd, en in elk geval is Iran nog niet zover dat het er thans al eentje bezit.

Feit is, dat het vrijwel zeker is dat Israël allang een atoombom heeft, alleen wordt dat officieel ontkend - sterker: op elke vraag in die richting wordt hardnekkig géén antwoord gegeven.

En feit is ook dat India twee weken geleden openlijk en trots gedemonstreerd heeft allang een atoommacht te zijn.

De Indiase proef met een nucleaire afstandsraket is geslaagd, de Noord-Koreaanse even eerder mislukt. Dat is in ieder geval beter dan andersom. Noord-Korea heeft namelijk de intrinsieke neiging om het eigen atoomwapen als internationaal chantagemiddel te gebruiken, India ziet het vooral als een middel om zich tegen andermans chantage te verweren.

Van alledrie de onderhavige landen met een I gedraagt India zich zonder twijfel het meest verantwoordelijk en veroorzaakt het de minste internationale problemen. Dat maakt het op zich verklaarbaar waarom de Amerikanen ten tijde van Bush over India's nucleaire plannen, hoezeer ook met alle nonproliferatieprincipes in strijd, niet al te moeilijk hebben gedaan.

Helaas brengt een nucleair India wel een regionale nucleaire wapenwedloop met zich mee: de eeuwige rivaal Pakistan wil dan niet acherblijven. En Pakistan is een uiterst instabiel land, voor zover het al één land is: in grote delen heeft de officiële regering geen enkel gezag, Al-Qaeda-terroristen lopen vrijelijk in en uit en het militaire kartel speelt dubbelspel: het int Amerikaanse dollars om de Taliban te helpen bestrijden, maar zet ze in voor de strijd met India.

De meest radicale moslims komen momenteel uit Pakistan - niet toevallig vond Bin Laden er zolang ongestoord onderdak. Die instabiliteit in combinatie met een atoombom vormt een van de grootste gevaren die de wereldvrede op termijn bedreigt. Daaraan draagt India, doordat het nu eenmaal aan Pakistan als antipode zit vastgeklonken, door zijn nucleaire ambities verder bij.

Dan Israël: het land waarvan de bom politiek onbespreekbaar is. Even illegaal als een Iraanse, maar van VN-inspectieteams blijft het verschoond.

Heeft Israël nu agressieve bedoelingen jegens de buren? Nee, op zich niet. Het kijkt wel uit. Het heeft de door zionistische expansionisten begeerde buit namelijk al binnen, met de illegale inlijving van Jeruzalem plus de westelijk Jordaanoever.

In dat opzicht zorgt het nucleaire monopolie van Israël in het Midden-Oosten voor onaantastbaarheid: het kan daardoor zijn roofpolitiek ongestraft voortzetten. En dat vormt, omdat dat voor de Arabische wereld onverteerbaar is, wel degelijk een grote bedreiging voor de vrede in dat gebied.

Dat vanuit Nederland zeggen is al moeilijk, want dan krijg je het CIDI over je heen. Dat vanuit Duitsland zeggen is onmogelijk, want dan wordt met de Holocaust gezwaaid. Dat ondervond Günther Grass, toen hij recent zei wat zijns inzien eindelijk ook eens in het Duits gezegd moest worden.

Zeker, Grass zelf is, nog niet zozeer gezien zijn eigen verleden als zodanig als wel vanwege het stelselmatig verzwijgen daarvan, niet de eerst aangewezene om nu nog als morele autoriteit te poseren - wat dat betreft maakt hij het Israël wel erg gemakkelijk. Maar hij had inhoudelijk wel voor een deel gelijk, en het wordt politiek steeds problematischer dat Duitsland zich door zijn oorlogsschuld steeds weer het zwijgen op laat leggen.

Tot slot Iran. Zelf stelt Teheran dat het slechts kernenergie voor civiel gebruik ontwikkelt. Dat is een volkomen legitiem streven - de vraag is, of het daarbij blijft. Zo niet, dan is dat net als in het geval van Pyong-Yang verklaarbaar: de logische uitkomst van een oud Amerikaans dreigement.

Bush betitelde eens Irak, Iran en Noord-Korea als 'de as van het kwaad'. Sinds de inval in Bagdad van 2003 weet de hele wereld wat Washington met de leden van zo'n as bij voorkeur doet. Dat de overige leden dat lot niet willen ondergaan, is begrijpelijk. Een atoombom vormt daartegen de beste garantie. Zullen ze die daarom ook als eerste gebruiken? Nee: want zelfmoordenaars regeren in beide steden niet.

Voor Iran komen daar twee dingen bij: enerzijds, dat het met een eigen kernbom een Israëlisch bombardement, waarmee Israël de onaantastbaarheid van zijn landroof wil veiligstellen, voor altijd kan voorkomen: het vormt een vorm van preventie tegen de Israëlische preventiepolitiek. En het tweede is dat Iran zich met een kernbom van een sleutelrol bínnen het islamitische kamp zou verzekeren.

Dat wordt door Egypte en Saoedi-Arabië als een bedreiging gezien: dan willen zij er ook eentje hebben. Deze nucleaire wedloop is nog wel het grootste risico dat aan een Iraanse atoombom verbonden is, maar het bestrijden daarvan gaat niet zonder ook de Israëlische ter sprake te brengen, en daarmee het oerconflict tussen West en Oost in het Heilige Land zelf.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist voor vk.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden