Bericht uit Oeganda

De gevaarlijke lokroep van het Midden-Oosten

Jonge vrouwen verlaten Oeganda voor baantjes in Qatar, Koeweit en Saoedi-Arabië. Ze kunnen er meer verdienen, maar lopen ook risico op uitbuiting, seksueel geweld en racisme.

Veel jonge Oegandese vrouwen trekken naar het Midden-Oosten omdat ze daar meer betaald krijgen. Beeld Equaltimes.org/Nicholas Bamulanzeki

Zij helpt mij in het huishouden hier in Oeganda, ik help haar met lesgeld voor haar zoontje. Laat ik de jonge, alleenstaande vrouw S. noemen. Ze komt binnenkort misschien niet meer want, vertelt ze me, ze wil naar Saoedi-Arabië.

Ze kan daar als hulp meer verdienen dan wat veel leraren en verplegers krijgen in Oeganda. Ze rekent op 700 duizend shilling per maand, zeg 175 euro. Gaat ze, dan is dat voor een periode van twee jaar. Haar salaris stuurt ze dan naar familie in Oeganda, is het idee.

De lokroep van het voor Oegandese begrippen grote geld verklaart de trend van de laatste paar jaar: tienduizenden jonge vrouwen reizen voor werk af naar het Midden-Oosten. Ze zien de woestijnstaten als groene, grazige weides. Oman. Qatar. Koeweit. De vrouwen betalen Oegandese bemiddelingsbureaus die hen uitzenden, daar zijn er meer dan honderdvijftig van, met namen als Middle East Consultants, Desert Treasures en Mandela Logistics. Het is een industrie, die inspeelt op het gillende gebrek aan banen thuis.

Vertrek ik vanaf de luchthaven van Oeganda, dan zie ik steevast busladingen vrouwen aan boord gaan bij FlyDubai, Emirates of Qatar Airways. Ze dragen de blauwe, groene of rode T-shirts van hun bemiddelingsbureau. De onwennigheid straalt van ze af: nooit eerder gevlogen, opeens een hoofddoek om. Maar ze gaan toch maar mooi op kyeyo, dat betekent letterlijk een rieten vloerveger en is een verzamelbegrip voor wie overzees geld verdient. Kyeyo geeft een zeker aanzien.

Toch houd ik mijn hart vast. Ik ken geslaagde voorbeelden, zoals van Sarah, zij verdiende in Oman genoeg om hier in Oeganda een bar te openen. Maar ik ken ook de verhalen over uitbuiting, racisme, seksueel geweld, verdwijningen en doden. ‘In Abu Dhabi werden veel Afrikaanse vrouwen misbruikt’, vertelde Rehema me over haar twee jaar in de hoofdstad van de Emiraten. Joanne deed voor hoe haar baas in Oman haar behandelde door haar handen op haar dijen en borsten te doen.

De ‘slavernij’ in het Midden-Oosten is inmiddels een terugkerend onderwerp in Oegandese media. S. zegt dat ze de verhalen kent maar dat ze vertrouwt op een goede afloop.

Op de Oegandese overheid moet je niet vertrouwen als het gaat om misstanden. Veel bemiddelingsbureaus worden juist gerund door mensen rond de overheid. Zij verdienen aan de export van landgenoten naar ongewisse bestemmingen. Tien jaar geleden zond Oeganda al tienduizenden mannen uit, als particuliere beveiligers van Amerikaanse bases in Irak. Oeganda’s bekendste beveiligingsbedrijf is een samenwerking van president Museveni’s broer – ooit betrokken bij plundering in Congo – en kopstukken van de vroegere, beruchte huurlingenfirma Executive Outcomes, uit Zuid-Afrika.

Bij een vertrek vanuit Oeganda zag ik eens hoe de ene na de andere vrouw met bestemming Midden-Oosten werd tegengehouden door de douane. ‘Jullie papieren zijn niet echt’, kregen de vrouwen – of meisjes, ze zagen er erg jong uit – te horen. Ik vroeg een douanebeambte naar de situatie. Hij verzuchtte: ‘Morgen zien we ze hier weer terug, met nieuwe papieren. Die worden geregeld door mensen met politieke connecties.’

S. bereidt zich voor op haar eigen reis, ze heeft al 800 duizend shilling inschrijfgeld betaald aan een bemiddelingsbureau. Dat regelde voor haar alvast een paspoort en een lesboek Arabisch. Ik vraag of ze al wat Arabisch spreekt? Ja, één zin. Zodra ik de vertaling hoor, weet ik niet goed wat ik moet denken. Haar woorden: ‘Hoe kom ik bij het ziekenhuis?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden