Column

De geur van heiligheid bij de Correspondent

Het hoge woord moet er maar eens uit. Mij is het een raadsel waarom rond het virtuele orgaan De Correspondent zo'n geur van heiligheid hangt. Zeker, ik vond het destijds ook een heel sympathiek initiatief. In dit barre tijdperk een vernieuwend journalistiek platform beginnen - ik kon niet wachten. Dus meldde ik me in september 2013 onmiddellijk aan als betalend 'lid'.

Beeld anp

Maar beweren dat ik me nog stééds dagelijks met kloppend hart naar de site begeef, zou een leugen zijn. De obsessies die de redactie ontwikkelde - met oeverloze verhalen over Big Data, klimaatverandering en het voedselsysteem - zijn helaas niet de mijne. Bovendien klinkt naar mijn smaak in te veel stukken dat jorisluyendijkachtige toontje door: eenvoudige stervelingen als u en ik wandelen in de duisternis, wij dekselse ventjes doorgronden wel hoe de wereld in elkaar zit.

En dan heeft het medium zich ook nog eens bekeerd tot de zogeheten 'constructieve journalistiek'. De redactie, begrijp ik, vindt het heel erg dat nieuws 'pathologisch pessimistisch' is. Zelf wil ze derhalve niet alleen dit tranendal beschrijven, maar ons ook vertellen hoe we eruit kunnen klimmen. Of, zoals adjunct-hoofdredacteur Karel Smouter het recentelijk formuleerde: 'Constructieve verhalen willen (...) mensen perspectieven aanreiken om te streven naar verandering.'

Het lijkt me, met alle respect, een pijnlijke misvatting. In een open samenleving als de onze stemt het dagelijks nieuws per definitie zelden vrolijk. Hoe vrijer een samenleving, nietwaar, des te meer we horen over wat er zoal misgaat. Wie geen somber nieuws wil lezen, kan zich beter spoorslags vestigen in een reëel bestaande heilstaat.

En hoezo zou je als redactie mensen perspectieven aanreiken om te streven naar verandering? Dat is een prachtige taak voor ideologen, politici, dominees, filosofen, romanschrijvers desnoods. Journalisten hebben in dit ondermaanse een heel wat nederiger rol. Zij beschrijven wat er is gebeurd - niet minder, maar alsjeblieft ook niet meer.

Waar zo'n malle blik op de journalistiek toe kan leiden, merk je bij De Correspondent vooral na een schokkende gebeurtenis. Toen op die verschrikkelijke dinsdag in maart de eerste berichten naar buiten kwamen over de Brusselse aanslagen, meldde de redactie er voorlopig het zwijgen toe te doen. Volgens haar heerste er nog te veel 'verwarring' en ontbrak 'de context'. 'En dan is de verleiding groot om maar wat te roepen.'

Juist ja. Volgens mij begreep zelfs de grootste onbenul die dag meteen dat er te Brussel geen afrekening in het criminele circuit had plaatsgevonden noch een fatale natuurramp, maar een door het kalifaat geïnspireerde terroristische aanslag. Je neusje ophalen voor de glasheldere feiten zal gerust heel deftig zijn, bij mij werkt het vooral op de lachspieren.

Dat effect had niet veel later ook het betoog dat hoofdredacteur Rob Wijnberg publiceerde. Onder de kop 'Te koop aangeboden: journalistieke betrouwbaarheid en onafhankelijkheid' waste hij collega-media weer eens de oren. 'De greep van de commercie op nieuwsmedia', schreef hij, 'wordt in een razend tempo sterker. Erger nog, wereldwijd wordt de onafhankelijkheid van de journalistiek in de uitverkoop gedaan.' Vooral de 'schaamteloosheid' waarmee dit gebeurt, noemde hij 'nieuw' en 'zorgwekkend'. Waarna hij er uiteraard nog even fijntjes op wees dat zijn eigen medium 'advertentievrij' is en 'betaald door leden'.

Nu klopt het dat De Correspondent principieel geen advertenties plaatst. En van die betalende leden klopt evenzeer. Maar iets meer openhartigheid over andere financieringsbronnen had de hoofdredacteur beslist gesierd. Want zo nuffig als het platform de commercie weert, zo gretig accepteert het subsidies uit allerlei fondsen.

Is daar wat op tegen? Welnee. Alleen wekt de keuze soms wel enige verbazing. Zo sleepte de redactie vorig jaar november 150.000 euro binnen uit een fonds dat is opgezet door het European Journalism Centre, toegekend voor een 'online crash course' over de 'duurzame ontwikkelingsdoelen' van de Verenigde Naties. Weetje van de betreffende website: dit fonds wordt op zijn beurt financieel ondersteund door de schatrijke Melinda & Bill Gates Foundation.

Dus geld aannemen dat iemand verdiende met een commercieel bedrijf is iets heel anders dan een advertentie plaatsen van een commercieel bedrijf? Het zal wel heel constructieve logica zijn. Maar ik begrijp er niks van.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden