De getatoeëerde chef

Joop Braakhekke is passé. Hij heeft het veld geruimd voor een nieuwe generatie tv-koks met tattoo's, geblondeerd haar of een paardenstaart....

'WAUW, wat heb jij een grote koelkast!'

'Zo'n avocado is een grappig ding. Die aten de Inca's al.' 'Ik voel me niet zo goed vandaag. Dus we gaan lekker vet bananenbrood maken.'

Het kan niemand met ook maar de flauwste culinaire belangstelling zijn ontgaan: koken op tv heeft een drastische verjonging ondergaan. Jarenlang werden we toegesproken door mannen - en een enkele vrouw - van middelbare leeftijd. Maar dit seizoen dartelt over de beeldbuis ineens allerlei jong kookvolk met blond piekhaar, tatoeages en paardenstaart. Ooit geprobeerd Cas Spijkers voor te stellen met een tatoeage of Joop Braakhekke met een paardenstaart?

Je zou van het Jamie Oliver-effect kunnen spreken, naar de jonge Britse televisiekok die de harten stal van miljoenen kijkers binnen en buiten Groot-Brittannië met zijn Naked Chef, koken zonder opsmuk. Jamie zelf, de jongensachtige onschuld in persoon, zal er geen weet van hebben, maar zijn succes was een mes in de rug van belegener types als Cas Spijkers, Joop Braakhekke, Ria van Eijndhoven en de Fagels, die jarenlang het gezicht waren van koken op tv in Nederland.

De enige der dinosauriërs die nog volhoudt, is 'meesterkok' Ad Janssen die elke werkdag bij TROS Lunch-tv braaf zijn potje kookt. 'Wat eten we vandaag Ad?' 'Spruitenstamppot.' 'Hmm, lekker.'

Maar al zijn andere generatiegenoten zijn weggedrukt door koks die hun kinderen hadden kunnen zijn. Koken op de Nederlandse tv is hip geworden. Daarvan getuigen alleen al de titels van de nieuwe programma's: Life & Cooking, Born to Cook, Nix in the fridge. Engels, dus hip. Maar beter?

Cas Spijkers is bij RTL 4 vervangen door Rudolph van Veen in Life & Cooking, zondags op RTL 4. Spijkers werd door zijn collega's verguisd omdat hij zich leende als uithangbord voor de voedingsindustrie. Maar vergeleken met Van Veen, een van Nederlandse talentvolste patissiers, was de bolle Brabander een icoon van culinaire integriteit.

Life & Cooking is een draak van een kookprogramma. Was Spijkers nog de hoofdschotel van zijn kookshow, Van Veen is veroordeeld tot een bijrol. Terwijl presentatoren Irene Moors en Carlo Boszhard de 'bladen' doornemen, spierversterkers testen en babbelen met representanten uit het legioen bekende Nederlanders, kookt Van Veen op de achtergrond.

Zijn babbel is vlot, maar als kok zinkt hij dieper dan Spijkers in zijn ergste nachtmerrie. De hel geblondeerde Van Veen flatst mayonaise uit een pot van de sponsor over zijn 'bruschetta', maakt guacamole aan met een klodder uit een pot van hetzelfde merk ('lekker fris'), beveelt sardines uit blik aan als vervanging voor verse, en laat toe dat zijn eten wordt verpest door een kwak uit de 'sausmobiel', een gammel karretje met kant-en-klaarsauzen, dat elke zondag ritueel naar voren wordt gerold onder een begeleidend muziekje. Een sausmobiel als sous-chef, dieper kan een kok niet zinken.

Life & Cooking is dan ook een nieuw marketing-instrument van Unilever, geproduceerd volgens de modieuze multi-channelgedachte. Het tv-programma wordt ondersteund met een website waar de recepten nog eens terug te lezen zijn. In de toekomst zal Life & Cooking de consument ook op zijn mobiele telefoon weten te bereiken, met restauranttips of andere culinaire reclame.

SBS 6 en Net 5 zochten voor hun kookshows inspiratie bij buitenlanders. SBS kwam op de proppen met Scott Jamison, een jonge Australiër die zich opwerkte van barkeeper in Londen tot kok voor artiesten van de Nederlandse concertorganisator Mojo. Daar werd hij 'ontdekt' door iemand van de Hilversumse incrowd die Scott naar een spoedcursus Nederlands stuurde en op de buis bracht met Nix in the fridge.

De formule van het programma is dat Scott quasi-toevallig mensen tegen het lijf loopt voor wie hij gaat koken met wat zij net in de koelkast hebben liggen. Dat gaat ongeveer zo: 'Hallo, ik ben Scott. Ik ben kák. Zal ik voor jou koken?'

Natuurlijk kan dat nooit echt toevallig zijn en moet de koelkast af en toe een handje worden geholpen. Uit een lege fridge kun je niet koken, en wie heeft toevallig een kilo ossenhaas liggen of genoeg kaas voor een kaasfondue voor twintig mensen? Precies: niemand.

Daar valt best mee te leven, zelfs met Scotts accent ('Ik ga een cocktail maken met frissche fruchte'). Maar het is jammer dat het Australische ego alle aandacht opeist. Alles draait om Scott, die uitblinkt in hersenloze dialoogjes met de stopwoorden 'leuk' en 'heel leuk'.

We komen nauwelijks iets te weten over de mensen voor wie hij kookt en hoe ze hun inkopen doen. Over de inhoud van iemands ijskast moet een verhaal te vertellen zijn. Voor uitleg hoef je ook niet aan te kloppen bij Scott, en zijn recepten zijn saai. Voor kaasfondue en ossenhaas met champignonroomsaus hebben we echt geen Australiër nodig. Nix in the fridge is niet meer dan een slecht aftreksel van het Britse Kitchen Invaders, waar de formule van afgekeken is.

Voor de beste recepten op tv moet je zijn bij Mike Zaitsoff en Jaymz Pool. Zij maken in Born to Cook, ook al op zondag, eendenborst met oestersaus en shitake of zeeduivel met wortelgemberpuree. Dat alles overgoten met een saus van hippe muziek.

ZAITSOFF en Pool zijn twee klonen uit de Jamie Oliverschool. Zaitsoff is Canadees, ongeschoren, kort haar, werkhemd. Pool, kok van het trendy Inez IPSC in Amsterdam, is een extraverte Nieuw-Zeelander met zware armbanden en ringen en een mouwloos T-shirt waardoor zijn tatoeage van twee gekruiste pepers met de tekst Born to Cook goed uitkomt.

Ze koken samen: vlot, snel en een tikje wild. De ene keer voor de overlevenden van Expeditie Robinson, de andere keer voor de werklieden die de keuken aan het opschilderen zijn. Alhoewel het programma stevig wordt gesponsord, zoals blijkt uit de aftiteling, is daar onder het koken niets van te zien. Zaitsoff en Pool doen hun boodschappen bij de toko en gebruiken echte fazantenbouillon als basis voor een saus.

Ook op de buitenlandse televisie valt op kookgebied weinig te beleven. De Belgen doen het al eeuwig en drie dagen met de nurkse Herwig van Hove, die elke zondag in 1000 seconden een maaltijd kookt. Daarbij geholpen c.q. lastiggevallen door de zelfbenoemde lolbroek Dré Steenmans.

De Duitsers geven op het derde net met Alfredissimo op zaterdag een recept voor onbenulligheid met een snufje oubolligheid. Op TV5 is op woensdagmiddag een programma dat Itinéraire d'un gourmet heet. Maar de echte liefhebber moet nog altijd uitwijken naar Groot-Brittannië, waar de BBC een onafgebroken stroom goede eetprogramma's brengt. Momenteel lopen er Food & Drink, dat minder informatief is dan voorheen, en Gary Rhodes.

De tuttige, maar nuttige Deliah Smith komt af en toe langs. En elke werkdag zijn er Kitchen Invaders en Ready Steady Cook, waarin koks met elkaar strijden om de prijs voor het beste gerecht. Waarom pikt niemand die formule? Zijn onze koks niet leuk genoeg? Of durven ze niet?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden