Column

De generatie van klimaatverandering

Column Rens van Tilburg

Het schijnt dat elke generatie denkt te leven op een kruispunt van de geschiedenis. Achteraf blijkt dat lang niet altijd het geval. Onze generatie heeft in ieder geval de wetenschap aan haar zijde.

Zonnepanelen Foto anp

President Obama vatte de conclusies van de honderden wetenschappers van het Intergovernmental Panel on Climate Change mooi samen: 'Wij zijn de eerste generatie die de gevolgen van klimaatverandering aan den lijve ondervindt, en de laatste die er nog iets aan kan doen.'

Dat het ook economisch verstandig is er 'iets aan te doen' weten we sinds 2006. Toen becijferde de Britse econoom Nicholas Stern de kosten en baten van klimaatverandering. Zijn conclusie was helder: de klimaatverandering kan op een kosteneffectieve manier beperkt blijven tot 2 graden. Oftewel: als je het niet voor de natuur doet, doe het dan voor je portemonnee.

Nu bijna tien jaar later betoogt Stern in een nieuw boek dat de risico's en kosten van klimaatverandering groter blijken dan hij destijds dacht. Daar staat tegenover dat de duurzame technologie juist onverwacht snel vooruitgaat. De prijs van zonne-energie is sinds 2010 gehalveerd en daarmee op veel plekken al concurrerend met fossiele energie. Toch blijft de uitstoot van broeikasgassen toenemen. Vandaar de titel van zijn boek: Waar wachten we nog op?

Een antwoord op zijn vraag kreeg Stern onlangs van Mark Carney, president van de Bank of England. Carney wees op de 'tragedy of the horizon', op het feit dat de nadelige effecten van klimaatverandering pas optreden voorbij de tijdshorizon van de huidige beslissers; de politici, bedrijfsbestuurders, beleggers en (centrale) bankiers. Als oud- Goldman Sachs-bankier weet Carney als geen ander dat tijd geld is. In de financiële rekensommen tendeert daardoor alles wat enkele jaren weg ligt naar nul. Tevens koerst de financiële sector op modellen die op het verleden zijn gebaseerd. Dat helpt niet om nieuwe problemen te onderkennen.

Desondanks realiseren financiële instellingen zich steeds meer dat een verhitte aarde uiteindelijk ook hen zal raken. Daarom riepen vierhonderd beleggers, goed voor 23 biljoen dollar aan belegd vermogen, de regeringsleiders op binnenkort in Parijs een ambitieus klimaatakkoord te sluiten. 'Geef ons zekerheid, dan kunnen wij investeren', luidde de boodschap.

Maar de financiële sector hoeft niet te wachten op de politiek. Die is met zijn kredietverlening zelf namelijk ook richting-gevend. Investeringen in duurzame energie versnellen daar de innovatie en maken deze zo concurrerend. Dat leidt tot een andere wereld dan één waar groene ontwikkelingen van krediet verstoken blijven en het geld in kolencentrales wordt opgestookt.

Wat in de financiële wereld allemaal groener kan, heeft een VN-commissie geboekstaafd. Deze UNEP Inquiry stroopte twee jaar lang de planeet af op zoek naar inspirerende voorbeelden. Het eindrapport bevat er meer dan honderd, afkomstig uit veertig landen, en de oproep aan elk land om voor zijn specifieke context de meest effectieve aanpak te formuleren.

Landen als Zwitserland en China hebben die handschoen opgepakt. De Chinese Communistische partij stelt zich in haar dertiende Vijfjarenplan de 'ecologische beschaving' ten doel. Geen overbodige luxe in een land waar in 90 procent van de grote steden de lucht ongezond is en 75 procent van het drinkwater niet pluis. Om de hiervoor benodigde 320 miljard dollar per jaar te vinden, is een gedetailleerde route naar een groene financiële sector ontwikkeld.

Foto anp

Gegeven de rampzalige gevolgen van een temperatuurstijging van meer dan 2 graden is een 'ecologische beschaving' een tautologie. Op een oververhitte planeet zal weinig beschaving te vinden zijn. Onze generatie zal haar horizon moeten verleggen. Helaas lijken juist nu, mede door de crisis, twee van de meest richtinggevende maatschappelijke lichamen, de politiek en de financiële sector, gefixeerd op de korte termijn.

Stern wijst erop dat tot 2050 nog eens drie miljard mensen extra in steden zullen gaan wonen. Dit vereist in de komende vijftien jaar een investering in woningen, energie- en vervoersystemen van 90 biljoen dollar. Om dit op duurzame wijze te doen, zijn 'slechts' enkele biljoenen extra nodig. En het bespaart op termijn een veelvoud aan kosten van fossiele energie en schade door klimaatverandering. Kiezen we toch weer voor fossiele technologie, dan zitten we daar decennia aan vast en is een catastrofale klimaatverandering onontkoombaar. De komende twintig jaar zullen volgens Stern bepalend zijn. Wat je noemt: een kruispunt van de geschiedenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.