De Generatie Nix voorbij

Geachte jonge Nederlandse schrijvers. Zoals u ongetwijfeld weet, gebeurt in ons land alles een paar jaar later dan in het grote Amerika....

Zo'n kleine tien jaar geleden kon je in dat land bijvoorbeeld behoorlijk scoren als je een mooie jonge knul of meid was en treffend kon schrijven over je generatiegenoten die alles hadden maar niets wilden. En dat dan met veel coke en sex, liefst een tikje perverse sex. Die mode is in Amerika inmiddels over, en begint hier dus net een beetje poot aan de grond te krijgen. De Generatie Nix, Charles Fitzpatrick, enfin, u kent de namen en las de boeken.

Om een beeld te krijgen met welke literaire mode ons land de eenentwintigste eeuw zal ingaan, hoeven we dan ook slechts een blik over de Atlantische Oceaan te werpen. Daar zien we hoe, in het kielzog van Robert Bly's Iron John en Cormac McCarthy's All the Pretty Horses, de he-man zijn comeback maakt in de Amerikaanse literatuur. Het geduld met de weke, zich vervelende rijkeluiskindjes is op in Amerika. Men sluit er de ruwe bolster met die o zo blanke pit weer in de armen. Weg met de goedkope sex, weg met de vieze fantasietjes van bebrilde, in het dagelijks leven reuze verlegen intellectuele mannetjes. In opkomst is opnieuw: properheid.

De grote kampioen van het genre tough yet tender is Robert James Waller, een 54-jarige hoogleraar management aan de Northern Iowa State University. Hij publiceerde vrij kort na elkaar de romans The Bridges of Madison County en Slow Waltz in Cedar Bend. Op dit moment staan deze boeken respectievelijk 87 en 24 weken in de Bestsellers Top-10 van de New York Times Book Review. The Bridges of Madison County, inmiddels in Nederlandse vertaling verschenen, heeft de vier miljoen verkochte exemplaren ruim overschreden.

De plots van beide boeken zijn eenvoudig samen te vatten en vertonen bovendien overeenkomsten. Hoofdpersoon van The Bridges of Madison County is de 54-jarige freelance fotograaf Robert Kincaid. Hij was ooit getrouwd, maar zijn vrouw kon niet tegen zijn lange afwezigheid als hij op reportage was en sinds de scheiding van negen jaar geleden leidt hij een eenvoudig maar tevreden vrijgezellenbestaan. Af en toe heeft hij sex - maar nooit pervers - met een goede vriendin, die hem dan 'steevast' toevertrouwt: 'Jij bent de beste, Robert, je hebt geen concurrentie, aan jou kan niemand tippen.'

Op een dag krijgt Kincaid van de National Geographic de opdracht een reportage te maken over de overdekte bruggen van Madison County: zeven houten bruggen die elk een overkapping hebben. Op zoek naar de zevende brug, die hij niet kan vinden, ontmoet Kincaid de ongeveer veertigjarige Francesca Johnson. Zij is de echtgenote van een veeboer die toevallig een weekje van huis is om zijn prijsstier te tonen op de grote veebeurs. Hun twee kinderen zijn met hem meegereisd. Gedurende vier dagen ontstaat tussen het tweetal een affaire van een bijna bovenaardse heftigheid.

Francesca, Italiaanse van geboorte, staat als poëzieliefhebster en ex-studente vergelijkende literatuurwetenschap bij haar echtgenoot intellectueel en emotioneel al jaren op een droogje. Bij de quasi-cynische, maar diep in zijn hart uiterst romantische Kincaid, komt ze eindelijk aan haar trekken. Bovendien ziet hij er goed uit. 'Gehard, dacht ze. Hij ziet eruit alsof hij fysiek veel kan hebben. Ze zag hoe smal zijn heupen waren in de strakke jeans - zijn portemonnee in zijn linkerachterzak en de zakdoek in zijn rechter tekenden zich duidelijk af - en hoe hij zich verplaatste zonder energie te verspillen.'

Omgekeerd heeft Kincaid nooit een vrouw gekend die zoveel rijpe schoonheid ('een knap gezicht en een goedgevormd, warm lichaam') paart aan zoveel intelligentie en diepgang. 'Dat was de reden waarom hij de meeste jonge vrouwen onaantrekkelijk vond. Ze hadden nog niet lang genoeg of niet intens genoeg geleefd om de eigenschappen te bezitten die hem interesseerden.'

Na vier dagen komt aan de affaire een eind. Francesca's man en kinderen komen weer thuis en ze wil haar verplichtingen jegens hen niet verzaken. Dus trekt Kincaid verder, al blijft de liefde tussen de twee bestaan tot de dood erop volgt.

De hoofdpersoon van Slow Waltz in Cedar Bend is een vergelijkbare figuur. Hij heet Michael Tillen en is net als zijn schepper hoogleraar management in Iowa. Tillen is een onaangepaste figuur, moet weinig hebben van zijn collega's, schoffeert onschuldige zielen die een beleefd gelegenheidsgesprek met hem willen aanknopen en kleedt zich met opzet zeer nonchalant bij chique gelegenheden.

Maar dan ontmoet hij Jellie Braden en gebeurt er 'something primal, something way back and far down. Something whispering deep in the bones or genes'. Jellie is de vrouw van een collega, een vent die een dergelijk prachtwijf natuurlijk absoluut niet waard is. Zelf denkt ze er net zo over, en zelfs haar arme echtgenoot lijkt niet om dit harde feit heen te kunnen, getuige Jellie's opmerking tegen Tillen: 'Michael wordt voortdurend aan zijn beperkingen herinnerd wanneer hij in het gezelschap is van mensen zoals jij.' Om niet helemaal tweemaal hetzelfde boek te schrijven, laat Waller de gelieven elkaar in Slow Waltz in Cedar Bend wèl krijgen.

In beide boeken steken de hoofdpersonen zowel dank zij hun fysieke schoonheid als hun morele superioriteit met kop en schouders boven de andere personages uit. Eindelijk weer eens deugdzame mensen. Als ze bij elkaar het geluk vinden, bewijst dat eens temeer dat ware romantiek nog wel degelijk bestaat. En als ze elkaar niet krijgen, is dat alleen maar omdat ze daar uit pure rechtschapenheid zelf voor kiezen. Kijk, dáár kun je in Amerika anno 1994 mee aankomen!

Schrijvers van Nederland, u weet wat u - als u straks bent uitgenixt en middelbaar bent geworden - te doen staat. Weg uit die disco en òp naar de paardenmarkt in Goor.

Robert James Waller: De bruggen van Madison County.

Uit het Engels vertaald door Marijke Versluys. Het Spectrum, Fl. 29,90.

Robert James Waller: Slow Waltz in Cedar Bend.

Heinemann, import Nilsson & Lamm, Fl. 35,45.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden