De gemanipuleerde bietjes staan in het gelid

'U mag gerust foto's maken. Ze springen niet. Ze bijten niet. Ze bewegen niet eens' Om Europa te genezen van haar angst voor genetisch gemanipuleerd voedsel, heeft het Amerikaanse bedrijf Monsanto de hekken van de proefboerderij in Franc-Waret in België wijd opengezet....

Van onze verslaggeefster

Margreet Vermeulen

FRANC-WARET

Het Amerikaanse bedrijf Monsanto heeft spijt van de ondoordachte manier waarop ze de Europese markt heeft overvallen met genetisch gemanipuleerde producten. Er is nooit serieus rekening gehouden met de mogelijkheid dat Europa bezwaren zou maken tegen de komst van transgeen voedsel.

Daarom gaat het roer bij Monsanto volledig om. Het gesloten karakter en het geheimzinnige imago van de voormalige chemie-reus moeten op de schop. Het nieuwe logo, met kronkelend takje, onderstreept het milieubewustzijn van Monsanto. En het nieuwe bedrijfsmotto: Food * Health * Hope kan niet anders betekenen dan dat Monsanto het goed met de mensheid voor heeft.

Nieuw is ook dat Monsanto haar verzet opgeeft tegen de etiketteringsplicht waar de Europese Unie op studeert. De EU vindt dat de consument op het etiket moet kunnen lezen of een voedingsmiddel transgene ingrediënten bevat. 'Wij zijn vóór etikettering. Ja, U heeft het goed gehoord en ik herhaal het nog maar een keer. Wij zijn ervóór', benadrukt Carlos Joly, directeur Europa (en Afrika) van Monsanto.

Maar ondertussen zit de multinational er wel zwaar mee in de maag. Neem de gemanipuleerde suikerbieten die Monsanto in 2000 op de Europese markt wil brengen. Als op elk flesje Sinas en Cola vermeld moet worden dat het product suiker bevat die van transgene bieten komt, betekent dat een enorme rompslomp voor de suikerindustrie. Want de suikerfabriek moet óf twee soorten suiker gaan maken, iets wat erg kostbaar en ingewikkeld is, oó er zullen afnemers gebruskeerd moeten worden. Voor de suikerindustrie is de eenvoudigste oplossing natuurlijk: geen enkele transgene biet aankopen.

Inmiddels heeft Europa, na jarenlange toelatingsprocedures, de markt opengesteld voor drie transgene gewassen. In de VS zijn dat er al 25. Topman Joly kan er met zijn verstand nog steeds niet helemaal bij. 'Europeanen houden niet van risico's. Maar er bestaan geen risicoloze oplossingen. Dan kun je net zo goed in een tijdmachine stappen en je terug de geschiedenis in laten slingeren.' Eén risico van genetische manipulatie is dat de transgene plant ook de genetische informatie van soortgelijke planten in het wild aantast, via het stuifmeel bijvoorbeeld. Monsanto noemt dat risico 'verwaarloosbaar'. Maar volgens Joly zijn de Europese bezwaren vooral emotioneel van aard. En over emoties valt, zo heeft hij gemerkt, nóg moeilijker te twisten.

Op de Belgische proefboerderij van Monsanto staan de gemanipuleerde bietenplantjes keurig in het gelid. Aan hun genen is dusdanig gesleuteld dat ze immuun zijn voor het bestrijdingsmiddel Round Up dat eveneens door Monsanto wordt gemaakt. 'Het voordeel is evident', vindt Joly. 'Het nieuwe gewas heeft een kwart tot de helft minder aan Round Up nodig dan van de traditionele bestrijdingsmiddelen. Round Up is bovendien een mild herbicide. 'Niet giftiger dan keukenzout', vindt Joly.

Het resistent maken van gewassen tegen bestrijdingsmiddelen is slechts fase één. 'Op den duur willen we een heel voorraadje genen op de plank hebben liggen. Een gen om tarwe voedzamer mee te maken. Een gen om tarwe droogtebestendig mee te maken. Ga zo maar door.'

Monsanto investeert jaarlijks 1,5 miljard gulden in onderzoek. Het bedrijf heeft tweeduizend wetenschappers in dienst die allemaal 'nieuwe vormen van natuur' proberen te maken.

Op termijn hoopt deze gigant transgene gewassen te kweken die ook 'dingen' kunnen maken. 'Stel je voor dat we planten plastic kunnen laten maken en medicijnen. Talloze fabrieken kunnen we dan sluiten en opheffen. De productie wordt verplaatst naar het open veld: absoluut schoon en volledig op basis van zonne-energie.'

Als Joly weer vertrekt om het vliegtuig naar Parijs te halen, schaaft onderzoeker Joachim Wunn het toekomstbeeld van zijn baas enigzins bij. 'U moet niet denken dat het plastic in lange slierten aan de plant zal groeien, maar we kunnen er wel voor zorgen dat de sojaboon de grondstof voor kunststof bevat. En die fabrieken? Ja, die zullen nodig blijven zijn om die grondstof uit de sojaboon te destilleren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden