Opinie

De gelijkheid van man en vrouw is vrij recent en vrij uniek

De gelijkheid van man en vrouw blijft eigenlijk beperkt tot Noord-Amerika en Noord-Europa, stelt Thomas von der Dunk. 'Daarbuiten regeert de macho-maatschappij - dat is in Mexico niet anders dan in Marokko, en begint overigens al in Zuid-Italië, zoals ik uit mijn studententijd van een excursie kunstgeschiedenis weet.'

Demonstraties in Hamburg na de aanrandingen in Keulen. Foto afp

Hoe gezellig zou het nu na 'Keulen' zijn in Huize Bouazza? De schrijver Hafid Bouazza omschreef in de NRC van 9 januari de sexuele bandeloosheid van Arabische mannen met termen - 'zandnegers' en 'opgezwollen scrotumkoppen' die, aldus de eigen NRC-ombudsman Sjoerd de Jong een week later, vermoedelijk niet in de krant afgedrukt zouden zijn indien ze afkomstig waren van een niet-Marokkaanse auteur. Zijn zus, de journaliste Hassnae Bouazza, schreef drie dagen na diens verbale orgie in dezelfde krant, overigens zonder haar broer bij naam te noemen: 'Alles er lekker uit gegooid? - Een fijne week voor lekker rechts.'

De eerste zag in alles wat er gebeurt was een expliciet moslim-probleem, de tweede in dat soort commentaar juist het grote probleem. Het 'het moet maar eens gezegd worden' versus 'het is al veel te vaak geschreeuwd'. Mij leken beide reacties tamelijk inadequaat - zij het wel veelzeggend voor het huidige 'debat'. Wat domineert nu eigenlijk intussen: de 'politieke correctheid' of juist de angst ervoor, die zich inmiddels tot de nieuwe politieke correctheid heeft ontwikkeld?

Volgens Rob Wijnberg in De Correspondent van 7 januari toch langzaamaan het laatste, en helemaal ongelijk heeft hij niet. Rutger Bregman voegde er acht dagen later enige uitspraken aan toe, die van de in Geldermalsen en Heesch dominerende goegemeente inmiddels politiek niet meer kunnen, maar wel juist zijn. Het is - zie ook de uitglijders van onze Siewert - intussen politiek veel 'correcter' om, op basis van social-media-'informatie' een slag in de lucht slaand, wild van alles te roepen, dan om ook echt iets te weten, zeker bij De wereld draait door. Daar maken ze op zo'n moment inderdaad een volledig doorgedraaide indruk.

Grijpgrage oosterburen

Het mag volgens de luidruchtige profeten van de nieuwe politieke correctheid vast niet meer gezegd worden, maar wie naar oorzaken voor 'Keulen' kijkt, komt toch eerst uit op twee universele: hormonen en alcohol, met elkaar in menige Oudjaarsnacht een verderfelijke combinatie. Dan gaan bij heel wat jongemannen - want daarover hebben we het - de remmen los. Dat is van Alaska tot Australië altijd de groep die in alle criminaliteitsstatistieken domineert. Krijgen ze huis, vrouw en baan, kortom: komen ze op leeftijd, dan gaat het vaak een stuk beter.

Naast het stuk van Hafid Bouazza stond een - door de Hafid-aanhangers vast genegeerd - stuk van Mieke van der Linden over haar ervaringen met Nederlandse mannen zonder sexuele zelfbeheersing in de loop der jaren. Of all ages - tot een geile tachtiger in scootmobiel toe. Zeker: dat was niet van de massaliteit als in de Keulse Oudjaarsnacht. Dat is in die omvang inderdaad nieuw, zoals groepsgewijze aanranding zich sowieso veelal beperkt tot zulk soort gelegenheden. Maar dan kunnen ook westerse hetero's met een slok op er best wat van, zeker als ze alleen als mannen onder elkaar op pad zijn. Dat loopt van vrijgezellenfeesten-met-hoerenbezoek hier tot het Oktoberfest bij onze dan soms zelf best grijpgrage oosterburen.

Prostitutie en uitbuiting

Ja, dat mag je nu niet meer zeggen, maar daar gebeurt het ook. Bij die kuise Pegida-demonstraties zag ik toch echt enige types waar ik, als ik een vrouw was, maar verre van zou blijven, zeker ingeval van dronkenschap. Er waren hooligans en Hell's Angels, bekend van prostitutie en uitbuiting, die op straat 'buitenlanders' eens onze westerse mores gingen leren. Gekker moet het niet worden.

Dus zet gewoon hormonen en alcohol op één. Tegelijk is ook dàt uiteraard niet het hele verhaal. Maar wel wordt het dan complex. Gaat het om religie? Om cultuur? Om een cultuurclash? Als het om respect voor de integriteit van het vrouwelijk lichaam gaat, dan is dat bij ons echt redelijk recent, niet iets dat, zoals sommige onwetende apologeten van de joods-christelijk-klassieke beschaving lijken te menen, terug te voeren valt tot het antieke Athene of Rome, ab urbe condita.

In de eerste stad waren vrouwen rechteloos, en het begin van Rome's glorie berustte, zoals oppassende gymnasiasten onder ons vast nog weten, op de Sabijnse Maagdenroof. Wieteke van Zeil bracht dat zaterdag in Sir Edmund weer onder de aandacht. Tot de Franse Revolutie bezat een edelman veelal het recht om ingeval van een huwelijk van één zijner dienaren de defloratie van de bruid zelf ter hand te nemen - dat is het onderliggende thema van Mozarts opera Le nozze di Figaro.

Een en ander noopt dus tot enige nuance. De gelijkheid van man en vrouw is, mondiaal gezien, vrij recent, en dus vrij uniek. Zij blijft eigenlijk beperkt tot Noord-Amerika en Noord-Europa. Daarbuiten regeert de macho-maatschappij - dat is in Mexico niet anders dan in Marokko, en begint overigens al in Zuid-Italië, zoals ik uit mijn studententijd van een excursie kunstgeschiedenis weet.

De meisjes werden voortdurend lastiggevallen door jonge mannen met een vast erg vroom-katholieke achtergrond. Dat de man boven de vrouw staat is overigens van oudsher inherent aan vrijwel elke religie - niet vreemd, omdat de meeste heilige boeken uit tijden stammen dat zulk patriarchaat vanzelfsprekend was.

Eerder dan 'de islam' als zodanig speelt de patriarchale cultuur in de Arabische wereld een grote rol, zoals Darya Safai 14 januari schreef. Tegelijk zijn de bijbehorende verschijnselen zeker niet tot die regio beperkt. Naarmate men verkrampter omgaat met sex, liggen die overal op de loer - zie de toch zeer Europese Katholieke Kerk, en de 231 misbruikte koorknapen in Regensburg. Dat liegt er ook niet om, maar sneeuwde in al het xenofobisch genot eventjes onder.

Strikt gescheiden opvoeding draagt zeker aan een gebrek aan zelfbeheersing bij, als men later als hitsige adolescent plots tòch met het ongesluierde andere geslacht wordt geconfronteerd. Als zulke adolescenten dan in westerse autoreclame op wulpse stoeipoezen stuiten, of in Keulse straten op bordeel-advertenties met wèl voor gebruik bestemde 'honderd meisjes in één nacht' (!), is bij sommigen, die onze exacte morele codes niet kennen, culturele kortsluiting bijna gegarandeerd.

Thomas von der Dunk is historicus.

Meer over