Media in Tanzania

De geleidelijke afdaling naar autoritarisme in Tanzania

Wat speelt er in de media in Tanzania? Liever ­gezegd: in die in omringende landen. Die schrikken van het optreden van president Magufuli tegen ­journalisten, ziet correspondent Mark Schenkel.

Een vrouw loopt langs een billboard van president Magufuli in Dar es Salaam, Tanzania. Beeld AFP

Het begon met een klop op de deur van een hotelkamer en eindigde met een enkele reis het land uit. Angela Quintal en Muthoki Mumo, van het internationale Comité ter Bescherming van Journalisten, waren twee weken geleden in Tanzania om zich er te laten informeren over de mate van persvrijheid. Dat die vrijheid afneemt, ondervonden de vrouwen zelf.

Quintal en Mumo werden uit hun hotel in de stad Dar es Salaam gehaald door ‘immigratieofficials’ in burgerkledij. Ze werden op een geheime locatie vijf uur ondervraagd, ook al hadden ze voor hun bezoek aan Tanzania een uitnodiging van de plaatselijke, door de regering erkende mediaraad. Hun laptops en telefoons werden in beslag genomen. Nadat het nieuws de buitenwereld had bereikt en diplomaten zich met de situatie waren gaan bemoeien (Quintal is Zuid-Afrikaans, Mumo is Keniaans), mochten ze de volgende ochtend gaan. Tanzania uit.

‘The Great Silencing’

Het incident – door Quintal beschreven op de Zuid-Afrikaanse nieuwssite Daily Maverick – illustreert de toenemende persbreidel in Tanzania. Het land, dat lange tijd gold als braaf jongetje in de Afrikaanse klas, beweegt richting repressie sinds in 2015 John Magufuli er president werd. De Zuid-Afrikaanse krant Business Day noemt het incident rond Quintal en Mumo een ‘deprimerende herinnering’ aan Tanzania’s ‘geleidelijke afdaling naar autoritarisme’.

Tanzaniaanse mediabedrijven moeten aan steeds striktere regels voldoen. Sommige journalisten worden vervolgd. Freelancer Azory Gwanda wordt al een jaar vermist, hij onderzocht buitengerechtelijke executies in Tanzania. Bloggers moeten extra betalen voor de registratie van websites. Elsie Eyakuze hield in mei op met haar populaire blog Mikocheni Report (Mikocheni is een wijk in Dar es Salaam). De gevolgen van president Magufuli’s aanpak voor Tanzania vatte zij later op een andere plek samen onder de kop ‘The Great Silencing’.

Charles Onyango-Obbo, een bekende columnist uit buurland Oeganda, verwondert zich over het afdrijven van Tanzania naar autoritair bestuur. In Afrika gaat zoiets meestal anders, stelt hij. Ongeveer zo: rebellen werpen fout bewind omver, doen in wittebroodsweken leuke dingen voor de mensen en vervallen later in slecht gedrag. Klassiek voorbeeld: Robert Mugabe in Zimbabwe. Maar Tanzania? Met z’n burgerbestuur sinds de onafhankelijkheid? Zonder gewapende conflicten? Helaas stuurt president Magufuli zelfs in dit kalme land aan op een ‘20ste-eeuwse African Big Man Rule’.

Steun en solidariteit

Donorinstanties doen wat zij in zulke gevallen doen in Afrika: dreigen met het dichtdraaien van de geldkraan. De Wereldbank wil dat president Magufuli afziet van een nieuwe wet die het publiceren van hem onwelgevallige statistieken bestraft. En dan is er nog de kwestie van zwangere schoolmeisjes die niet meer de leslokalen in zouden mogen, of de hatelijke retoriek tegen homo’s. De EU haalde deze maand als protest haar gezant weg uit Tanzania.

Buitenlandse media volgen ook met verwondering de acties waarmee Magufuli tracht zijn populariteit binnen Tanzania op te krikken. Telers van cashewnoten klaagden dat afnemers weigerden om de door de regering vastgestelde prijs te betalen. President Magufuli gaf vervolgens het leger opdracht om de cashewnoten op te kopen, wat deze maand bij de Keniaanse krant Daily Nation de volgende kop opleverde ‘Magufuli orders army to buy nuts’.

Angela Quintal, van het Comité ter Bescherming van Journalisten, hoopt intussen dat de aandacht voor de penibele situatie van media binnen Tanzania niet verslapt na de recente ophef over haar eigen behandeling in het land. Tanzaniaanse journalisten verdienen ‘dezelfde steun en solidariteit’.

Mark Schenkel is correspondent in Kampala.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden