De gekten van deze tijd

Een perfect drama. Wie een sociologische film zou willen maken die onze tijd ten voeten uit typeert, had het niet mooier kunnen verzinnen....

Allereerst de vader: te weinig kilo kind per kilo ambitie. Groots, meeslepend en bijzonder had hij misschien zelf willen leven; nu wil hij een kind dat uitblinkt. Een ster, wereldberoemd nog voor zij mag werken of stemmen. Roem en succes als tekenen van een geslaagde opvoeding. Een fel contrast met het ideaal van bescheidenheid en je kunnen aanpassen zoals vijftig jaar geleden nog gangbaar was.

Een kindsterretje met een eigen mening die meteen zwaar weegt, zo beaamt ook de omgeving. Wat wil ze zelf? Wat wil ze echt? Als dit is wat ze echt wil, vinden ook veel commentatoren, dan moet het gebeuren.

Voor roem en succes moet je forse risico’s durven nemen. Niet leuk kunnen volleyballen of aardig spelen in een bandje, want dat soort dingen kan iedereen. Nee, iets echt bijzonders. Een wereldrecord. Wat het leven daarna nog moet bieden aan ontwikkeling en uitdaging? Ach, we leven nu. Misschien is het morgen allemaal wel afgelopen, nietwaar?

Al even typerend voor deze tijd is de paniekactie van de Raad voor de Kinderbescherming. Bij mogelijk onraad kwam er vroeger een vriendelijke mevrouw kopjes thee drinken. Als na diverse visites de toestand erg zorgelijk leek, stuurde zij een rapportje naar de rechter. De huidige Raad daarentegen is een dolgedraaide waakhond die onmiddellijk blaft en bijt als een vlieg passeert.

In het begin van de film moet de kijker niets hebben van deze hysterische kinderzieldoders. Ze hebben Laura nog niet eens gesproken! Fobische aanstellers die alle risico’s ter wereld willen verbannen. De kijker is helemaal op de hand van Laura en haar interessante, moedige, originele vader. Mensen die ergens voor staan, versus die frigide oude taart van de Raad voor de Kinderbescherming.

De rechter gaat mee in deze voorstelling van zaken en geeft de ouders gelijk: Laura mag vertrekken. Laura weerstaat rampen en problemen waar Het leven van Pi een kantoorbaantje bij is. Ze wordt wereldberoemd. Er komen Laura-videogames, Laura-tassen, Laura-shampoo en nooit heetten zoveel baby’s Laura.

Tot Laura vermist raakt en uiteindelijk verdronken blijkt. Dan ontsteekt een volkswoede die zich richt op de Raad voor de Kinderbescherming. De moeder doet aangifte van dood door schuld. Tijdens de rechtszaak komt de maatschappelijk werker afgemat, verward en incompetent over. De kijker voelt medelijden, maar weinig respect. Zij wordt ontoerekeningsvatbaar verklaard en verdwijnt in een psychiatrische kliniek. De regering belooft de wet aan te passen: voortaan worden alle kinderen uit huis geplaatst tot de ouders kunnen bewijzen dat zij goede opvoeders zijn.

Het komt allemaal nog een beetje goed in het laatste deel van de film, waarin de maatschappelijk werker hersteld is en namens de Raad het recht en de tijd opeist om eerst te mogen praten in plaats van meteen de rechter in te schakelen. Om elke situatie rustig te mogen beoordelen en risico’s te laten bestaan. Om zich te mogen concentreren op kinderen die echt mishandeld worden.

Er ontstaat een politieke beweging van ouders die hun kinderen terug willen. Zij bepleiten een radicale mentaliteitsverandering. Hun slogans: ‘een gewoon kind is pas bijzonder’, en: ‘accepteer risico’s, word geen bungeejumper’. Hun held is de criminoloog Hans Boutellier die al in 2002 in De veiligheidsutopie betoogde dat de gekte van deze tijd is dat we bungeejumpers zijn: we eisen het recht om levensgevaarlijke sprongen te maken, maar we eisen ook het recht op bescherming tegen de consequenties daarvan. We vervloeken instanties omdat ze onze vrijheid belemmeren, maar we worden woedend als ze ons niet tegen de risico’s daarvan beschermd hebben.

De gekte zit natuurlijk ook bij de instanties, betoogt de ouderbeweging, maar ook daar zijn we als samenleving zelf schuldig aan. We persen het werk van hulpverleners in krappe minuten en veeleisende formulieren, maar worden boos als ze zich bureaucratisch gedragen.

De rechter doet er vrijdag dus goed aan ons allen terecht te wijzen. Laura naar school, de ouders aan de slag met hun eigen ambities, de Raad weer een instantie die praat voordat ze oordeelt. Wij allen veroordeeld tot de taakstraf weer avontuur en uitdaging te ontdekken in een spelletje Risk rondom de keukentafel.

Reageren? vk.nl/opinie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden