De gekscheerder

Het eerste grote nieuws luidde dat Balkenende op een CDA-bijeenkomst in Limburg schuldbewust had verklaard dat hij 'misschien een beetje saai' en 'erg stijfburgerlijk' was, en dat 'een beetje vrolijkheid er best bij mocht'....

Wat me meteen trof was het woord stijfburgerlijk. Had hij dat werkelijk in de mond genomen?

Want dat is geen Nederlands, en zelfs geen Limburgs. Het is Vlaams.

Leuk taaltje zoals bekend. De gebruikers mogen om een onachterhaalbare reden meedoen aan de samenstelling van het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal (dat daarom bij elke editie weer meer banden of een nog kleiner lettercorps nodig heeft) en ze winnen elk jaar het Groot Dictee van Philip Freriks. Maar Nederlands spreken? Nee. Uit oude memoires van Jeroen Brouwers blijkt dat de meesten het ook nooit goed hebben leren schrijven.

De Belgische (dus federale) minister van Buitenlandse Zaken Karel de Gucht heeft onze minister-president vorig jaar eens het charisma toegeschreven van een burgerlijke Harry Potter. En zijn collega voor begroting en consumentenzaken Freya van den Bossche deed er vervolgens nog een schepje bovenop door hem het typisch Vlaamse invectief 'stijfburgerlijk' toe te voegen.

In plaats van in een schaterlach van zelfherkenning uit te barsten, of anders aan Lodewijk van Deyssel te denken, die over onze zuiderburen eens gemoedelijk zou hebben verzucht: Ju, ju wat een volkje! - stuurde Jan Peter Balkende, in zijn humorloze wiek geschoten, onmiddellijk Ben Bot op onderzoek uit, en nadat bijna nog even het terugroepen van ambassadeurs had gedreigd, moesten de Belgische bewindspersonen hun excuses aanbieden.

Zou dan diezelfde Balkenende nu ineens in Limburg, op een CDA-bijeenkomst, hebben toegegeven dat de twee Vlamingen eigenlijk gelijk hadden gehad omdat hij inderdaad de stijfburgerlijke droogstoppel was (Harry Potter kon niet meer, want die heeft z'n visagist er onlangs uit gekapt en geschminkt) die wel eens wat vrolijker mocht worden?

We kennen die man allemaal als iemand die tot diep in z'n christelijkste vezels liever met gods hulp loochent dat hij iets verkeerds zou hebben gedaan of uitgestraald, dan dat hij ruiterlijk voor z'n stijfburgerlijkheid zou uitkomen. Dus dat Limburgse mea culpa moest wel een canard zijn.

Het tweede grote nieuws liet niet lang op zich wachten.

'Premier Jan Peter Balkenende', las ik gisteren, 'heeft zich geërgerd aan de gemakzucht in de berichtgeving over de manier waarop hij zou hebben toegegeven erg stijfburgerlijk en misschien een beetje saai te zijn. Op de website van het CDA schrijft hij dat zijn uitspraken gekscherend bedoeld waren'.

Let wel: de minister-president van het Koninkrijk der Nederlanden - verwikkeld in de grote problemen van terrorisme, schoolverlating, integratie, armoede, normbesef, en elke dag een afrekening in het criminele milieu - neemt er de tijd voor om op de website van het CDA uitvoerig uit te leggen dat hij de gek schoor toen hij zichzelf in Limburg als een dooievisjesvreter karakteriseerde.

Daarmee was zijn kous nog niet eens af. Hij vervolgde in zijn evangelische zendbrief aan de bewoners van Horn dat hij wel wist waarom de media zijn bedoelingen hadden verdraaid: vanwege de verkiezingen. En vandaar zijn websiteweerwoord:

'Wat mij betreft is de campagne begonnen. Ik stel dit bewust aan de kaak. Bij een strijdend en trots CDA hoort ook dat we ons niet alles laten aanleunen.'

H is een Held met een Houder opzij, leerde je vroeger uit het rijmpjes-bij-zwartjes-alfabet. En dat zag ik meteen voor me toen ik begreep dat 'de grote leider van het kleine Nederland' (refrein van een speciaal geschreven lied voor Jan Peter, dat de hoofdpersoon in Leeuwarden uit volle borst meezong) zijn spreekwoordelijke lankmoedigheid zou afleggen om zich niets meer te laten aanleunen.

Mijn god, kniel ik 's avonds wel eens in oprechte wanhoop voor mijn bedje - waar hebben we dit toch allemaal aan verdiend?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden