REPORTAGERELIGIE

De gebedshuizen zijn dicht, godzijdank is er de livestream

David Maasbach houdt zijn preek zondag voor de camera's van de streamingservice van de Blessing Church in Den Haag.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Chris­te­nen, moslims, joden en hindoes kunnen niet terecht in hun gebedshuizen. Om toch nog een gezamenlijk spiritueel leven te ervaren, vinden kerk en gelovigen elkaar online op om te bidden en te studeren. 

Twee camera’s volgen de evangelische prediker David Maasbach terwijl hij heen en weer loopt op het lege podium van zijn uitgestorven kerk, The Blessing Church in Den Haag. Normaal is de kerk elke zondagochtend afgeladen met vijfhonderd bezoekers, maar deze dag zijn alleen Maasbach en een handjevol medewerkers aanwezig. 

Ondertussen vangt een headset Maasbachs luide, krakende stem op die spreekt over het coronavirus als een ‘engel des verderfs’ die ‘benauwdheid’ brengt in de wereld. Het is een zware beproeving, vertelt Maasbach, maar bedenk wel: ook nu staat god aan onze zijde.

‘De heer is groot, hij is machtig, hij zal ons hier doorheen leiden, door welk virus dan ook, hij zal het ons doen gelukken!’

Tot wie Maasbach zich richt? Tot de 450 parochianen die zondagochtend hebben afgestemd op het YouTubekanaal van The Blessing Church waar een live verbinding met de kerk hen in staat zich onder elkaar te wanen. Vooral het commentaarhoekje van het kanaal weten ze makkelijk te vinden met uitroepen als ‘Amen!’, ‘Hallelujah!’ en ‘U bent zo geweldig, Maasbach!’

Niet alleen scholen, het bedrijfsleven of de horeca, maar ook het sociaal-religieuze leven in Nederland is vanwege het coronavirus tot stilstand gekomen. Kerken, moskeeën, synagogen en hindoeïstische tempels hebben massaal de deuren moeten sluiten voor hun achterban en worstelen met de vraag hoe ze hun maatschappelijke en spirituele functie kunnen behouden. Internet, luidt het antwoord van veel religieuze leider. En dan met name de livestreamverbinding die de predikant op de kansel, of de imam in de moskee rechtstreeks in contact brengt met de achterban.

De kerk van David Maasbach heeft recent geïnvesteerd in de digitale kanalen. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Ik zei de laatste tijd wel eens tegen mijn mensen: broeders en zusters, er zal een tijd komen dat we niet meer bij elkaar kunnen komen, wat doen we dan?’ zegt David Maasbach in een telefonisch interview. ‘Die tijd is nu aangebroken. En daarom ben ik blij dat wij lang geleden hebben besloten te investeren in onze digitale kanalen. We hebben een YouTubekanaal, we doen aan Instagram, Facebook en we hebben uitstekend materiaal om een zondagsdienst in hoge kwaliteit te streamen.’

Ook andere christelijke stromingen hebben de afgelopen dagen geploeterd om het geestelijk leven op internet voort te kunnen zetten. Zo konden rooms-katholieken vanaf twaalf uur zondagmiddag elk uur online meebidden met het gebed van een bisschop vanuit hun bisdom. Ook protestanten, van Gouda, Putten tot Den Bosch, konden de dienst van hun plaatselijke kerk online volgen.

De kerken bieden daarnaast tips en mogelijkheden om de catechese en studiegroepen draaiende te houden via Zoom, Team, Google Hangout en andere videoconferencediensten. Ook voor de protestantse PaasChallenge – een nachtelijk spel waarbij jongeren op pad gaan om over Pasen te leren – is een digitaal alternatief gevonden.

Voor veel moskeeën bood vrijdag Facebook Live uitkomst. Dankzij deze streamingdienst gaven tientallen gebedshuizen in Nederland hun achterban iets mee van het belangrijke vrijdaggebed en de vrijdagpreek door de imam. In het verder uitgestorven Leidse Islamitisch Centrum Imam Malik werd die lezing in het Arabisch en in het Nederlands verzorgd door imam Abdelhamid Belkasmi, die sprak over het belang om alleen te varen op betrouwbare informatie in ‘deze periode van epidemie’.

‘Voor ons is het extra belangrijk om ook online aanwezig te zijn voor onze mensen’ zegt Abdel Bouzzit, vicevoorzitter van de Imam Malik moskee. ‘Leidse moslims hebben bloed, zweet en tranen en geld in deze moskee gestoken. Het idee dat ze er de komende weken, misschien wel maanden, niet meer terechtkunnen, is hard aangekomen. Daarom willen we in ieder geval de vrijdagpreek live uitzenden. Ook zijn wij bezig om religieuze en Arabische lessen die we in het weekeinde geven online aan te bieden. Dat gaat om duizend mensen, dus dat wordt nog wel een klus om te regelen.’

Bouzzit ziet een rol voor zichzelf weggelegd in de technische ondersteuning van kleinere moskeeën met een ouder en minder goed geschoold bestuur. ‘Wij zijn nu bezig met een inventarisatie. Wat hebben deze moskeeën nodig om online hun gemeenschappen te bereiken? Wat kunnen wij voor ze betekenen?’

Toch is niet voor alle geloofsgemeenschappen alles opgelost met internet. Met name joden en hindoes kunnen door religieuze of praktische bezwaren niet volledig digitaal gaan. Zo kunnen de gebedsdiensten in de synagogen tijdens de joodse rustdag sjabbat niet gestreamd worden omdat joden op die dag geen gebruik mogen maken van technische hulpmiddelen.

‘Ja, het samenkomen in de synagogen valt weg, maar dat betekent niet dat we helemaal de verbinding met elkaar kwijtraken’ zegt Ruben Vis, algemeen secretaris van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap. ‘Dankzij internet kunnen onze geestelijke verzorgers nog altijd een-op-een contact zoeken met mensen. Dat gebeurt nu vooral met ouderen die dreigen te vereenzamen. Binnenkort hebben we ook het joods paasfeest. We denken er nu al over na hoe we dat online kunnen vieren.’

De Haagse hindoepriester Attry Ramdhani heeft zijn tempel Shri Ram Mandir gesloten en beperkt zich voorlopig tot thuisbezoeken. Voor hindoes is de zintuiglijke ervaring die zij opdoen in hun tempels nauwelijks over te brengen via het internet, vertelt Ramdhani. ‘In de tempels brengen wij offers van bloemen en spijzen aan de goden en worden gezamenlijk gebeden opgezegd. Dat is iets wat je ter plekke moet ervaren, dat kun je niet vervangen met internet. Gelukkig is het hindoeïsme ook een sterk ontwikkelde thuisgodsdienst. Mensen hebben vaak kleine altaren in huis. Ik help ze met het brengen van offers en het opzeggen van gebeden. Mijn agenda voor komende week zit vol met thuisbezoeken. Zolang we daarbij maar genoeg afstand van elkaar houden, hoeft dat geen probleem te zijn.’

Lees meer

‘Testen, testen, testen’, raadt de WHO aan als strategie tegen corona: kom te weten wie het virus heeft opgelopen, en zonder ze af. Maar in Nederland blijkt de machine toch een beetje vast te lopen. Waarom eigenlijk?

Wereldwijd werken wetenschappers koortsachtig aan een oplossing voor de coronacrisis. Dit zijn de meest beloftevolle kandidaten voor een vaccin of behandeling van het virus.

Nu het nieuwe coronavirus steeds verder om zich heen grijpt, groeit de roep om sociale contacten massaal terug te schroeven. Een simpel model laat zien hoe een beetje afstand een wereld van verschil maakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden