Reportage

De gammelste school van het land

Het zou tijdelijk zijn, beloofde de gemeente. Maar basisschool De Ontdekkingsreis in Doorn zit nu al zeven jaar in een beschimmeld afbraakpand. En er is geen zicht op iets beters.

Basisschool De Ontdekkingsreis Beeld Marcel van den Bergh

'Ruik hier eens.' Locatieleider Saskia Krocké van basisschool De Ontdekkingsreis in Doorn doet een deur open. Ze zegt: 'In de kelder staat zo'n laag water.'

'De daken zijn zo lek als een mandje', zegt lerares Hester Kleinhans. 'Soms moeten we in de vakantie terugkomen om te dweilen.'
'Als ik hier een dag geweest ben, ga ik onder de douche', zegt directeur Nanette Snijders. 'Dan stinkt mijn haar naar schimmel.'

Zeven jaar zit basisschool De Ontdekkingsreis nu in dit voormalige asielzoekerscentrum aan de doorgaande weg tussen Driebergen en Doorn - een pand dat eenvoudig de prijs voor het gammelste schoolgebouw van Nederland zou binnenslepen. Het was tijdelijk, beloofde de gemeente Utrechtse Heuvelrug destijds. De school zou snel een definitieve locatie in Driebergen toegewezen krijgen - misschien zelfs met nieuwbouw.

Maar die definitieve locatie is niet in zicht. Sterker nog, het ziet er naar uit dat De Ontdekkingsreis - een school die werkt 'vanuit een holistische mensvisie', waarbij gekeken wordt naar 'de hele ontwikkeling van het kind in zijn of haar omgeving' - binnenkort opnieuw naar een tijdelijke locatie verhuist. Onlangs werd namelijk bekend dat de school het pand per 1 augustus moet verlaten. De projectontwikkelaar, van wie de gemeente het pand huurt, wil villa's op het terrein gaan bouwen.

De toorn van directie, leerkrachten en ouders richt zich echter op de gemeente. Die heeft na al die jaren nog steeds geen geschikt gebouw aangeboden, terwijl gemeenten daartoe wettelijk verplicht zijn. 'We hebben geen idee waar we na de zomer heen gaan', zegt directeur Snijders. 'Dit voelt als de doodsteek voor de school.'

Basisschool de ontdekkingsreis Beeld Marcel van den Bergh

Ook de PO-raad spreekt schande van het optreden van de gemeente Utrechtse Heuvelrug. 'Zo'n situatie hebben we nog nooit meegemaakt', zegt een woordvoerder van de sectororganisatie voor primair onderwijs. 'Gemeenten moeten ervoor zorgen dat kinderen les krijgen in een gebouw dat geschikt is voor onderwijs. Daar is hier geen sprake van. Het is niet te hopen dat ze op meer plekken besluiten om basisscholen in slooppanden onder te brengen.'

Voor De Ontdekkingsreis begon de ellende in 2008, het jaar dat de school voor het eerst financiering van het Rijk ontving. De leerlingen kregen les in een paviljoen op Landgoed Beukenrode in Doorn. Toen dat te klein bleek, zette de gemeente er een tent naast.

'Die tent moest verwarmd worden met een heteluchtkanon', zegt Marjolein Braakman, een ouder die vanaf het begin bij de school betrokken is. 'Maar dat ding maakte zo'n herrie dat een gesprek onmogelijk was. We kregen pas een normale verwarming toen de Onderwijsinspectie een brief aan de gemeente stuurde dat de kwaliteit van het onderwijs in het geding was.'
In 2009 volgde de verhuizing naar het huidige pand aan de Driebergsestraatweg. Ouders schilderden de muren in vrolijke kleuren. Er kwam een atelier, een hoek met banken. Maar veel bleef ook krakkemikkig, zoals het internet. Dat was te overzien, ze zaten hier toch maar even - dachten ze.

Gesteggel om huisvesting scholen

Scholen en gemeenten liggen regelmatig in de clinch over huisvesting. Sommige gemeenten doen er bijvoorbeeld jaren over voordat ze een nieuwe school een pand geven, in de hoop dat een initiatief sneuvelt.

Zo heeft Amsterdam nog geen gebouw voor een islamitische middelbare school, hoewel die school al in 2011 goedkeuring kreeg van het ministerie. Andere gemeenten, zoals Harderwijk, doen lang over het vinden van een pand voor scholen van de Stichting voor Persoonlijk Onderwijs. Ze zitten niet te wachten op nóg een school binnen de gemeentegrenzen, die ook dure huisvesting moet krijgen.

Ook steggelen gemeenten en scholen over onderhoudskosten. Volgens de wet is de gemeente verantwoordelijk voor nieuwbouw en de school voor het onderhoud. Daartussen ligt echter een grijs gebied: wie draait op voor een levensverlengende renovatie? Wil een gemeente daar niet aan bijdragen, dan kan een school soms alleen nog nieuwbouw aanvragen. Dat is meestal duurder en de rekening ligt alsnog bij de gemeente.

Het liep anders. Aanvankelijk was de gemeente bang om te investeren in een gebouw voor de nieuwe school, omdat nog onduidelijk was of die wel voldoende kinderen zou trekken. De school besloot daarop te gaan samenwerken met een grote scholenstichting, wat meer zekerheid bood. Vervolgens maakte de gemeente plannen voor nieuwbouw. De Ontdekkingsreis zou met een andere school in een nieuw pand in Driebergen komen. Maar dat ging uiteindelijk niet door.

Ondertussen was er onenigheid over cijfers. Hoe groot moest het gebouw zijn? De gemeente ging uit van leerlingprognoses die aantonen dat De Ontdekkingsreis over tien jaar circa zestig leerlingen heeft. Voor die hoeveelheid kinderen kon de school huisvesting krijgen, stelde de gemeente. De wethouder wilde voorkomen dat hij geld zou uitgeven aan lokalen die straks leeg staan.

Bij De Ontdekkingsreis vinden ze de gebruikte progonoses belachelijk. Hun school kan doorgroeien naar 150 leerlingen, zeggen ze. Kijk maar, ze hebben in dit waardeloze pand op deze waardeloze locatie al ruim tachtig leerlingen. Ouders haken nu af omdat onbekend is waar de school volgend jaar staat. Maar straks, als er een definitieve locatie is, zal de instroom toenemen. Dan is een gebouw voor zestig leerlingen dus meteen te klein.

Het laatste voorstel van de gemeente dateert al weer van het voorjaar van 2015. Toen wilde wethouder Henk Veldhuizen (CDA) een leegstaand pand aan het Jagerspad in Driebergen voor De Ontdekkingsreis renoveren. 'Dat voorstel konden we niet serieus nemen', zegt directeur Snijders. 'Het was opnieuw een slecht gebouw. Een andere school is daar een paar jaar geleden vertrokken zodat het gesloopt kon worden.'

Ook de gemeenteraad stemde niet in met het voorstel, maar een alternatief kwam sindsdien niet meer op tafel. Hoe dat zit? Wethouder Veldhuizen wilde dit weekend niet reageren. Wel verscheen op de website van de gemeente een verklaring: 'Al in juni 2015 zijn wettelijk passende huisvestingsmogelijkheden aangeboden, omdat de huisvesting aan de Driebergsestraatweg tijdelijk was. Aanstaande dinsdag staat de huisvesting voor De Ontdekkingsreis op de agenda van het college van B&W. Het college bereidt daarmee een voorstel aan de gemeenteraad voor.'

Directeur Snijders heeft nog geen idee waar de wethouder dinsdag mee komt. 'Ik hoop dat hij een plek aanbiedt waar we met 120 kinderen terecht kunnen. Dan kunnen we bouwen aan een gezonde school. Maar ik heb er weinig vertrouwen in.'

Basisschool De Ontdekkingsreis Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden