Column

De Fransen hebben hun gezond verstand en hoop nog niet laten varen

Voormalig Brits premier Harold Wilson zei ooit dat een week een zeer lange tijd is in de politiek. Als dat waar is, duurt het nog een eeuwigheid tot de Franse presidentsverkiezingen van 2017 en is elke speculatie op dit moment prematuur en zelfs onvoorzichtig. Desondanks verdienen bepaalde ontwikkelingen de aandacht - vooral de visies op president François Hollande en zijn voorganger Nicolas Sarkozy.

De afkeuring door het Franse electoraat is een van de weinige dingen die Hollande en Sarkozy gemeenschappelijk hebben. Hollande werd in 2012 zelfs juist verkozen omdat hij zichzelf presenteerde als de 'anti-Sarkozy'.

Op dit moment kan een aanzienlijke meerderheid van de Franse stemmers het vooruitzicht niet verteren om een van deze leiders nog eens vijf jaar (de duur van een Franse presidentstermijn) op tv te zien. Zowel Hollande als Sarkozy is verbannen naar de categorie van 'ongewenste ambtsdrager'.

Sommigen zullen de Franse afwijzing van Hollande en Sarkozy wijten aan de uitdagingen waarmee Europa te maken heeft. Gezien het welig tierende wantrouwen tegen politici en de frustratie over de staat van de economie zou het voor elke leider (behalve in Duitsland misschien) moeilijk zijn campagne te voeren voor een herverkiezing.

Maar deze uitleg gaat niet op voor die politieke figuren (zoals de voorganger van Sarkozy, Jacques Chirac, en voormalig premier Alain Juppé) die juist populair zijn vanwege hun ervaring. Terwijl slechts 20 procent van het Franse electoraat een positief beeld heeft van Hollande en bijna tweederde Sarkozy niet terug wil zien keren naar het Elysée, hoopt meer dan tweederde dat Juppé de komende jaren een belangrijke politieke rol zal spelen. Dat maakt de 69-jarige Juppé, die zijn intentie om in 2017 aan de verkiezingen mee te doen kenbaar heeft gemaakt, nu tot de populairste Franse politicus.

Desalniettemin lijkt Sarkozy ervan overtuigd dat hij, ondanks zijn roemloze aftocht als president (om maar te zwijgen over de lopende corruptieonderzoeken tegen hem), Juppé (die net als Sarkozy is verbonden aan de UMP, Union pour un Mouvement Populaire) kan inhalen. Sarkozy, die zichzelf nog steeds ziet als de redder die Frankrijk hard nodig heeft, lijkt te geloven dat de kelderende populariteit van Hollande wel moet betekenen dat zijn medeburgers klaar zijn voor zijn terugkeer in de schijnwerpers.

Wat Sarkozy niet heeft begrepen, is dat de redenen voor zijn verlies aan Hollande in 2012 (zoals zijn nervositeit en schijnbare onbetrouwbaarheid) nog steeds relevant zijn en zelfs zijn verergerd door een verlangen naar wraak. En er is weinig wat hij daaraan kan doen. De snelle en vastberaden reactie van Sarkozy op de mondiale financiële crisis van 2007 lijkt weinig stemmers iets te kunnen schelen. In de politiek maakt het minder uit wat je doet dan hoe je gezien wordt.

Precies zoals de publieke perceptie de politieke vooruitzichten van Sarkozy ondermijnt, drijft deze de onweerstaanbare opkomst van Juppé aan. Alhoewel ook Juppé de schandalen niet vreemd zijn (hij werd tijdelijk verbannen uit het publieke ambt wegens misbruik van publieke fondsen tijdens het burgemeesterschap van Parijs van Chirac) is zijn leeftijd geruststellend voor Franse stemmers, die hem nu zien als wijzer en milder. Als succesvol burgemeester van Bordeaux lijkt Juppé op zijn gemak met zichzelf, zowel persoonlijk als politiek.

Bovendien zou Juppé, als hij zich aan zijn belofte houdt om slechts voor een termijn te gaan, zich kunnen concentreren op noodzakelijke hervormingen, zonder angst voor nieuwe verkiezingen.

Maar er is nog een factor die de populariteit van Juppé stuwt: het spook van het sociaal-conservatieve, economisch protectionistische Front National, dat profijt probeert te trekken uit de wijdverbreide afwijzing van het Franse politieke establishment. De centrum-rechtse positie van Juppé biedt een betrouwbaar alternatief.

Het is tegen deze achtergrond dat, terwijl Sarkozy in november wanneer deze post vergeven wordt op een speciaal partijcongres zeer goed president van de UMP zou kunnen worden, zijn verkiezing als presidentskandidaat van de UMP verre van zeker is. In de publieke opinie groeit de afstand tussen Sarkozy en Juppé alleen maar.

Het is nog te vroeg om te zeggen wie de volgende Franse president wordt. Maar de groeiende populariteit van Juppé is een geruststellend teken dat de Fransen hun gezond verstand en hoop nog niet hebben laten varen.

Vertaling: Melle Trap © Project Syndicate

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden