De Franse intellectueel is niet langer links

Wat houdt de literaire wereld in het buitenland bezig? Onze correspondenten houden het bij. Deze week Peter Giesen over de Franse intellectueel. Die is niet langer links.

Franse krant Le Monde Beeld anp

Help, de Franse intellectueel verrechtst! Le Monde en Libération schrijven er al weken over. In de migrantencrisis komen alle spraakmakende bijdragen van rechts. Linkse denkers hullen zich in stilzwijgen of schrijven hooguit een timide stukje op de opiniepagina van Le Monde.


Waar is de hedendaagse versie van Zola die Dreyfus verdedigde, Sartre die op een ton de arbeiders van Renault toesprak, Foucault die demonstreerde tegen racistisch geweld in de Parijse wijk Goutte d'Or? We maken het einde van een Frans icoon mee, de linkse intellectueel, concludeerde de historicus François Cusset in Le Monde.

Rechts

In het intellectuele debat geeft rechts de toon aan. Brombeer Alain Finkielkraut, televisiepolemist Eric Zemmour, Michel Houellebecq die in zijn politieke fictie Soumission een Frankrijk beschrijft dat zich maar al te bereidwillig aan de islam onderwerpt.


Maar de echte kwaaie pier voor links is de prominente filosoof Michel Onfray. Hij omschrijft zichzelf als 'libertair links', maar ventileerde in een interview met Le Figaro enkele opvattingen die je normaal gesproken eerder bij rechts tegenkomt. Zo betoogde hij dat links het volk minacht. 'Het is niet vreemd dat een failliete boer, een caissière met het minimumloon zich afvraagt wat er voor hem of haar gedaan, als hij ziet hoeveel geld er naar vluchtelingen en buitenlanders gaat.'

Repliek

Het was maar een klein interview op een binnenpagina van Le Figaro, maar Libération trok er liefst vier pagina's voor uit om Onfray van repliek te dienen. Soms met goede argumenten: de boer behoort tot de meest gesubsidieerde Fransen, het minimumloon is relatief hoog, het geld dat naar migranten gaat is slechts een peuleschil vergeleken bij de talloze sociale regelingen waarvan Fransen profiteren.


Kortom: Onfray overdrijft en simplificeert.


Maar waar hebben we dat eerder gezien? Jean-Paul Sartre verklaarde dat in de Sovjet-Unie 'totale vrijheid van meningsuiting bestaat'. 'Gerechtigheid komt uit de loop van een geweer', zei hij. En: 'Elke niet-communist is een hond'. Michel Foucault bejubelde de 'spirituele politiek' van de Iraanse revolutie, vlak voor de terugkeer van ayatollah Khomeiny.


Niet de verrechtsing van de Franse intellectueel lijkt me een probleem, wel zijn aanhoudende voorliefde voor ongenuanceerde standpunten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.