4 hindernissen Formule 1

De Formule 1 is er nog niet in Zandvoort: vier mogelijke obstakels

Keert de Grote Prijs van Nederland na 30 jaar terug in Zandvoort? Vier obstakels waarmee het circuit rekening moet houden. Van Amerikaanse politieke spelletjes en harde cash tot natuurliefhebbers.

Formule 1 wedstrijd in 1975 in Circuit park Zandvoort. Beeld ANP

Politiek

Jos Vaessen moest even zijn bril poetsen toen hij vrijdagochtend de voorpagina van De Telegraaf zag met daarop het nieuws dat de Formule 1 voor Zandvoort had gekozen. ‘We wisten van niets’, zegt de voorzitter van de groep die de raceklasse naar het TT Circuit in Assen probeert te halen.

Dus werd vanuit Drenthe vrijdag meteen op alle mogelijke manieren contact gezocht met het F1-hoofdkantoor in Londen. ‘We kregen te horen dat er absoluut geen besluit was genomen. Alles ligt nog open. Er zijn ook geen toezeggingen gedaan, waardoor wij geen reden zien onze inspanningen op te schorten’, zegt Vaessen.

Tegelijk stelden prins Bernhard van Oranje en circuitdirecteur Robert van Overdijk in Zandvoort op een speciaal ingelaste persmiddag vanwege de massale media-aandacht dat er wel degelijk een mail met toezegging is ontvangen. Volgens Van Overdijk ‘enkele weken geleden’. Bernhard: ‘Ik weet ook niet wat Assen wel en niet weet.’

De Assen-Zandvoort-clash onderstreept: als twee circuits uit hetzelfde land strijden om één Grote Prijs, dan spelen blufpoker en politiek een grote rol bij het verleiden van de machtige raceklasse. ‘Ik geloof het daarom pas als die eerste auto op het circuit rijdt’, zegt sporteconoom Ruud Koning, verbonden aan de Rijksuniversiteit van Groningen.

Dat geldt met name omdat de Amerikaanse eigenaren van de Formule 1, die sinds vorig jaar de raceklasse bezitten, een onzekere factor zijn. Sporteconoom Koning: ‘De vorige eigenaar Bernie Ecclestone ging gewoon naar de plekken waar het meeste geld te verdienen was. Bij de Amerikanen weten we dat nog niet. Maar dat zo’n toezegging komt zonder dat Assen daar iets van weet, lijkt een beetje op de Formule 1 van de oude stempel. Mensen een beetje gek maken, om te kijken wat er mogelijk is.’

Geld

Wie de Formule 1 wil lokken, moet diep in de buidel tasten. Zo is er alleen al 10 miljoen euro nodig om het circuit van Zandvoort weer Formule 1-waardig te maken, bleek vorig jaar uit een haalbaarheidsonderzoek. Daarnaast moet er voor een Formule 1-race organisatiegeld overgemaakt worden aan rechtenhouder FOM.

Zandvoort schat die jaarlijkse kosten op 20 miljoen euro en het circuit zet in op een contract voor minimaal vijf jaar. Daarmee is er al minimaal 100 miljoen euro uitgegeven zonder dat er een meter is gereden. Dat geld zal voornamelijk uit de private sector moeten komen.

De provincie Noord-Holland en de gemeente Amsterdam laten weten niet te investeren in de race. Het kabinet heeft voor ‘uitzonderlijke sportevenementen’ een potje van 10 miljoen euro per jaar, maar premier Rutte vond vrijdag dat de overheid niet genoodzaakt was bij te dragen. ‘Wees effe stoer en los dat zelf op’, zei hij richting het bedrijfsleven.

Sporteconoom Ruud Koning begrijpt die terughoudendheid wel. ‘Mensen gaan niet meer bewegen door een Formule 1-race of iets dergelijks. Ik zie weinig maatschappelijke redenen die een investering rechtvaardigen.’

In de private sector zijn er maar een handvol bedrijven die dergelijke grote bedragen kunnen ophoesten. Koning komt al snel uit bij bedrijven als biermultinational Heineken, sinds 2016 verbonden aan de Formule 1, en supermarktketen Jumbo, de eerste sponsor van Max Verstappen. Heineken heeft als sponsorbeleid dat het zich niet verbindt aan individuele sportevenementen of –clubs. Voor Jumbo, dat zich vooral op Nederland richt, is het onduidelijk wat een mega-investering in een mondiaal evenement concreet oplevert. ‘Het nieuws in De Telegraaf lijkt een beetje bedoeld om grote sponsoren te interesseren’, aldus Koning.

Prins Bernhard benadrukt dat het artikel niet door hem is geïnitieerd. In samenspraak met Liberty Media onderhandelt hij zoveel mogelijk achter de schermen. Hij wil ook niet spreken over bedragen of de namen van de ‘meerdere’ bedrijven noemen waarmee hij ‘ver’ in gesprek is.

Volgens hem is het vooral belangrijk te kijken naar wat een Formule 1-race juist oplevert. ‘Want je haalt een wereldsportevenement naar Nederland. De Formule 1 heeft aangetoond dat zelfs op de circuits waar de bezoekersaantallen laag zijn, er alsnog een spin-off is van 80 miljoen euro. Heel Nederland profiteert daarvan.’

Logistiek

Zelfs zonder Formule 1 is Zandvoort al berucht onder automobilisten. Op een zomerse stranddag rijdt het verkeer op de provinciale wegen rond de badplaats stapvoets vanaf Haarlem. Met 105 duizend bezoekers die het circuit verwacht op de racedag lijken zogenoemde ‘Verstappenfiles’ onvermijdelijk.

Dat is slechte reclame, weet het Zuid-Franse circuit Paul Ricard. Dit jaar keerde de baan na een afwezigheid van bijna twee decennia terug op de racekalender. Gefrustreerde racefans keerden na uren stilstaan op de enige toegangsweg naar het circuit om zonder een Formule 1-auto te hebben gezien.

Prins Bernhard voorziet soortgelijke problemen niet in Zandvoort. ‘Natuurlijk is er een goed verkeersplan nodig, maar we weten in Nederland hoe dat op te stellen. Daarnaast is er een treinstation en wonen er 2 miljoen mensen in het achterland die we kunnen verleiden op de fiets te komen.’

Maatschappelijk draagvlak

‘Op 2 kilometer van het circuit is een officieel stiltegebied’, zegt Karel van Broekhoven verontwaardigd. ‘Ik kan je verzekeren dat het daar bepaald niet stil is op de 240 dagen per jaar dat er geracet wordt.’ Van Broekhoven is voorzitter van het actiecomité Rust aan Zee, een vereniging van lokale natuurorganisaties en inwoners van westelijke wijken van Haarlem.

Een autorace in een duingebied is een fenomeen waar een grote groep duurzaamheidsdenkers en rustzoekers in de Randstad bepaald niet gelukkig van wordt. Toch lijkt prins Bernhard vooralsnog weinig moeite te hebben om steun in de samenleving te vergaren voor zijn droom. Hij stelt dat het draagvlak voor de race ‘enorm’ is: ‘Zie alleen al hoe het vandaag explodeert in het nieuws. Dat geeft wel aan hoe het leeft en dat komt allemaal door de enorme populariteit van Max Verstappen. Anders hadden we dit gesprek niet.’

Circuitdirecteur Robert van Overdijk plaatst wel een kanttekening: ‘Al dat enthousiasme is leuk. Concrete samenwerking is de volgende stap. Er moet nog heel veel gebeuren.’ Of 2020 dan niet heel snel is? ‘Ja, maar in Nederland hebben we dat misschien ook wel nodig om iets in gang te zetten. Als we 2026 zeggen, blijft het waarschijnlijk sudderen. Onder druk wordt alles vloeibaar en dan moeten we samen in staat zijn het voor 2020 voor elkaar te krijgen.’

Prins Bernhard, eigenaar van circuit Zandvoort

Prinses Bernhard van Oranje (48) is de architect achter het plan de Formule 1 naar Zandvoort te halen. De neef van koning Willem-Alexander is een fanatiek racer en doet net als zijn jongere broer Pieter-Christiaan geregeld mee aan wedstrijden. In 2016 kocht hij met een compagnon het circuit van Zandvoort. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.