Reportage Forum voor Democratie

De flirt van Forum en talkshow Business Class: when Harry met Thierry

‘Er wordt je vaak verweten dat je wat arrogant overkomt’, legde Harry Mens Baudet in maart voor. Om daar snel aan toe te voegen dat dat naar Mens’ smaak ‘best wel meevalt’. Het is de befaamde methode-Mens.

Harry Mens’ Business Class staat niet bekend als het relevantste praatprogramma van Nederland,  toch koos Forum voor Democratie afgelopen seizoen opvallend vaak voor het zondagochtendinstituut. Waarom?

‘Dames en heren’, vraagt een krachtige stem de aandacht in grand café ’t Elfde Gebod, het decor van Business Class aan de kust van Noordwijk. Het is kwart voor tien op de zaterdagochtend, hoog tijd voor de laatste mededelingen voor de opname van Harry Mens’ wekelijkse talkshow.

‘Er gebeuren hier een paar dingen die u op televisie niet ziet’, gaat de opnameleider verder. Onder het glazen dak van het grand café kruipt de temperatuur omhoog dankzij de felle ochtendzon, die de kristallen kroonluchters doet blinken. Bijbelse figuren kijken aandachtig mee vanaf de grote glas-in-loodramen – je heet ’t Elfde Gebod of niet. ‘Meneer Eppink, weet u wat ik daarmee bedoel?’

‘De hond!’ roept de Europese lijsttrekker van Forum voor Democratie, zijn arm leunend op de sierlijke balustrade van het toeschouwersbalkon. Inderdaad, er loopt een grijze labradoedel rond op de set. Hij heet Joep, is van de regisseur en zal tijdens de uitzending onder de tafel van Mens zitten. Een begeleider houdt de hond twee uur lang rustig. ‘Want’, legt de opnameleider uit, ‘Joep blijft natuurlijk niet zomaar stil.’

Tv-koninkrijkje

Business Class kent andere wetten dan de meeste talkshows op de Nederlandse tv en niet alleen vanwege de harige tafelgast. Al meer dan twintig jaar regeert Mens vanuit Noordwijk over zijn tv-koninkrijkje. Het programma is een anderhalf uur durend reclameblok vermomd als talkshow: wekelijks schuiven bedrijven en particulieren aan die een product aan de man willen brengen. Kosten: 14.500 euro voor 7 minuten, exclusief btw. Wie vaker komt, krijgt korting.

Voor die som mogen Mens’ gasten in alle vrijheid hun verhaal doen. De vragen die hij stelt – ‘Wat doe je precies?’ ‘Deze wijn komt uit …?’ ‘Verkopen je cabrio’s het hele jaar door?’ – neemt zijn productieteam van tevoren door met de klant. In een uitzending komen zo’n vier betaalde interviews voorbij.

Ook is het mogelijk om Mens’ dochter Suze langs te laten komen voor een opname op locatie of om wijnen en maaltijden te laten presenteren in de keuken van Business Class. De zendtijd koopt de voormalig makelaar zelf in bij RTL. Inclusief productiekosten is hij 40 duizend euro per uitzending kwijt. Wat onderaan de streep overblijft, is voor hem. ‘Voorheen meer dan nu, maar ik maak nog steeds winst’, zegt Mens. 

Telkastje

De enige gasten die niet voor een plek aan tafel betalen zijn Bekende Nederlanders. Mens nodigt hen uit om het programma ‘presentabel te houden’. ‘Anders kijkt er geen hond’, op Joep na dan. Volgens Stichting Kijkonderzoek trekt Business Class meestal niet meer dan 150 duizend kijkers, maar die cijfers betwist Mens. Alsof zijn rijke kijkers zo’n telkastje in huis hebben.

Veel BN’ers in zijn show zijn politici, want Mens schuurt graag tegen de politiek aan. Dat begon met Pim Fortuyn, die als columnist in zijn show opdraafde en met wie hij bevriend raakte. Op de set van Business Class staat ter nagedachtenis een bronzen buste van de vermoorde populist. Zelf wilde Mens niet politiek actief worden bij de LPF, ‘want die club deugde niet’. De VVD zag hij wel zitten, maar partijleider Frits Bolkestein wees zijn avances af. ‘Daarom haat ik die man’, zei Mens daar eerder over.

Mens nodigt BN‘ers uit om zijn programma presentabel te houden. ‘Anders kijkt er geen hond’, op studiohond Joep na dan.

Politieke flirt

Ook Forum voor Democratie toonde weinig animo toen Mens zich in 2017 publiekelijk beschikbaar stelde voor de toekomstige senaatsfractie. Achteraf maar beter, vindt hij. ‘Anders word je als talkshowhost een verlengstuk van de partij. Dat werkt niet.’

Ondanks de afgewezen flirt, schuiven van alle politici verreweg het vaakst kopstukken van Forum aan bij Business Class. Sinds de zomer van 2017 had Mens 22 keer een FvD’er te gast, op een totaal van 86 afleveringen. Ook zond hij de 13 minuten durende toespraak van Baudet bij de Algemene Beschouwingen van 2018 uit, die de FvD-leider begon met een gedicht van Menno Wigman. ‘Een fantastische redevoering’, introduceerde Mens het filmpje. ‘Ik gun het u en Thierry dat jullie dit even zien. (…) Ga er maar eens even goed voor zitten.’

De optredens van andere partijen vallen bij Forum in het niet: 50Plus mocht in dezelfde periode vijf keer langskomen, het CDA vier keer, de VVD één keer. De enige niet-rechtse partij die aanschoof was Volt. Mens nodigde de pro-Europese partij van de weeromstuit uit toen Kamerlid Theo Hiddema plots afzegde na een ruzie in een eerdere uitzending − daarover later meer.

Kritische vraag

Omdat de politieke gasten niet betalen voor hun interviews kan Mens zich meer permitteren. Hier en daar stelt hij een kritische vraag. ‘Je was de rechterhand van Bolkestein, lid van de VVD. Leg die koerswijziging eens uit?’, vroeg hij Derk-Jan Eppink in april. ‘Er wordt je vaak verweten dat je wat arrogant overkomt’, legde hij Baudet in maart voor. Om daar snel aan toe te voegen dat dit naar Mens’ smaak ‘best wel meevalt’. Het is de methode-Mens: een stevige uitspraak is altijd welkom, maar het moet wel gezellig blijven.

Het aantal uitnodigingen voor Forum steeg mee met de populariteit van de partij. Dit jaar maakten Baudet en de zijnen hun opwachting in 9 van de 25 uitzendingen. Mens maakt er geen geheim van dat hij een zwak voor de FvD-leider heeft. In een uitzending in maart zei hij bij de Provinciale Statenverkiezingen drie stemmen op Baudet uit te brengen, ‘met twee volmachten van m’n dochters’.

Monogame kreeften

Dat Eppink deze zaterdag bij Mens zou langskomen, stond al twee maanden in de agenda. Het is 18 mei, luttele dagen voor de Europese verkiezingen. Met de eindstreep in zicht is elke snipper publiciteit goud waard voor de Forum-campagne, weet partijwoordvoerder Jeroen de Vries. Het contact met Mens kwam in 2017 tot stand via Hiddema, die in zijn rol als strafpleiter vaker aanschoof bij Business Class. Mens: ‘Zo is de liefde ontsproten.’

De verkiezingsstrijd vraagt veel van Eppink, maar voor Mens maakt hij graag tijd vrij. ‘Hier mag je wel uitpraten’, zegt de lijsttrekker als hij uit de schmink komt. ‘Bij de NPO vallen ze je om de zin in de rede.’ Naar Business Class kijken ‘ondernemers, mensen die tussen VVD en FvD zweven’, zegt hij. Laat de strijd op rechts nou net tussen die partijen gaan. ‘Daarom is het belangrijk om hier te zitten.’

Eppink moet geduld opbrengen. Mens bewaart hem voor het laatste segment van de show. Voor hem passeren een vermogensbeheerder die ‘kennislunches’ aanbiedt, een makelaar, twee beleggers en een uitbater van een ‘kantoorconcept met een sociaal hart’. 

In een reclameblok inspecteert Mens de kreeften die een vishandelaar heeft meegenomen om in het keukentje van Business Class te laten bereiden. Interesse in het product kan Mens niet worden ontzegd. ‘Zijn deze kreeften monogaam?’

Babylonische spraakverwarringen

In medialand wordt vaak lacherig gedaan over zijn programma, weet Mens. Bij de mannen van Veronica Inside zijn de Babylonische spraakverwarringen tussen de presentator en zijn gasten een vast onderdeel van het programma. Alleen al dit jaar gierde René van der Gijp het uit over een onnavolgbare voetbaldiscussie met Willem van Hanegem (‘drie keer geel is rood’), een ongemakkelijk onderonsje met de halfdove zangeres Ria Valk (‘Ben jij politiek gezind?’ ‘Of ik nu nog wil zingen?’) en een gesprek met een restaurantmanager (‘Ik heb vandaag een Italiaan meegenomen.’ ‘De wijn dus?’).

Forum-woordvoerder De Vries spreekt liever van een ‘unieke formule’. ‘Harry bezit zelf de rechten, dus na de uitzending op zondag kunnen we het interview meteen op onze eigen Facebookpagina zetten. Dat kon bij Jensen niet. Daar had RTL de rechten in handen.’

Tussen de opnames door legt hij uit hoe waardevol de fragmenten zijn voor zijn partij. Op de Facebookpagina van Forum worden de interviews bekeken door een veelvoud van het aantal kijkers dat Mens zondagochtend op RTL7 trekt. Het record: 1,7 miljoen online kijkers voor een interview met Baudet over de ‘absurde’ Klimaatwet. De Vries: ‘Dat was zelfs voor onze begrippen extreem.’

Zo leven presentator en partij in symbiose. Mens gebruikt de aantrekkingskracht van Forum om de kijkcijfers op peil te houden en zo betalende klanten te werven, Forum krijgt er professioneel geproduceerde video’s voor terug.

De kus

In het reclameblok voor het interview maakt De Vries alvast wat foto’s van Eppink. Goed voor op Twitter. Als de camera’s draaien, spreekt Eppink uitvoerig over het verdoezelen van misdrijven gepleegd door asielzoekers, het peperdure klimaatbeleid en het falen van de Europese Unie; een verhaal waarmee hij in ieder geval Mens enthousiasmeert. ‘Ik denk dat ik overweeg om op jou te gaan stemmen.’

Het gesprek loopt gesmeerd, op twee momenten na. Eerst leidt een langsrijdende vrachtwagen Mens af, waardoor de opname even moet worden stilgelegd. Daarna vraagt hij naar de kus op de mond die Baudet een paar dagen eerder op tv kreeg van zangeres Karin Bloemen. Ik was er niet bij, maakt Eppink zich er van af. Achter de stoel van Mens schudt De Vries zuchtend zijn hoofd. Wat een vraag.

‘Jeroen de Vries heeft die Baudet niet in de klauwen’, zal Mens na afloop over ‘de kus’ zeggen. In een geïmproviseerde kleedkamer maakt de presentator zich klaar voor een uitgebreide lunch met een vriend, even verderop. Op zijn neus een klodder witte crème. Goed voor de droge huid na de schmink.

Europees lijsttrekker Eppink in Business Class. Mens: ‘Ik denk dat ik overweeg om op jou te gaan stemmen.’

Diva-neigingen

Hij voelde meer liefde voor Fortuyn, moet Mens bekennen. ‘Bij Forum begin ik te twijfelen. Ik vind Baudet te, te… Hij heeft een beetje diva-neigingen, hè?’ Nu het goed gaat met de partij proeft Mens arrogantie, alsof Forum zich ineens te goed voelt voor hem.

‘Voorheen likten jullie ons’, wierp hij Hiddema tijdens een uitzending in maart voor de voeten, nadat het Kamerlid weigerde in te gaan op de zaak van Anne Faber. Hiddema wilde ‘zijn kruit drooghouden’ voor het debat in de Kamer, tot woede van Mens. ‘Nou heb ik je geholpen, en nou ben je klaar. Je lijkt wel zo’n beroepspoliticus.’ Hij zat er altijd ‘met de grootst mogelijke tegenzin’, beet Hiddema hem toe. Tweeënhalve maand later zou de tweede man van Forum pas weer aanschuiven.

De cijfers geven Mens gelijk: in het eerste kwartaal van 2019 kwam Forum zes keer langs, in het tweede nog maar drie keer. Het is altijd hetzelfde liedje, verzucht hij. Jarenlang nodigde hij Mark Rutte uit, maar toen meneer minister-president werd, ‘was ik kennelijk te min voor hem’.

Zo ver is het nog niet met Forum. Ondanks het wederzijdse gemopper weet hij wat hij aan de partij heeft – en andersom. ‘Ze kunnen lullen wat ze willen, maar mijn programma heeft aantrekkingskracht op kiezers op de rechterflank.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden