Reportage

De flankpartijen zijn boos, maar de coronapas komt er

Demissionair Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) tijdens de bijdrage van Thierry Baudet (Forum voor Democratie) in het debat over de coronamaatregelen.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Demissionair Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) tijdens de bijdrage van Thierry Baudet (Forum voor Democratie) in het debat over de coronamaatregelen.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Flankpartijen in de Tweede Kamer spreken vol walging van ‘een coronadictatuur', ‘QR-slaven’ en ‘onmenselijk beleid’, maar het kabinet mag van de meerderheid verder met de invoering van de coronapas. ‘Een alternatief heb ik nog steeds niet gehoord.’

Kamerlid Sylvana Simons van Bij1 loopt naar de bankjes van de PVV in de Tweede Kamer, buigt zich voorover en tekent een motie van Geert Wilders tegen het coronatoegangsbewijs. Als ze wegloopt, steekt Simons nog even de duim omhoog naar PVV-Kamerlid Vicky Maeijer, die namens Wilders de administratie doet.

De scène is illustratief voor het debat over het nieuwe coronabeleid donderdag in de Tweede Kamer. Simons heeft ‘niks met extreem-rechts’ benadrukt ze in haar bijdrage, maar het coronatoegangsbewijs verenigt de flanken van de Nederlandse politiek. Van de SGP tot de SP, van Bij1 tot PVV, van Denk tot JA21, van de Partij voor de Dieren tot de Groep-Van Haga: allemaal spreken ze hun afkeer uit over het kabinetsplan om per 25 september een QR-code te vragen van bezoekers van horeca, sportevenementen, festivals en kunst en cultuur.

Wel komen de tegenstanders bijna allemaal met andere argumenten voor hun weerzin. Volgens Simons is het coronabeleid van het kabinet ‘al vanaf het begin onmenselijk’, omdat er nooit gekozen is voor de volledige indamming van het virus. De coronapas is in haar ogen het gevolg van het wanbeleid van het kabinet.

Vaccinatiedwang

Op rechts vinden ze dat er helemaal geen maatregelen meer nodig zijn. ‘De coronacrisis is voorbij’, herhaalt Wilders keer op keer, ondanks de waarschuwingen van het Outbreak Management Team. Het coronatoegangsbewijs is voor de PVV-leider een onacceptabele vorm van vaccinatiedwang. ‘Hulde voor de horecaondernemers die niet iedereen gaan controleren.’

Wybren van Haga wakkert op een andere manier het verzet aan: ‘Ik doe een oproep aan alle jongeren onder de 50 jaar om zich niet meer te laten testen in die dystopische teststraten.’ FvD-leider Thierry Baudet spreekt over ‘een medische apartheidsstaat met QR-slaven’ en richt zich tot ‘het legioen van onaanraakbaren’, de mensen die zich niet hebben laten vaccineren. ‘Bij Forum voor Democratie bent u welkom.’

De rest van de Kamer ondergaat de grote woorden bijna gelaten. Tijdens het debat tekent zich ondanks de walging op de flanken een nipte meerderheid af voor het kabinet, dankzij de PvdA, maar enthousiast is bijna niemand. Er zijn vragen over de uitvoerbaarheid, over de naleving, over het aantal testlocaties en over ‘de tweedeling’ die door de coronapas kan ontstaan.

Voor de ChristenUnie is dat laatste zo’n groot bezwaar dat de coalitiepartij tegen de coronapas stemt. Volgens Kamerlid Mirjam Bikker heeft het kabinet onvoldoende gedaan om niet-gevaccineerden met een doelgerichte aanpak op andere gedachten te brengen. In plaats daarvan is juist gekozen voor de confrontatie en een harde toon en dreigt testen ‘een vorm van pesten te worden’. ‘De ChristenUnie heeft onveranderd veel moeite met deze vorm van drang.

Het antwoord van demissionair premier Mark Rutte is overzichtelijk: de enige manier om nu de anderhalvemeternorm los te laten is de invoering van de coronapas. Zonder die rem kan er toch weer een golf van besmettingen gaan binnen de groep van naar schatting 1,8 miljoen Nederlanders die nog geen vorm van immuniteit hebben opgebouwd. ‘Er is geen alternatief.’

Demissionair minister van Volksgezondheid De Jonge hamert op hetzelfde aambeeld: ‘Als we dit niet doen, zijn er volgens het OMT veel zwaardere maatregelen voor iedereen nodig.’

Nachtleven

De scherpste medestander vindt het kabinet in D66-Kamerlid Jan Paternotte. ‘We hebben hier ook een verantwoordelijkheid voor de 85 procent van de mensen die zich wél hebben laten vaccineren’, meent de D66'er. ‘Ik vind het niet verantwoord om de samenleving voor die mensen nog langer gesloten te houden. Een alternatief voor het coronatoegangsbewijs heb ik nog niet gehoord.’

Paternotte wil nog een stap verder gaan en net als in Duitsland het nachtleven weer openstellen voor mensen die gevaccineerd zijn of net hersteld van corona. Die groepen besmetten elkaar amper en belanden ook veel minder in het ziekenhuis. Mensen zonder enige vorm van immuniteit moeten buiten blijven. ‘Als de keuze is tussen dit model óf nog langer stille nachten, dan zeggen wij: open de nacht.’

Voor bijna alle andere partijen en het kabinet is dat nog een brug te ver. Niet-gevaccineerden zouden dan niet meer de kans hebben om binnen te komen. Oppositiepartijen PvdA en GroenLinks willen juist dat het testen voor iedereen toegankelijk is en keerden zich daarom eerder al tegen een eigen bijdrage van 7,50 euro, iets waar het kabinet nu ook van afziet.

Demonstraties

Samen met de coalitie dringen de linkse partijen er donderdag op aan om de coronapas niet op terrassen te laten gelden. Het kabinet sputtert wel tegen, maar zal naar verwachting toch toegeven aan die versoepeling. In de woorden van Rutte: ‘We zijn het er niet mee eens, maar het is ook geen ramp.’

Terwijl er buiten de Kamer demonstraties gaande zijn, bestrijdt het kabinet binnen dat er door de coronapas een tweedeling ontstaat. ‘We maken nu grotere groepen weer mogelijk én zorgen ervoor dat gevaccineerden en niet-gevaccineerden samen kunnen zijn’, aldus De Jonge.

De demissionaire minister waarschuwt tegelijkertijd voor ‘een moeilijke periode’. Als in het najaar toch weer de ziekenhuizen vollopen, zullen er nieuwe maatregelen genomen moeten worden. ‘Wat we nu doen is verantwoord, maar we moeten behoedzaam blijven. Ik hoop dat we in november een stap terug kunnen zetten, maar dat weet ik ook niet zeker.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden