De fietsenstalling is geen sluitpost meer

Geen chaos van fietsen meer, maar een stalling als een parel voor de stad. Alphen heeft er een...

De tijd is voorbij dat een fietsenstalling alleen bestond uit stalen palen, schuttingplaat en een dak van golfplaat. Architecten hebben zich op de overdekte parking voor het rijwiel geworpen. In Alphen aan den Rijn staat sinds kort een van de meest spectaculaire voorbeelden.

Architect Wytze Patijn (63), voormalig rijksbouwmeester en decaan van de faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit Delft, ontwierp een stalling voor 970 fietsen bij het station van Alphen. Hij werkte daarvoor samen met Kuiper Compagnons, een architectenbureau waar hij eerder werkte, en constructiebureau Octatube Space Structures, dat zorgde voor de slimme schil en klokhuis van stalen kolommen. Het resultaat is een ‘fietsappel’ van bijna 30 meter hoog en ruim 15 meter breed.

De plaatsing van de stalling is een hoogtepunt in de herinrichting van het hele stationsgebied van Alphen. Patijn, coördinerend ontwerper voor het hele terrein, wilde geen genoegen nemen met ‘zomaar’ een fietsenstalling. ‘Op deze plek moeten vele honderden fietsen een plek krijgen’, licht hij toe. ‘Als je die gewoon op het plein neer zou laten zetten, al is het tegen rekken, dan heb je een zee van rijwielen. Een enorm obstakel. Steeds meer mensen nemen de fiets. Dan is het niet meer acceptabel om te bezuinigen op de manier van stallen.’

De gewone fietsenstallingen voegen doorgaans maar weinig toe aan de plek waar ze zijn neergezet, vindt Patijn. ‘Vaak hebben ze een armoedig uiterlijk. Hetzelfde zie je vaak bij woningen. De fietsenstalling is dan de sluitpost. Die moet er dan nog even bij. Terwijl juist die bouwwerken heel sterk de kwaliteit bepalen van het openbaar gebied. Gelukkig zijn opdrachtgevers nu vaker bereid om daar meer geld in te investeren.’

Juist bij stations zal de vormgeving van de fietsenstalling steeds meer aandacht krijgen, voorspelt Patijn. ‘We leven in een tijd waarin stationsgebouwen steeds minder aanzienlijk worden. Soms zijn ze bijna verdwenen. De toegang tot het perron bestaat dan uit weinig meer dan een kaartjesapparaat. Terwijl je als stad toch duidelijk zou moeten willen aangeven dat op die plek toch echt het station is te vinden. Dat is ook een reden dat Alphen aan den Rijn dit ontwerp steunde.’

Er zijn meer architecten die van een fietsenstalling iets bijzonders willen maken, zo zag Patijn. ‘Ik ben in ieder geval geïnspireerd door de fietsflat bij het Centraal Station van Amsterdam van Don Murphy (deze Amsterdamse architect ontwikkelde een oplopende baan die met hoekige knikken een fietsenstalling van vier etages vormt, red.). Hij was de eerste die me bewust maakte van de vorm die je een fietsenstalling zou kunnen geven. Hoe later je bent, hoe hoger je je fiets moet parkeren.

‘In Rotterdam staat bij het Rottetracé een hele grote kooi als stalling. Met heel groot de letters FIETS erop. Ook heel leuk en heel simpel. Je ziet direct waar je naar toe moet.’

Denkend aan een ontwerp voor de stalling in Alphen aan den Rijn viel het oog van Patijn op een surrealistische tekening van een appel, waarvan de schil aan elkaar was geregen met touwtjes. ‘Van welke kunstenaar dat was, heb ik niet meer kunnen achterhalen. Ik wilde een bijzondere vorm op die plek. Niet zomaar een plompe cylinder met een fietspad omhoog, maar iets met meer uitdrukking, meer elegantie. Zo’n appel heeft iets heel speels.’

Onder in de appel is ruimte gereserveerd voor de bakfietsen. Ook fietsen met dikke banden kunnen daar worden geplaatst. Normale fietsen kunnen worden geplaatst in de ‘schil’, in ook door Patijn ontworpen fietsenstandaarden. Laatkomers moeten ook hier, als de onderste rekken vol zijn, bovenin parkeren. Met de fiets moeten zij dan, trappend of lopend, omhoog over de geasfalteerde hellingbaan. Er zijn ook trappen, gedrapeerd langs de open binnenruimte.

Eén ergernis wil Patijn wel kwijt. De hellingbaan heeft hier en daar een soort verkeersdrempel. ‘Die moesten er vanwege allerlei regelgeving inkomen. Als rustpunt tijdens de tocht naar boven. Grote onzin natuurlijk. Je kunt ook stilstaan en even uitrusten op een flauwe helling.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden