INTERVIEW

De favorieten van jubilaris Hans Dulfer

Saxofonist Hans Dulfer drukte zijn stempel op de Nederlandse jazz en pop. Als bijna 75-jarige (donderdag is het feest) blaast hij onverdroten door. Zijn favoriete kunst en spullen - en zijn regels voor een rijsttafel.

Beeld Els Zweerink

Een royale hoeveelheid neonverlichting en een dozijn televisieschermen. Koperen relingen met hondenkoppen. Twee enorme bars, ruim voorzien van personeel. Een zwijgzame portier. Zitjes met toeristen in uiteenlopende stadia van wazigheid. In het midden: Hans Dulfer met zijn band.

Als je op woensdagen de treden op loopt naar het cafégedeelte van de wereldberoemde en beruchte coffeeshop The Bulldog aan het Amsterdamse Leidseplein, sta je meteen in de muziek. Saxofonist Dulfer wint er wekelijks argeloze bezoekers voor zich met een nergens gehoord mengsel van vrije jazz, hypnotiserende beats, bop, afro en meer. Bijna niemand weet er wie hij is. Lekker, vindt hij dat.

Hoe lang hij het heeft gedaan, weet niemand meer precies - misschien wel twintig jaar - maar tot voor kort was woensdagavond Dulferavond in jazzcafé Alto. Een bonte mix van liefhebbers, toeristen, dichters, muzikanten, acteurs, advocaten en studenten genoot er van opzwepende jazz tussen tien en twee uur 's nachts. Maar Alto ging tijdelijk dicht en Dulfer verhuisde naar de om de hoek gelegen Bulldog. Daar zit hij nog steeds, ook nu Alto weer open is. Dulfer gedijt in de ogenschijnlijk absurde omgeving.

Beeld Els Zweerink

75

Het contrast tussen Dulfers vaste speelstek The Bulldog en zijn huis midden in de natuur bij het Noord-Hollandse Grootschermer kan niet groter zijn. Op een zeldzame vrije zaterdag zit hij in de zon naast zijn molen, met uitzicht over de weilanden. Zijn vrouw Inge, als manager van dochter Candy nog drukker dan haar man, schuift af en toe aan.

75 jaar wordt Hans Dulfer binnenkort. Hij viert zijn verjaardag op 28 mei in de Amsterdamse Melkweg en de rest van het jaar met een tournee onder de noemer Route 75. Dulfer blaast nog met overdonderende energie. Zijn vrouw reist opgewekt mee tijdens de soms slopende tournees van Candy.

Maar ze zijn aan het verliezen, zo voelt het wel. In twee halen de motorzaag starten is er niet meer bij. Nu is dat misschien maar goed ook, maar: het leek altijd of ouder worden bestond uit een louter stijgende lijn die opeens zou stoppen. Dat blijkt niet zo te zijn.

1940 28 mei, geboren in Amsterdam
1957 eerste professionele optredens
1968 start jazzavonden in Paradiso
1968 Heavy Soul Inc.
1969 Wessel Ilcken Prijs (nu Boy Edgarprijs)
1974 mede-oprichter Bimhuis
1980 bundeling columns Jazz in China
1982 Reflud
1990 kortstondig directeur Paradiso
1990 Tough Tenors
1991 radioprogramma's voor VPRO, zoals Streetbeats en Hothouse
1992 Kid Dynamite Suite met Surinam Music Ensemble
1994 megasucces met album Big Boy
2001-2007 radioprogramma op BNR Nieuwsradio
2002 album Dulfer/ Dulfer met Candy
2010 verzamelbox The Formative Years '68-'98
2013 wekelijks programma Concertzender
2014 verkast woensdagavond van Café Alto naar The Bulldog
2015 jubileumtournee Route 75

Ze hebben altijd gewonnen. Dulfers invloed op de populaire muziek en op de Nederlandse jazzscene is groot. Hij heeft alternatieve geluiden bij een groot publiek aan de man gebracht door vrij te spelen over doordenderende ritmesecties, of het nu was met zijn multiculturele bands in de jaren zeventig of later met speedmetal, house met rockgitaar en moderne funk. Met de concerten die hij in de jaren zestig in Paradiso organiseerde heeft hij een belangrijke slinger aan de Nederlandse jazz gegeven. Het Bimhuis is eruit voortgekomen. Hij runde het de eerste twee jaar, waarbij Inge vaak achter de kassa zat.

Ze zijn aan het begin van de oorlog geboren, de generatie van aanpakken, met mensen als Jules Deelder, Jan Cremer, Willem Breuker. Na hen kwam een veel passievere lichting. Dat het lastiger wordt zich te handhaven in de steeds meer door protocollen en slecht functionerende systemen gedomineerde maatschappij, dat het steeds minder geaccepteerd wordt af en toe iets geks te doen, ze laten zich er niet door uit het veld slaan. Dus: brieven schrijven naar KPN omdat de mail niet werkt, naar de Rabobank omdat de zogenaamde Wereldpas het in Japan niet doet en in gevecht gaan met podia waar de formele bedrijfsstructuur de logistiek rond optredens tot een hel maakt. Sommigen zouden zich erbij neerleggen. Zij niet. Dan geef je het op. Geen sprake van.

Inge: 'Je moet wel lol maken natuurlijk. Positief blijven mam, zegt Candy altijd.' Hans: 'Mijn hele leven is één groot gevecht tegen dingen waar ik het niet mee eens ben.'

Beeld Els Zweerink

1. Boek: Willem Elsschot: Lijmen / Het Been (1923/1938)

'Als je inzicht wilt krijgen in de maatschappij, dan moet je alle boeken van Willem Elsschot lezen. Wat mij betreft de grootste ziener van onze tijd. Hij beschrijft hoe wat als werkelijkheid wordt voorgespiegeld in feite onzin is. In Lijmen schrijft hoofdpersoon Boorman vleiende artikelen over bedrijven in zijn niet-bestaande Wereldtijdschrift, waarna hij ze voor veel geld exemplaren aansmeert. Zogenaamd meedoen met alles, maar eigenlijk helemaal niet en dan heel veel geld verdienen: een geweldige scam.

'De huidige wereld is zelfs nog een uitvergroting van de boeken van Elsschot. Van de idealen van de democratie is niks over gebleven. Die worden gebruikt door mensen om er zelf beter van te worden. Banken, grote bedrijven, politiek, de katholieke kerk, niks blijkt te kloppen. En niemand verzet zich op een of andere manier, dat verbaast me zo. Het is toch de hoogste tijd voor revolutie.

'Ja, dat klinkt cynisch. Mensen proberen cynisme tegen te gaan, maar wat mij betreft is het juist hard nodig. Cynisme is een prachtige manier om de waarheid boven tafel te halen.'

Beeld Spaarnestad Photo / HH

2. Dier: Zwerfhond Candy

'We hebben sinds kort een Griekse hond. Van de straten van Athene gered via de stichting Huize Zwerfhond. Zij vliegen de dieren hiernaartoe en zorgen voor alle inentingen. Een geweldige organisatie. Heel streng, nieuwe baasjes worden uitgebreid gescreend.

'Het fijne is dat je de hond in uiterste nood terug kunt brengen als het niet klikt. Ons kennende zouden we anders twaalf jaar door blijven modderen met een moeilijk geval. Gelukkig hoeft deze niet terug. Het is een lief beest, hoewel ze soms totaal niet luistert.

'Ze heette al Candy dus dat hebben we maar zo gelaten. Het zorgt wel voor verwarring. 'Candy heeft gisteren een ei gevonden.' Dan duurt het even voor je weet om wie het gaat. En ik loop hier nu dus op de dijk te roepen: 'Candy! Hier komen verdomme!' Voorbijgangers zullen wel denken dat ik seniel geworden ben.'

3. Album: John Coltrane: Offering: Live at Temple University (2014)

'Een concert van John Coltrane uit 1966, acht maanden voor zijn dood. Hij had net een nieuwe band en die klinkt geweldig. Saxofonisten Coltrane en Pharoah Sanders staan voortdurend door elkaar heen te gieren. Er waren wel bootlegs van, maar dit is de eerste officiële uitgave die goed klinkt. Veel te duur natuurlijk: ruim 35 euro voor twee cd's. Maar dan heb je wel wat.


'Deze plaat kun je nergens anders draaien dan in de auto. Je kunt er niet naar luisteren als je andere dingen moet doen, maar er echt bewust naar luisteren kan ook niet. Het moet muzikaal behang zijn bij het rijden. Je hoeft niet na te denken: is het leuk of niet? Het is allemaal oorlog.'

Beeld Album John Coltrane Offering Live at Temple University

4. Eten: Indische rijsttafel

'Te veel eten voor een optreden is funest. Dan stroomt alle energie uit je weg. Ik probeer het mijn muzikanten dan ook zo veel mogelijk te verbieden. Daarbuiten vind ik het fijn om er de tijd voor te nemen. Ik hou van veel verschillende porties. Een variatie aan smaken, van extreem pittig tot gewoon, van knapperig gefrituurd tot stoofvlees dat smelt op je tong. Dus ik eet graag wat ze hier dan Indisch noemen, maar het eigenlijk helemaal niet is.

'Bij zo'n rijsttafel moet je met jezelf een afspraak maken. Eet ik eerst alle lekkere dingen op en laat ik de rest misschien liggen? Ik ben een kind van de oorlog, ik begin eerst met wat ik het minst lekker vind en werk dan mijn weg naar de lekkerste hapjes. Met af en toe iets lekkers tussendoor natuurlijk. Je moet nooit geheel volgens je eigen regels werken.

'Ik ben in staat om voor mosselen naar België te rijden. Mosselen eten gaat voornamelijk om de sausjes. In Nederland zitten er sausjes bij die bij de shoarma horen. Het is ook fijn dat mosselen eten iets sociaals heeft. Wie heeft de meeste lege schelpen bij zijn bord liggen? Worden ze al weggehaald, of nog niet?'

Beeld Indische rijsttafel

5. Film: Metropolis (1927)

'Mijn vader ging vaak naar deze film kijken en nam mij wel eens mee. Ik heb hem voor het eerst gezien toen ik 10 jaar oud was. Het is een stomme film van de Oostenrijker Fritz Lang en een klassieker. Op mij heeft hij een enorme indruk gemaakt. Mijn vader vond hem visionair. Het speelt zich af in 2026. Er zijn twee verschillende klassen: de rijke denkers die in hoge burchten wonen en de arme werkers, die eromheen leven onder slechte omstandigheden. De armen willen ontsnappen aan hun erbarmelijke leven en proberen tegen de muren van de burchten op te klimmen. Daar worden ze vanaf geslagen door de rijke politie zodat ze naar beneden vallen. Dat beeld is me altijd bijgebleven.

'Wat er op dit moment gebeurt met vluchtelingen uit Afrika is precies hetzelfde. Verschrikkelijk. Ik snap er ook niks van, dat buiten willen houden van anderen. Het is toch een verrijking van het geheel: de Turkse groenteboer, shoarma, Marokkaanse voetballers... Witteboordencriminaliteit is een veel groter probleem.'

Beeld HH

6. Muziek: Lp's

'Een paar jaar geleden heb ik bijna al mijn lp's weggedaan. Mensen zijn daar heel verbaasd over. Maar ik heb zoveel rotzooi in die molen verzameld. Terwijl het een heel slechte plek is om iets op te slaan want alle wanden zijn schuin. Ik draaide mijn lp's nooit meer, ik luister alles online. Het was iets dat ik kon wegdoen en ik kon er financieel nog wat aan overhouden, dat kwam goed uit. Ik heb ook een flink deel van mijn 42 saxofoons weggedaan.

'Nu heb ik toch een beetje spijt. De cd is een van de grootste misleidingen van de afgelopen vijftig jaar. Ik weet nog dat er werd gezegd dat je er met je schaats overheen kon gaan. Nou, je hoeft maar een patatje te hebben gegeten en een cd verkeerd vast te pakken en hij doet het niet meer. Nu blijken ze ook nog te vergaan. Er is keihard over gelogen destijds.

'Lp's blijven goed klinken. Aan elke kant een paar nummers en een hoes waar je duidelijk informatie op kunt lezen - ook als je wat ouder wordt, het is eigenlijk de perfecte manier om naar muziek te luisteren.'

Beeld vinyl

7. Vervoer: Honda MTX (1989, zwart-geel)

'Omdat ik lang verkoper ben geweest bij de Riva-garage (Reparatie Inrichting Voor Automobielen) in Amsterdam, denken mensen dat ik nog steeds alles van auto's weet. Dat valt wel mee. Ik vind het wel belangrijk om in een beetje een mooie auto aan te komen rijden bij een optreden. Dat is onderdeel van het hele gebeuren, net als onderhandelen over de gage en met het publiek kletsen na afloop. Daar geniet ik van.

'De afgelopen jaren reed ik in een Dodge Challenger, de nieuwe versie van de klassieker uit de jaren zeventig, te zien in de geweldige film Vanishing Point uit 1971 met Barry Newman. Maar de combinatie benzine en achtcilinder werd met mijn reisafstanden te kostbaar, dus nu heb ik weer een Chrysler 300 diesel. Van mijn vaste dealer Middelbeek, die ook een tijd het drumstel in Café Alto heeft gesponsord.

'Maar mijn favoriete vervoermiddel is mijn brommer, een Honda MTX uit 1989. Ik had in die tijd motorrijlessen en Candy en Inge waren doodsbang dat ik mezelf met 180 kilometer per uur dood zou rijden. Ze hadden wel een punt. Dus toen Candy wat geld had verdiend met haar eerste plaatje heeft ze mij deze brommer cadeau gedaan. Er staat een kleine 800 kilometer op de teller. Ik rij alleen af en toe heen en weer op de dijk.

'Toen ik hem net had ben ik één keer van Broek in Waterland, waar ik toen woonde, naar Amsterdam gereden. Naar café Het Paleis, daar gebeurde het, iedereen kwam daar. Ik kwam aanrijden, zette mijn helm af en zag net op tijd in de spiegeling van het raam hoe mijn haar zat. Toen heb ik de helm snel weer op gezet en ben weer naar huis gereden.'

Beeld Els Zweerink

8. Landschap: Eilandspolder

'Ik woon in een molen uit 1576, De Havik. Vanuit de molen en het naastgelegen molenaarshuis kijk ik uit over de weilanden en sloten van Eilandspolder. Een gebied tussen Beemster en Schermer dat de ruilverkaveling is voorgebleven, dus het bestaat uit allemaal kleine eilandjes en heel veel water. Het stikt hier van de vogels. Ik heb op dit moment drie ransuilen bij de schuur zitten. Prachtige beesten.

'Dit gebied werd in het jaar 1000 al bewoond. Hiernaast heeft een kerk gestaan, met een begraafplaats. Die is ooit opengebroken door mensen op jacht naar het eikenhout van de kisten. Toen ik hier net woonde, liep de hond geregeld met een mensenbot in zijn bek.

'Er was hier een keer een Italiaanse filmploeg en toen we klaar waren, wilden ze een paar uur blijven om vanuit de molen het licht te filmen. Hier zie je namelijk het beroemde Noord-Hollandse licht dat op al die Hollandse meesters uit de Gouden Eeuw terug te vinden is. Ze schilderden veel zeeslagen om er lekker veel lucht op kwijt te kunnen.

'Iedereen raadde me het af, toen ik deze molen kocht. Je loopt erop leeg, werd gezegd. Ze hebben gelijk gekregen, maar ik heb er geen seconde spijt van. Ik hou een wereldwonder in stand, zo zie ik het. Ik heb een keer een houten balk bovenin vervangen. Er moesten drie hoogwerkers aan te pas komen. Hoe deden ze dat dan honderden jaren geleden, vraag je je af? Het is een trots gebouw, waar ik nog steeds in volle bewondering naar kijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden