Opinie

'De fatwa van ayatollah Khamenei is bindend: weg dus met kernwapens'

We moeten het belang inzien van de fawta die de Iraanse ayatollah Khamenei uitsprak waarin hij kernwapens verbiedt, schrijft Ferdows Kazemi. 'Zijn fatwa is technisch gezien bindend voor de sjiitische moslimgemeenschap en geloofwaardig want zo vaak spreekt hij geen fatwa uit.'

Vrouwen lopen langs een portret van ayatollah Khamenei.Beeld AFP

Ik las op volkskrant.nl dat ayatollah Khamenei het kernwapen in een fatwa verboden heeft, en dacht: kijk aan, de Iraanse ayatollahs kunnen ook positieve fatwa's uitspreken.

Een fatwa kan in de islam alleen door de hoogste geestelijke leider uitgesproken worden. In het sjiitische geloof is dat een ayatollah. Ook niet ieder ayatollah is toegestaan om dat te doen. Daar is een aantal voorwaarden voor nodig. Ik zal niet verder uitleggen welke.

Bindend
De Iraanse geestelijke leider, ayatollah Khamenei, is in ieder geval één van de gelukkigen die dat mag doen, sinds hij de stok van ayatollah Khomeini overgenomen heeft. Zijn fatwa is technisch gezien bindend voor de sjiitische moslimgemeenschap. En omdat hij in zeer uitzonderlijke gevallen een fatwa uitspreekt, en niet aan de lopende band, wordt het ook geloofwaardig. Dat is overigens kenmerkend voor fatwa, dat het zelden uitgesproken wordt. Anders zou geen gemeenschap daaraan gehoor geven, laat staan een groot deel van de Iraanse bevolking die inmiddels genezen is van het gehoor geven aan de verzinsels van ayatollahs.

Maar in het geval van het kernprogramma gaat het niet om de Iraanse burgers. Zij zijn druk bezig het hoofd boven water te houden onder de strenge economische boycot vanuit het westen en het zal ze worst wezen of hun regering bezig is met een kernatoom of niet. Het gaat hier vooral om de autoriteiten die de fatwa van ayatollah Khamenei wel of niet serieus nemen.

Wetende dat er een behoorlijke wrijving ontstaan is- sinds de verkiezingen van 2009- tussen de Iraanse machthebbers onderling, lijkt het me niet erg voor de hand liggend dat de fatwa van ayatollah Khamenei automatisch bindend kan zijn voor iemand als Ahmadinejad, die het voortdurend aan de stok heeft met deze hoogste geestelijke leider.

Zwijgen opleggen
Maar binnen dat systeem bestaat er een oude traditie van religieuze methodes, die een ieder het zwijgen op kan leggen. Het doet er ook niet toe of die persoon voorheen een trouwe dienaar van het systeem geweest is.

Ahmadinejad heeft de laatste tijd keer op keer laten zien dat hij het gezag van Khamenei ondermijnt en zich nauwelijks iets aantrekt van zijn bevindingen. Maar een fatwa negeren is van een andere orde. Ik geloof niet dat Ahmadinejad van plan is om de rest van zijn leven achter de tralies door te brengen of, in een extreem geval, zijn leven voor zijn missie zal opofferen. Dus ook voor hem wordt de fatwa van ayatollah Khamenei bindend.

Westen op zijn kop
Het verbaast me vaak hoe de Iraanse ayatollahs het westen tekens opnieuw weten te bespelen. Het is niet zo lang geleden dat de hele westerse wereld op zijn kop stond nadat Ahmadinejad gezegd had dat Israël van de wereldkaart geveegd moest worden. En nu komen ze met de kwestie fatwa aanzetten. Omdat ze weten hoe gevoelig we hier voor het begrip fatwa zijn. Het enige begrip dat bindend is voor moslims, naast de vastgelegde regels in de Koran. Een fatwa kan slechts ontbonden worden door degene die het uitgesproken heeft of door een andere ayatollah met dezelfde rang.

Het zijn dus niet de uitspraken van Ahmadinejad die bindend zijn voor de islamitische regering, maar die van ayatollah Khamenei, tenzij Ahmadinejad heel snel zich om schoolt tot ayatollah. Voor zover ik weet heeft hij nooit op een theologische school gezeten. Hoe vindingrijk en intelligent hij ook mag zijn, het zal hem niet lukken een jarenlang Qom-traject zo snel te doorlopen.

Dus we kunnen niet anders dan concluderen dat de fatwa van ayatollah Khamenei bindend is voor de Iraanse regering. Dat houdt in dat de kernwapens de wereld uit moeten. Geestig zijn die ayatollahs.

Ferdows Kazemi is publiciste en columnist voor Volkskrant.nl.
Volg haar op Twitter: @FerdowsKazemi

 
Ik dacht: kijk aan, de Iraanse ayatollahs kunnen ook positieve fatwa's uitspreken
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden