Nieuws Bevrijding

De familie Smeets weet het zeker: de bevrijding van Nederland begon al op 11 september ’44 en niet op 12 september

In elke publicatie over de bevrijding van Nederland wordt 12 september 1944 genoemd als de dag waarop de eerste Amerikanen de Nederlandse bodem betraden. Maar de familie Smeets weet wel beter. 

Het Zuid-Limburgse dorp Mesch is de boeken ingegaan als de eerste plaats in Nederland die werd bevrijd, op 12 september 1944. Maar in het nabijgelegen Laag-Caestert weet de familie Smeets zeker dat de bevrijding een dag eerder al bij hen is begonnen.

Boer Willem Smeets en de andere bewoners van boerderij De Muggehof in Laag-Caestert, in het uiterste zuiden van Limburg, waren de eerste Nederlanders die in 1944 werden bevrijd. Dat is een uitgemaakte zaak. Maar de vraag wanneer hun bevrijding precies haar beslag kreeg, is een bron van aanhoudende onenigheid tussen de nazaten van boer Smeets en (streek)historici. Voor de laatsten staat vast dat de Amerikanen De Muggehof op 12 september 1944 omstreeks 11.30 uur bereikten. Dat is ook de datum die in vrijwel alle publicaties over de bevrijding van Nederland wordt aangehouden. Maar de familie Smeets houdt al decennia staande dat ze een dag eerder, op 11 september dus, werd bevrijd.

Gemma Smeets en haar man Willy Smeets, een kleinzoon van boer Willem, zeggen precies te weten wat op 11 september 1944 is gebeurd. Omstreeks het middaguur verschenen Amerikaanse cavaleristen op het erf van De Muggehof om het terrein te verkennen voor de troepen die de volgende dag de Maas zouden worden overgezet. In afwachting van de komst van de hoofdmacht verschansten zij zich in de boomgaard. De volgende dag, nadat de versterking was gearriveerd, trokken de Amerikanen verder – richting Eijsden en Gronsveld.

Ooggetuigen

Zo hebben de ooggetuigen het verhaal altijd verteld, zegt Gemma Smeets. En voor deze versie van de geschiedenis zijn er ook voldoende aanvullende bewijzen. Zo zouden Amerikaanse veteranen hebben bevestigd dat het was gegaan zoals de familie Smeets zich herinnert – al hebben zij dit niet schriftelijk (wel een keer op video) vastgelegd. De familie vindt het verder niet aannemelijk dat Mesch, over de weg zo’n vijf kilometer ten oosten van De Muggehof, op ongeveer hetzelfde tijdstip is bevrijd. Ten slotte: de oma van Willy Smeets zou op 12 september kleren van Amerikaanse militairen – op doortocht naar het noorden – hebben gewassen. Die vriendendienst kan zij toch alleen hebben verleend aan soldaten die niet meteen verder hoefden? Dat kunnen alleen de verkenners zijn geweest die zich op 11 september in de boomgaard van boer Smeets hadden geïnstalleerd.

‘Dit verhaal is bij ons al jaren bekend’, zegt Frans Roebroeks, lid van de vierkoppige werkgroep Bevrijding Eijsden-Margraten. ‘Wij hebben ooit het initiatief genomen om bij De Muggehof een plaquette te laten aanbrengen met de vermelding dat dit het eerst bevrijde huis in Nederland is. Dat heeft de familie afgewezen vanwege de onenigheid over de datum die op die plaquette zou moeten worden vermeld. We hebben documenten getoond waaruit blijkt dat het 113de cavalerie-squadron op 11 september nog in het Belgische Visé was, en dat Mesch pas later die middag werd bevrijd, maar de familie wil van geen wijken weten: Amerikanen kunnen zich ook vergissen.’

Archieven

Die versie van de geschiedenis komt volgens Gemma Smeets uit de koker van historici die meer belang stellen in archieven dan in de verhalen van ooggetuigen. ‘Sommigen komen uit de omgeving van Mesch, en dat heeft tot gevolg gehad dat het verhaal over De Muggehof is gereduceerd tot onderdeel van de bevrijding van Mesch, het eerste bevrijde kerkdorp van Nederland.’ Iedereen – historici en journalisten – neemt klakkeloos die voorstelling van zaken over, zegt Smeets. Ook de Volkskrant, in de eerste aflevering van de serie Mijn Bevrijding. Daar staat tegenover dat de redactie van de KRO-NCRV-serie Achter de Dijken  de datering van de familie Smeets heeft overgenomen. In het uiterste zuiden van Limburg is dit niet onopgemerkt gebleven. ‘We werden van alle kanten gefeliciteerd’, zegt Gemma Smeets. ‘Voor ons is dit toch een blijk van erkenning.’

Nederland werd 75 jaar geleden bevrijd. Daarom publiceert de Volkskrant 10 maanden lang de verhalen van de mensen die erbij waren. Neem hier een kijkje. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden