De eurozone staat voor een nieuwe uitdaging: Portugal

De crisis in de eurozone dreigt opnieuw op te laaien nu het Constitutionele Hof in Portugal de bezuinigingsplannen van premier Passos Coelho heeft afgewezen. Wat staat Portugal (en de rest van Europa) te wachten?

De Portugese premier Passos Coelho.Beeld afp

De eurozone is nog nauwelijks bekomen van de grootschalige operatie die Cyprus van zijn ondergang moest redden, nu zich weer een nieuw probleemgeval aandient: Portugal. Een bekend probleemgeval, dat wel, want twee jaar geleden vroeg het land 78 miljard euro noodkrediet aan bij de trojka (een samenwerkingsverband tussen de Europese Unie, Europese Centrale Bank en het IMF).

Sindsdien moet er flink bezuinigd worden. De centrumrechtse regering van premier Passos Coelho dacht dit te doen door het vakantiegeld van ambtenaren (deels) te schrappen en te snijden in werkloosheidsuitkeringen en uitkeringen voor zieken. Maar het Constitutionele Hof bepaalde afgelopen vrijdag dat deze maatregelen 'in strijd met de grondwet zijn'. Dat leverde stante pede een begrotingsgat van 1,3 miljard euro op.

Om tot een oplossing te komen, riep Coelho zijn regering zaterdag bijeen voor spoedberaad. Een dag later kondigde hij aan dat zijn overheid gaat snijden in de sociale zekerheid, gezondheidszorg, onderwijs en overheidsbedrijven. Hij merkte op onder geen beding de belastingen te willen verhogen.

Volgens Coelho kan de afwijzing van het Constitutionele Hof 'serieuze obstakels en dreigingen met zich meebrengen'. Hij voegde eraan toe dat hij er alles aan zal doen om een tweede reddingsoperatie te voorkomen.

Wolfgang Schäuble, de Duitse minister van Financiën, zei maandag op de Beierse radio dat Portugal nieuwe manieren van besparingen moet vinden. 'Portugal heeft het afgelopen jaar veel vooruitgang geboekt in het verkrijgen van toegang tot de financiële markten', aldus Schäuble. 'Maar na de beslissing van het Constitutionele Hof zal het nieuwe maatregelen moeten nemen.'

Waarschuwing
Het is nog niet duidelijk hoe de gezondheidszorg en het onderwijs getroffen zullen worden door de nieuw aangekondigde maatregelen, maar de Europese Unie waarschuwde al dat Lissabon zich moet houden aan de voorwaarden die gelden voor de tienjarige lening van 78 miljard.

De EU liet in een verklaring weten dat 'elke afwijking van de doelstellingen van het programma, de reeds geleverde inspanningen kan neutraliseren.' Het merkte daarbij op dat het erop vertrouwt dat de Portugese regering snel nagaat welke maatregelen er nodig zijn om de begroting van 2013 aan te passen 'op een manier die de herziende begrotingsdoelstelling respecteert'.

Raoul Ruparel, hoofd van economisch onderzoek bij de denktank Open Europe, spreekt van een 'verslechterde situatie in de eurozone', nu na Cyprus ook Portugal zijn begrotingsmaatregelen moet herzien. Hij waarschuwde dat nieuwe bezuinigingen het vertrouwen onder bevolking mogelijk verder uithollen. Portugese spaarders vrezen een vergelijkbaar scenario als op Cyprus, waar spaarders met tegoeden van boven de 100.000 euro gedwongen werden mee te betalen aan de financiële redding van het land.

Spannende week
De eurozone gaat een spannende week tegemoet: de officiële voorwaarden voor de lening van 10 miljard euro van Cyprus worden gepresenteerd en Ierland zal vrijdag, als de Europese ministers van de Financiën bijeen komen in Dublin, naar verwachting vragen om de regels voor terugbetaling van de ontvangen noodsteun (67,5 miljard euro) te versoepelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden