De euro als nieuwe maat der dingen

Het afscheid van de D-mark valt de Duitsers zwaar. De afgelopen jaren was tweederde van de bevolking tegen invoering van de euro, een getal dat pas deze maand tot onder de 50 procent terugviel, zo blijkt uit een enquête....

In geen enkel ander land is de symboolwaarde van de nationale munt zo groot als in Duitsland, schrijft Der Spiegel. Pagina's lang gaat het blad in op het Euro-Abenteuer. De mark als symbool van de Duitse kracht en onafhankelijkheid.

Na Hitlers Derde Rijk hadden de meeste Duitsers niks meer met nationale symbolen als vlag en adelaar. Geld, dat abstracte 'niets', het geld dat zijn macht pas kan laten gelden wanneer allen daarin geloven, werd het nieuwe symbool van het naoorlogse Duitsland, althans van de toenmalige bondsrepubliek.

De D-mark was er het eerst, een jaar later pas volgde de nieuwe staat: op 20 juni 1948 kon elke burger in de westelijke zone veertig Reichsmarken inwisselen voor veertig D-marken.

De nieuwe staat ontleende zijn legitimiteit niet zozeer aan zijn grondwet als wel aan het 'het wonder van de etalages', zoals de politicoloog Theodor Eschenburg het indertijd noemde. Want tegelijk met de invoering van de D-mark kwamen de goederen uit het duister van de zwarte handel in het helle licht van de winkels terecht.

Dat was 'Stunde Null'. Beheerder Alfons Kossinger van het D-markmuseum in Rothwesten bij Kassel kocht voor zichzelf en zijn gezin vier paar schoenen voor twaalf mark per stuk. Politicus Franz Jozef Strauss nam een pils en een Beiers broodje, schafte zich een nieuwe broek aan en gooide de benzinetank van zijn Mercedes 170V vol. Auteur Günther Grass: 'Slechts geld, slechts de D-mark was en is de maat der dingen.' Een nieuwe maat was overigens toentertijd best welkom: alles werd gerekend in sigaretten, merk Lucky Strike.

De euro prijkt ook op het omslag van Newsweek: 'Welcome to Euroland' schreeuwt het blad de lezer toe. De Economische en Monetaire Unie in Europa is heel wat meer dan wat nieuwe bankbiljetten en munten, waarschuwt Newsweek de Amerikanen. Deze neigen ertoe de volken aan de andere kant van de Atlantische Oceaan niet al te serieus te nemen.

Per slot van rekening hebben de Amerikanen hen deze eeuw al twee keer te hulp moeten schieten en ofschoon het sociaal en economisch niet slecht gaat, heeft Europa toch weer de Amerikanen nodig om een eind te maken aan de slachtpartij in Bosnië.

Maar pas op, zegt Newsweek. De EMU gaat niet alleen over economie en politiek. Het is een oefening in genezing. De EMU is de laatste en belangrijkste pleister op oude wonden: het verbindt naties die elkaar ooit aan stukken probeerden te scheuren.

Of het zal werken, weet niemand. Maar als het werkt, zijn de Amerikanen gewaarschuwd. Dan zal een sterke euro de Amerikaanse rentetarieven opschroeven en een rechtstreekse concurrent worden van de dollar. Washington krijgt het potentiële gevaar eindelijk in de gaten, aldus Newsweek. President Clinton heeft onlangs een complete uiteenzetting gekregen over de gevolgen van de euro en wat die voor de VS kunnen gaan betekenen.

Aan de andere kant is een mislukking van de EMU ook voorstelbaar, vindt het blad. De vraag is bijvoorbeeld of de Europese landen het aankunnen een fors deel van hun soevereiniteit te moeten inleveren en tegelijkertijd toch een natiestaat kunnen blijven.

Vanuit een verrassende, Caribische invalshoek vestigt Newsweek de aandacht op de voordelen van de euro. Euroskeptics, take note. Onder het hoofdje 'De tropische geneugten van een eenheidsmunt' beschrijft het magazine hoe de Organisatie van Oost-Caribische Staten (acht pietepeuterige eilandjes, waaronder Antigua, St. Kitts-Nevis en Grenada) van zijn 'Oost-Caribische dollar' profiteert.

Het monetaire stelsel van de eilandjes dankt zijn bestaan aan de Britse kolonisator, die zich in de jaren tachtig terugtrok. Stabiliteit wordt sinds 1983 gegarandeerd door een onafhankelijke centrale bank. De eilandbewoners hebben dan ook de stellige overtuiging dat de eurosceptische Britten, hun voormalige meesters, aan hen een voorbeeld moeten nemen.

Eric Outshoorn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden