De Esmeralda heeft bloed aan haar masten

Als de Chileense viermaster Esmeralda volgende week tijdens Sail door de Amsterdamse wateren glijdt, gaan bij een aantal mensen op de kades de nekharen overeind staan. Het zijn Nederlandse Chilenen, wier gezinnen in de jaren '70 zijn gevlucht voor het regime van dictator Augusto Pinochet. Zij weten wat veel dagjesmensen niet zullen weten: Esmeralda heeft bloed aan haar masten.

Het Chileense schip, de Esmeralda. Beeld epa

Bewonderd om haar schoonheid, verguisd om haar verleden. Tussen 1973 en 1980 voer de Esmeralda langs de kustlijn van Chili en pikte onderweg politieke tegenstanders van Pinochet op. Aan boord werden ze gevangen gehouden, verkracht en gemarteld. Voor menigeen mondde het uit in de dood.

Voor altijd draagt het schip die geschiedenis met zich mee. En nu meert ze aan in Amsterdam, waar volgende week meer dan 600 zeilschepen samenkomen tijdens Sail. Demonstranten zullen hun stem laten horen. Niet dat ze tegen de komst van het schip zijn. Maar ze willen dat het ware verhaal wordt verteld. Dat bezoekers horen over de mensenrechtenschendingen in hun thuisland destijds.

Verdoezelen

Het lijkt alsof Chili het verleden van het schip wil verdoezelen, vindt Rafael Railaf van de Mapuche stichting, een organisatie die is opgericht door ballingen die in het tijdperk Pinochet uit Chili zijn gevlucht. 'De Esmeralda is op een soort handelsmissie, met het Chileense bedrijfsleven aan boord', zegt hij. 'Maar voorlichting over wat er in het verleden is gebeurd, wordt niet gegeven. Op de website van Sail wordt er zelfs met geen woord over gesproken.'

Dat klopt. Op de site van het evenement wordt niet gerefereerd aan het omstreden verleden van de Esmeralda. Toch heeft het wel een rol gespeeld bij de keuze om het schip naar Amsterdam te halen, zegt Sail-woordvoerder Jan Driessen. 'De komst van de Esmeralda moet ook een les zijn. Hoeveel mensen gaan er naar het Anne Frankhuis om ervan te leren? Dat het verleden van het schip niet op de site staat, is vooral om pragmatische redenen. We houden het apolitiek.'

De Esmeralda op officieel bezoek in Amsterdam, 1965. Beeld anp

'Symbool van de geschiedenis'

In 2003 zou de Esmeralda Nederland ook al aandoen, tijdens een evenement in Delfzijl. Vanwege aangekondigde demonstraties van Amnesty International voer het schip toen door naar het Duitse Bremerhaven.

Railaf hoopt dat de Esmeralda nu wel aanmeert. 'Dan heeft ons protest tenminste zin.' Gewapend met spandoeken en flyers staan hij en zijn medebetogers volgende week woensdag op de kade. 'We willen onze stem laten horen en steun betuigen aan de mensen in Chili die nog altijd last hebben van die donkere tijd.'

De Chileense ambassadeur in Nederland, María Teresa Infante, zegt zich bewust te zijn van de gevoeligheid van de komst van het schip. Ze nodigt de demonstranten uit om met de marineofficieren die het schip bevolken in gesprek te gaan. 'Chili is tegenwoordig een open en democratisch land. De Esmeralda is een symbool van de geschiedenis, maar laat ook zien hoe Chili het verleden te boven is gekomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.