De erfenis van Reagan

Ronald Reagan kreeg gelijk met zijn visie op het communisme. Toch is zijn erfenis niet onverdeeld positief. Hij was hardvochtig voor de armen en liet het begrotingstekort exploderen....

The Wall Street Journal

Ronald Reagan zat soms verkeerd met kleine zaken. Hij verwarde zijn eigen minister van Volkshuisvesting met een burgemeester en vergat de naam van zijn nationale veiligheidsadviseur. Maar uiteindelijk zal Reagan herinnerd worden als een monumentale figuur in de twintigste eeuwse politiek, omdat hij goed zat met een paar werkelijk grote zaken.

Hij ging naar Berlijn en zei de Sovjets dat ze de Muur moesten neerhalen. Alle geleerden op het gebied van buitenlands beleid dachten dat hij tegen windmolens vocht. Minder dan drie jaar later was de Muur verdwenen. Hij zei dat het communisme rijp was voor de vuilnisbak van de geschiedenis, en werd beschuldigd van provocerend gedrag. Uiteindelijk bleek hij slechts een vooruitziende blik te hebben.

The New York Times

Ronald Reagan zal voor altijd verbonden blijven aan twee grote gebeurtenissen aan het eind van de twintigste eeuw, de overwinning op het communisme en het herstel van het vertrouwen in de vrije markt.

Hij profiteerde van goede timing en van geluk. Hij verscheen op het toneel toen het land moe was van de strenge betweterigheid van de regering-Carter, gewond door de Iraanse gijzelingscrisis, gefrustreerd door toenemende werkloosheid en inflatie. Hij bracht een boodschap van hoop, een opgewekte instelling die schijnbaar immuun was voor de donkere dubbelzinnigheden van het leven. Zijn persoonlijkheid was opmerkelijk gevrijwaard van gemeenheid.

Er was ook een schaduwzijde aan Reagans presidentschap. Hij was ongevoelig jegens de armen, vijandig ten opzichte van het milieu en onverschillig tegenover burgerrechten.

The Washington Post

Reagan wordt door sommige tegenstanders nog altijd gezien als een soort stroman voor de traditionele belangen van zijn partij. Maar deze visie miskent hoe krachtig, vasthoudend en soms koppig hij kon zijn. Maar anders dan sommige van zijn aanhangers kon hij ook compromissen sluiten. Toen het begrotingstekort in 1986 steeg, ging hij akkoord met een broodnodige hervorming van de belastingwetten.

Een zelfde vaardigheid om van koers te veranderen als de situatie dat vroeg, was de sleutel tot de duurzaamste prestatie van de regering-Reagan: haar bijdrage aan de vreedzame ontmanteling van het communistische bewind in Oost-Europa. Mensen zullen nog jaren debatteren over de oorzaak van de val van het Sovjetrijk: stortte het vanzelf in of speelde de Amerikaanse regering een doorslaggevende rol? Maar duidelijk lijkt dat Reagan zijn rol in het eindspel van de Koude Oorlog speelde met standvastigheid en een noodzakelijke mate van flexibiliteit. De anticommunist maakte een gracieuze ommezwaai door de mogelijkheid te grijpen die ontstond door de komst van Sovjetleider Gorbatsjov.

The Financial Times

De kracht van de Reagan revolutie lag in een paar simplismen. Een daarvan was dat Amerikanen het beste geregeerd werden wanneer zij het minste geregeerd werden. Reagans andere simpele boodschap was gericht aan de Sovjetunie: ontwapen en ontmantel uw rijk, anders zullen de VS u te gronde richten in een wedloop in militaire uitgaven.

Uiteindelijk moet Reagan beschouwd worden als eenmalige figuur, die niet te imiteren valt. Zijn ontspannen stijl, als een bestuursvoorzitter, was nauw verbonden met zijn persoonlijkheid. Dat is ook niet zo verrassend: hij was 69 toen hij het Witte Huis betrad, en 78 toen hij weg ging. Zijn simplistische buitenlandse politiek paste goed in het simpele manicheïsme van de Koude Oorlog, maar nauwelijks in de veel complexere wereld waarin president Bush nu moet manoeuvreren.

Die Süddeutsche Zeitung

Reagan was de verlosser, die de natie bevrijdde van de knagende twijfel aan zichzelf. Hij herinnerde zijn landgenoten aan eenvoudige, misschien simpele waarheden. 'Dit land is te groot om zich tevreden te stellen met kleine dromen.' Reagan belichaamde Amerika. Of liever gezegd: Reagan belichaamde het beeld dat Amerika het liefst van zichzelf heeft, ook al ontspringt het vaak niet aan de realiteit. 'Elke goede acteur heeft die vaardigheid', zei zijn dochter Maureen. 'Het is de vaardigheid om een beeld uit je zelf te projecteren. Een acteur is niet zelf treurig, maar hij laat je huilen.'

Toen Reagan in 1980 werd gevraagd wat de Amerikanen toch zagen in een ex-acteur, aarzelde hij niet lang: 'Zou u lachen als ik u vertelde dat zij zichzelf zien?'

Frankfurter Allgemeine

In zijn tweede ambtsperiode traden de onvolkomenheden van zijn politieke en managementstijl duidelijk aan het licht. Reagan hield zich bezig met visioenen die hij, verpakt in de briljante retoriek van zijn toesprakenschrijvers, schitterend placht voor te dragen. Het dagelijkse werk liet hij over aan zijn adviseurs en medewerkers in het Witte Huis – tot hem de controle ontglipte, zoals de Iran-contra affaire bewees. Uiteindelijk bleef er een paradoxale ambtsperiode over, die evenzeer door schijn als door substantie werd gekenmerkt. Niet voor niets is de prediker van morele vernieuwing en conservatieve revolutie de enige president van de VS die gescheiden was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden