De erfenis van David Cameron

'De erfgenaam van Tony Blair', zo noemde David Cameron (49) zich tien jaar geleden. Met bewondering had hij waargenomen hoe de Labour-leider zijn partij had gemoderniseerd en verkiesbaar had gemaakt. Cameron besloot hetzelfde te doen. Woensdag verlaat hij Downing Street 10. Wat heeft hij bereikt?

David Cameron met zijn vrouw Samantha nadat hij zijn vertrek aankondigde op 24 juni 2016.Beeld anp

Sociale hervormingen

'De samenleving bestaat wel degelijk,' zei Cameron tien jaar geleden in een reactie op Thatchers beroemde adagium. 'Het is alleen niet hetzelfde als de staat.' Zo positioneerde Cameron zich als een moderne en compassievolle leider van de Conservatieven. Hij droomde hardop over de Big Society, waarin vrije burgers actief deelnemen aan het beter maken van hun leefomgeving. Over een tolerante samenleving waarin etniciteit, afkomst en geaardheid irrelevant zijn.

Hierin is hij als premier deels geslaagd. Een groene milieupolitiek werd al snel vergeten en class bleef een grote rol spelen, onder meer op Downing Street waarin hij zich omringd had door Old Etonians. Maar een belofte die hij wel in stand hield was het verhogen van de ontwikkelingshulp. Van alle grote Westerse landen geven de Britten het meeste aan armere landen. Zijn belangrijkste nalatenschap op dit gebied is de legalisering van het homohuwelijk, waarbij hij ongevoelig bleek te zijn voor kritiek vanuit zijn eigen partij. Een andere belangrijke beslissing was het begraven van Labours plannen om identiteitskaarten in te voeren.

Economie

Cameron kwam twee jaar na de kredietcrisis aan de macht, in 2010. Het was de taak van de door hem geleide coalitie om de financiële augiasstal op te ruimen die onder zijn voorgangers was ontstaan. Bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen, luidde het motto. Daarbij kon de indruk niet worden weggenomen dat het de ideale dekmantel was om de rol van de staat, sterk gegroeid onder Gordon Brown, kleiner te maken. Het leidde tot kritiek van de Labour-oppositie en het IMF, maar de economie herstelde zich, al ging dat langzamer dan gehoopt.

Bij zijn aantreden had Cameron beloofd om het One Nation-ideaal, vergeten tijdens de Thatcher- en Blair-jaren, in ere te herstellen. Er moest een natie komen waarbij geen enkele burger zich achtergesteld hoeft te voelen. De laagstbetaalden gingen minder belasting betalen, maar dat positieve effect werd teniet gedaan doordat veel van de bezuinigingen juist deze groep troffen. Het verloren Brexit-referendum was niet alleen een oordeel over de EU en immigratie maar ook over de economische ongelijkheid.

Leiderschap

In de vroege ochtend van 7 mei 2010, nadat zijn Conservatieve Partij de verkiezingen had gewonnen maar geen meerderheid had behaald, verraste Cameron door de Liberaal-Democraten te vragen om een coalitie te vormen. Het nemen van ondubbelzinnige beslissingen op belangrijke momenten was Cameron ten voeten uit. Nick Clegg accepteerde het aanbod en de twee leidden een naar omstandigheden stabiele regering.

In het Lagerhuis toonde Cameron zich heer en meester. Anders dan Tony Blair, was hij een echte parlementariër. Dat bleek toen hij het parlement het laatste woord gaf over militair optreden in Syrië, een stemming die hij door slap partijmanagement zou verliezen. Tegelijkertijd was hij niet te beroerd om grote vraagstukken neer te leggen bij de bevolking. Hij hield ook referenda over een nieuw kiesstelsel en Schotse onafhankelijkheid.

David Cameron met Nick Clegg in 2010.Beeld anp

Europa

Cameron gaat de geschiedenisboeken in als de Brexit-premier. Zijn probleem bij het uitschrijven van het referendum was een gebrek aan inschattingsvermogen. In Brussel had hij in de jaren ervoor teveel vijanden gemaakt, met name door zijn veto bij de verdragswijziging eind 2011; in eigen land onderschatte hij het opstandige gemoed onder de bevolking. Hij is nu de schlemiel - hij wordt vergeleken met premier Anthony Eden, de man van de Suez-crisis. Maar wanneer de Brexit over tien jaar de juiste beslissing blijkt te zijn geweest, kan hij rekenen op eerherstel als premier die per ongeluk een glorieuze revolutie teweeg heeft gebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden