De ene na de andere politicus begint voor zichzelf in Doetinchem, maar niet uit eigenbelang

Zijn voor een goede gemeentepolitiek afsplitsers nou een zegen of niet?

Beeld de Volkskrant

De burgemeester is verbolgen: zijn gemeente valt ten prooi aan zetelroof. De ene na de andere politicus begint voor zichzelf in wat op het stadhuis 'de Doetinchemse ziekte' heet, al is de rest van het land ook besmet. Zeven afsplitsers kent de gemeenteraad en in het zicht van de verkiezingen tekent zich chaos af. Partij voor Lokaal Maatwerk. Duurzaam Doetinchem. Fractie Veltkamp. Lokaal Belang. Partij voor Mens en Milieu.

Boos namen de gevestigde partijen een motie aan: of het alsjeblieft mag ophouden, die 'slag in het gezicht van de kiezer'. Verontrust stuurde de burgemeester een brief aan de minister: of Hare Excellentie de Grond- en Kieswet wil aanpassen, want zetelrovers maken politiek bedrijven ongemakkelijk.

En de politiek heeft het al zo moeilijk.

Het woord zetelroof ruikt naar amateurisme en eigenbelang. Maar hier wordt niet gestolen. In haar lunchroom legt Sevda uit waarom ze brak met GroenLinks en de Partij voor Mens en Milieu begon. Daar komt een heel leven aan te pas.

Sevda Bali stamt uit Berlijn en is op haar 19de uitgehuwelijkt naar de Achterhoek. Ze schikt zich. Krijgt kinderen. Leert Nederlands. Studeert en werkt als boekhouder 'jarenlang achter de ordners' tot ze er genoeg van heeft. De scheiding maakt haar ouders woest, en de ouders van haar echtgenoot: ze staan dreigend aan haar deur. Maar Sevda breekt. 'Ik wilde laten zien: wij vrouwen zijn niet minder.'

Stadhuis van Doetinchem.

Lunchroom Papatia is licht en helemaal Sevda. Ze draait jazz. Ze is trots op haar espresso en haar kuymak, yoghurtsoep, hartige Sevda-wafels. 'Ik maak alles zelf.' Zegt: 'Ik maak zélf mijn keuzes. De scheiding. De politiek. De lunchroom. Ik weet niet of het goed is allemaal, maar het is wel van mij.'

Ze is met voorkeurstemmen gekozen in de raad en maakte bijna twee termijnen vol bij GroenLinks, de laatste als fractievoorzitter. Toch komt ze niet op de kandidatenlijst, 'ze vinden me niet goed genoeg'. Eerst heeft ze 'een paar dagen zitten janken', daarna besluit Sevda door te gaan onder een nieuwe vlag. Zonder landelijke partij. Politiek is meer dan op de foto gaan met Jesse Klaver, zegt ze. 'Ik wil intensief lokaal bezig zijn. Want als we niets doen, loopt het hier leeg, man.'

Wat er mis is met Sevda vindt GroenLinks-voorzitter Marcella Heerenveen 'lastig om te delen'. Ze kan niet uit de school klappen over de functioneringsgesprekken. Maar een zetel hoort de partij toe, zegt ze, niet de politicus. Ook al staat het nergens zo geschreven.

'De meeste mensen stemmen op een partij, niet op een persoon', zegt ook de burgemeester, Mark Boumans. Hij maakte carrière bij de VVD, die last heeft van lokale partijen. Als ik hem dat voor de voeten werp, is korzeligheid mijn deel: 'Wat heeft dat er in vredesnaam mee te maken? Ik heb een verantwoordelijkheid voor hoe wij met elkaar in dit systeem functioneren.'

In de gemeenteraadsvergadering nam hij het woord over de afsplitsers. 'Ik ga er niet omheen draaien: het is een slechte ontwikkeling.' Dat deed hij 'als hoeder van de lokale democratie': 'dit is voor de kiezers nauwelijks te begrijpen'. Wat hem steekt is dat de afsplitsers niet duidelijk zijn over hun motieven. Dat lijkt me iets voor de kiezers om mee af te rekenen, zegt Sevda. 'De burgemeester is van ons allemaal. Die kan zich niet zomaar mengen in partijpolitiek.'

Zetelrover Henri-George heeft hem erop aangesproken en gezegd: 'Nu loop je aan het handje van de landelijke partijen.' Hij blies de Doetinchemse afdeling van D66 op door met collega-raadslid Willem Traag te vertrekken en opnieuw te beginnen als Lokaal Belang. Daarmee sneuvelde ook hun wethouder.

Sevda Bali in haar lunchroom.

Henri-George Moïze de Chateleux neemt vijftig jaar politiek mee als we koffie drinken op het stadhuis. Hij heeft de Nederlandse, Franse en Poolse nationaliteit en was in elk land gemeenteraadslid. Weet je wat het is, zegt hij, 'we zitten hier zonder last en ruggespraak'. En hij vertelt over het D66-partijbestuur dat steeds maar 'op de stoel van de raadsleden' gaat zitten door te bepalen wie welke vragen mag stellen en wat er precies gestemd gaat worden. De fractie is al tien jaar voor verbreding van de Europaweg bijvoorbeeld, 'maar ineens moeten we tegen zijn omdat een bestuurslid er grond heeft. Nou. Ik dacht het niet'.

In Polen, zegt hij, vechten alle kandidaten voor hun eigen plek. Wie de meeste stemmen krijgt, mag in de raad. Maakt niet uit van welke partij. 'Da's heel democratisch. Het enige nadeel is dat je populisme stimuleert.' Wat hem betreft is politiek 'het nakomen van beloften'. Wat de zetelroof betreft: 'Kiezersbedrog is erger.'

En Sevda is klaar voor de campagne. Partijprogramma, kandidatenlijst, website, logo, 'ik slaap weinig'. Gemeentepolitiek is soms ongemakkelijk, zegt ze, 'maar democratie moet léven, toch? Net als ik'.

Henri-George Moïze de Chateleux van Lokaal Belang.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden