vijf vragen eikenprocessierups

De eikenprocessierups kwelt Nederland. Waar komt het beestje vandaan en hoe kom je er weer vanaf?

De overlast van de eikenprocessierups neemt fors toe. Op veel plaatsen in Nederland is het aantal rupsen verdrievoudigd ten opzichte van vorig jaar. Wat doe je tegen de klachten?

Bij jeuk of uitslag kunnen de brandhaartjes met plakband worden verwijderd. Beeld Marcel van den Bergh

Wat te doen bij klachten?

Het eerste advies luidt: niet krabben. Bij jeuk of uitslag kunnen de brandhaartjes met plakband worden verwijderd. Douchen helpt ook. Daarna kan de jeuk worden bestreden met een verzachtende crème op basis van Aloë Vera, Calendula, menthol of Eucalyptus. Kleding met haartjes kan het beste worden gewassen op 60 graden.

Het is oorlog
‘De EPR is een ellendeling’, schrijft Bert Wagendorp in zijn column. ‘Zodra hij gestresst raakt of gevaar vermoedt, schiet hij brandharen af en die veroorzaken hevige jeuk. De EPR beschikt over een oneindige hoeveelheid munitie, er zijn er vele miljoenen en elke rups heeft 600 duizend brandharen.’

Wat is de oorzaak van de toegenomen overlast?

Vorig jaar was er al een verdrievoudiging van het aantal rupsen ten opzichte van 2017. Mogelijk zijn dit jaar veel rupsen voortgekomen uit eitjes die vorige zomer zijn afgezet door vlinders van rupsen die zich eerder vanwege extreme temperaturen hadden ingegraven, zegt Arnold van Vliet van het Kenniscentrum Eikenprocessierups. ‘De kans bestaat dat rupsen een jaar of langer in de grond blijven zitten totdat de omstandigheden gunstig zijn. Wat de afgelopen jaren in de grond is opgebouwd, kan opeens tevoorschijn zijn gekomen.’

Anders dan vorige jaren zitten er dit jaar ook veel rupsen in bossen met eiken. Mogelijk komt dat doordat eikenprocessievlinders in de hete zomer van vorig jaar koelere en vochtiger plekken hebben opgezocht om hun eipakketjes af te zetten. Een andere verklaring kan zijn dat vlinders door het grote aantal soortgenoten vorig jaar gedwongen werden nieuwe gebieden te koloniseren.

Wind zorgt ervoor dat de kleine brandhaartjes van de rups in de lucht zweven en zich tot op grote afstand van de rupsennesten verspreiden. Het huidige droge weer draagt eraan bij dat het lang duurt voordat ze op de grond vallen.

Wordt de overlast volgende jaren nog erger?

Waarschijnlijk wel. Er staan veel eiken in Nederland en er is dus veel voedsel voor de rups. Bovendien zijn de temperaturen gunstig voor het beestje. Van Vliet: ‘Er is veel ruimte voor uitbreiding van de eikenprocessierups.’

Zalven, koelen en krabben: deze tips helpen bij jeuk
Bijna zomer! Dat betekent strand, tuin en parkhangen. Maar ook: gekmakende muggenbulten, kriebelende beesten en akelige brandnetels. Meer dan alle andere seizoenen is de zomer het hoogseizoen van de jeuk. Hoe ga je deze het best te lijf? Vijf wetenschappelijk verantwoorde tips.

Wat kan eraan gedaan worden?

Gespecialiseerde bedrijven kunnen nesten weghalen door ze op te zuigen, maar het aantal rupsen is op dit moment zo groot dat er onvoldoende capaciteit is. De mogelijkheden voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen zijn beperkt, omdat die schadelijk kunnen zijn voor andere insecten en vogels. Particulieren wordt afgeraden met de rupsen zelf aan de slag te gaan, vanwege de kans op verspreiding van brandhaartjes. Nesten kunnen eventueel met haarlak worden bespoten om de beestjes vast te plakken.

Het op grote schaal omhakken van eiken is niet realistisch, al zou het op sommige plekken wel helpen, zegt Van Vliet. Het is volgens hem nodig dat er meer verscheidenheid komt in boomsoorten. ‘Als je veel bomen van dezelfde soort bij elkaar plaatst, loop je dit soort risico’s.’

Er komt een landelijk centrum dat alle informatie over het voorkomen en bestrijden van de rups verzamelt. Minister Carola Schouten van Natuur komt daarmee tegemoet aan de wens van deskundigen die al langer pleiten voor een gecoördineerde aanpak van de rupsenplaag.

Wie hebben er last van?

Iedereen die in contact komt met de minuscule brandhaartjes kan last krijgen. Er zijn geen duidelijke risicogroepen, al is niet iedereen even gevoelig. Deze zomer zullen 60 duizend tot 100 duizend mensen in Nederland last ondervinden, schat Henk Jans, medisch adviseur van de Nederlandse Vereniging voor Medische Milieukunde. Klachten worden momenteel vanuit heel het land gemeld.

Sommige mensen ontwikkelen een allergie, zegt Jans. ‘Die groep schat ik op 7 tot 8 procent van de mensen met klachten.’ Degenen die allergisch zijn, merken dat binnen 20 minuten. Bij een sterke reactie wordt bezoek aan huisarts geadviseerd. De meest voorkomende problemen zijn huidklachten: jeuk, rode plekken, pijnlijke bultjes. Een enkeling kan klachten aan luchtwegen of ogen krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden