De eerste trui achter het spreekgestoelte

Hij was een van de mensen die het radicaal linkse geluid in de jaren zeventig verwoordden. Maar toch minder rechtlijnig dan veel anderen in de PSP.

Nu, in 2013, zou hij ervoor gestenigd worden, figuurlijk gesproken. Maar in 1975 kon Kamerlid Bram van der Lek zich nog tijdens een uitzending van NCRV-actualiteitenrubriek Hier en Nu uitspreken vóór het legaliseren van kinderporno: 'Kinderporno is niet het probleem, maar de zedelijkheidswetgeving. Zolang volwassenen en kinderen vrijwillig seks hebben met elkaar, lijkt het me geen probleem.'


Zijn partij - de later in GroenLinks opgegane Pacifistische Socialistische Partij (PSP) - vond niet dat pedofilie zo veel anders was dan hetero- of homoseksualiteit. De PSP was in vele opzichten radicaal en dwars. De partij, waarvan Van der Lek tussen 1972 en 1978 fractieleider was, stond ook voor afschaffing van de monarchie, het leger en de mobiele eenheid van de politie. Na het Lockheedschandaal in 1976 eiste Van der Lek ook gerechtelijke vervolging van prins Bernhard, hoewel hij persoonlijk de 'schavuit van Oranje' best mocht. Bram van der Lek was ook de relativerende stem in de partij, naast de rechtlijnig denkende Fred van der Spek, met wie hij zo lang een tweemansfractie in de Tweede Kamer vormde.


Van der Lek overleed vrijdag op 82-jarige leeftijd in Dieren. Hij werd in Delft geboren. Na een opleiding aan het Haagse Gymnasium Haganum studeerde hij biologie in Utrecht. Hij werd lid van de exclusieve Nederlandse Bond voor Natuurstudie, waar vele later vooraanstaande politici en intellectuelen samenkwamen.


Nadat hij was afgestudeerd, ging hij lesgeven in Bilthoven. In 1967 werd hij Kamerlid voor de PSP - een jonge partij die ontstaan was door samenvoeging van communisten die de toenmalige CPN te pro-Russisch vonden en de PvdA te pro-Amerikaans. Als een van de eerste politici zette hij het milieuvraagstuk hoog op de agenda. Zijn Milieuboekje (1972) bereikte een groot publiek.


In 1971 liet Van der Lek zich als Kamerlid arresteren bij de politieontruiming van Nieuw Dennendal, een paviljoen van de Willem Arntsz Stichting, bezet door hulpverleners die radicale vernieuwing van de zwakzin- nigenzorg voorstonden. In de Tweede Kamer was hij de eerste die in een trui het spreekgestoelte betrad.


In 1972 werd Van der Lek lijsttrekker voor de PSP. Hij liet zich eens ontvallen dat zijn radicale werk als PSP-leider veel leek op dat van Jehova's Getuigen. 'Een beetje lachwekkend en nutteloos, want diep in mijn hart geloof ik niet dat de veranderingen die wij voorstaan van de grond komen. Het is blind idealisme.' In die tijd werd hij door hoofdredacteur Ferry Hoogendijk van het conservatieve Elsevier beschuldigd van spionage-activiteiten voor de Russische KGB.


Na een verkiezingsnederlaag vier jaar later, maakte Van der Lek plaats voor Van der Spek. Hij werd partijvoorzitter en lid van de Eerste Kamer. Ook zou hij nog enige tijd in het Europees Parlement zitten. Hij bleef zeer actief in de milieubeweging en ageerde fel tegen de komst van vervuilende fabrieken naar de industriegebieden rond Amsterdam en Rotterdam. Hij was medeoprichter van de Vereniging voor Milieudefensie.


Na zijn pensionering trok hij zich terug in zijn woonplaats Dieren. Maar hij liet zich nog veelvuldig horen. Hij keerde zich tegen de heiligverklaring van groei en het 'propageren van hedonisme' onder Paars. Via ingezonden brieven bleef hij zijn mening over allerlei onderwerpen ventileren, van het conflict in het Midden-Oosten tot megastallen in de veehouderij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden