De eerste slag is voor het ziekenhuis

Achtergrond..

BOXMEER/NIJMEGEN Toen ze eind 2008 hoorden dat de Groningse ondernemer Zernike Group een grote commerciële kankerkliniek zou bouwen in Boxmeer, besloten de besturen van het plaatselijke Maasziekenhuis en het academisch ziekenhuis Sint Radboud in Nijmegen razendsnel samen een eigen kankercentrum op te zetten; een oncologische satelliet van Radboud in Boxmeer. Het kleine Boxmeerse ziekenhuis, dat bij het behandelen van gecompliceerde aandoeningen al jaren samenwerkt met Radboud, was net begonnen met nieuwbouw; precies op hetzelfde bedrijventerrein langs de A77 waar ook de private Hansa Oncology Clinic zou komen.

De angst voor territoriumverlies – de ‘eigen’ patiënten in Noordoost-Brabant en Gelderland zouden in de toekomst kunnen kiezen voor het commerciële superziekenhuis – lijkt verrassend gunstig uit te pakken voor het initiatief van Radboud-bestuurder Melvin Samsom en collega Ruud Verreussel van het Maasziekenhuis. Want hun satelliet, ingebouwd in het nieuwe ziekenhuis van Boxmeer, gaat voorjaar van 2011 al open, anderhalf jaar eerder dan Hansa.

Voor topman Lex de Lange van Zernike is het de tweede poging om een Hansa Clinic te bouwen. Twee jaar geleden kwam zo’n kliniek in Amsterdam niet van de grond wegens financieringsproblemen. Ook nu zoekt De Lange nog naar een laatste geldschieter voor zijn kliniek, het eerste privaat gefinancierde kankercentrum in Nederland. De eerste schop moet april volgend jaar de grond in, de opening is voorjaar 2013.

De satelliet is sneller klaar. ‘Het Maasziekenhuis is als een ster gebouwd; in de oksel tussen twee sterpunten is ruimte genoeg voor de satelliet’, zegt Samsom. Kankerpatiënten uit Noordoost-Brabant gaan straks niet meer vrijwel automatisch naar Radboud, maar worden als het even kan in Boxmeer behandeld; zonodig door de dokter uit Nijmegen. De kosten, 15 miljoen euro, zijn ook fors lager dan de 200 miljoen die Hansa Clinic kost, nog afgezien van het zorghotel en de opleidingsschool voor verpleegkundigen die De Lange wil neerzetten. Marktwerking in de zorg mag omstreden zijn, maar hier werkt het wel.

De gemeente Boxmeer heeft het bedrijventerrein vanwege de internationale uitstraling van Zernikes Hansa Oncology Clinics alvast omgedoopt in Health Campus. Zó verguld waren de autoriteiten met het prestigieuze plan dat Boxmeer – krap dertigduizend inwoners – prominent op de kaart moet zetten. Iets minder gelukkig is burgemeester Karel van Soest met het vrijwel ontbreken van communicatie tussen beide concurrenten. Hij heeft ze al opgeroepen om samen te werken.

Ondanks hun snelle reactie maken Verreussel en Samsom er geen geheim van dat ze niet blij zijn met de komst van een concurrent die kankerpatiënten bij hen zou kunnen wegkapen. Eind vorig jaar kregen ze het nieuws te horen van de burgemeester. ‘We werden niet overvallen, wel verrast’, zegt Verreussel diplomatiek. De ‘bedreigde’ ziekenhuizen begrijpen volgens hem nu wel dat ze meer aan marketing moeten doen. ‘Beter laten zien wat we te bieden hebben. Kan ik een aantrekkelijke werkgever zijn? Dat is onze kracht.’ Cruciaal voor het succes van de satelliet zijn de verwijzingen door de huisartsen én ‘mond-tot-mond-reclame’ van de patiënten. Samsom benadrukt de regierol van het academisch ziekenhuis. ‘Wij willen de spin in het web zijn. Het Maasziekenhuis wil een groter stuk van de taart hebben, maar omdat het klein is, heeft het grote broers nodig. Wij hebben alle specialismen binnen handbereik als er complicaties optreden’, zegt hij.

Ondernemer Lex de Lange, die een naam opbouwde met het ontwikkelen van Science Parks, speelt met Hansa in op de groei van het aantal kankerpatiënten. Daarom is hij niet bang voor de snelle tegenaanval van de gevestigde ziekenhuizen. ‘Er komt een tsunami aan kankerpatiënten op ons af’, zegt hij. ‘De markt is groot genoeg voor ons allemaal.’ De Lange verwijst naar cijfers van KWF Kankerbestrijding, dat het aantal nieuwe gevallen per jaar alleen al in Nederland ziet toenemen van bijna 69 duizend in 2000 naar ruim 96 duizend in 2015. In Nederland is kanker inmiddels de belangrijkste doodsoorzaak met 40 duizend sterfgevallen in 2007.

Volgens De Langes adviseur Hans Hillen, CDA-senator en oud-voorzitter van het College voor Zorgverzekeringen, is de tijd voorbij dat patiënten het liefst behandeld willen worden in het ziekenhuis om de hoek. ‘De beroemdste dokter van Nederland is dokter Google. Die vertelt de mensen waar de beste behandelaars zitten.’

De keuze voor Boxmeer – nabij de Duitse vliegvelden in Weeze en Düsseldorf en de snelwegen richting België en het Roergebied – is geen toeval. Patiënten én specialisten uit het buitenland kunnen snel worden ingevlogen. Specialisten worden niet gelokt met een hoog salaris, belooft Hillen. ‘Het wordt geen Bonanza. De Nederlandse specialistentarieven zijn goed genoeg.’

Hoogleraar oncologie Sjoerd Rodenhuis, verbonden aan het Nederlands Kankerinstituut en het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis (AVL), maakte twee jaar geleden kennis met Lex de Langes ‘Hansa’-plan voor Amsterdam. Ook toen was de reactie dat de gevestigde orde – AVL en de twee Amsterdamse universiteitsklinieken – met een concurrent op de hielen efficiënter en patiëntvriendelijker werd. Rodenhuis: ‘We werden wakker geschud.’ Over Hansa Boxmeer heeft hij zijn twijfels. Zonder steun van een groot, algemeen ‘moederziekenhuis’ is het volgens hem bijzonder lastig een kankercentrum op te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden