'De eerste seconde denk je: dat kan niet waar zijn'

Dinsdagochtend om kwart voor negen zat Astrid Kempers aan de Tolhuisweg in Dalfsen in de keuken te werken toen ze ineens een harde klap hoorde, gevolgd door het geluid van een trein die uit de rails schuift. 'De eerste seconde denk je: dat kan niet waar zijn.' Maar het was wel waar, zag ze toen ze naar het raam liep: op de spoorwegovergang pal achter haar huis had de trein uit Zwolle richting Emmen een hoogwerker geramd die net bezig was over te steken.

Hulpdiensten bij een passagierstrein die bij Dalfsen tegen een hoogwerker gebotst is. Beeld ANP

De ravage is dinsdagochtend kort na het fatale ongeluk nog goed te zien. De blauwwitte trein van Arriva ligt schrijlings over de rails: een deel ligt links van het spoor in het veld, een deel rechts ervan. Het middelste treindeel ligt half op de rails. Van de hoogwerker zijn alleen nog brokstukken over.

De treinmachinist werd bij het ongeluk gedood; de cabine waar hij in zat is totaal aan flarden gereten. Twee passagiers zijn gewond naar het ziekenhuis in Zwolle overgebracht, vier licht gewonden werden ter plekke behandeld. De bestuurder van de hoogwerker ontsnapte op miraculeuze wijze; hij kon nog net op tijd van de kraan springen.

Een dode machinist is tragisch genoeg. Maar het had allemaal nog veel erger kunnen zijn, zegt Han Noten, burgemeester van Dalfsen, later op een inderhaast belegde persconferentie in het gemeentehuis van Dalfsen. De trein was op dat uur van de dag magertjes bezet, met slechts vijftien passagiers. In de avondspits zit diezelfde trein bomvol.

Toedracht

Dinsdagochtend heeft de politie de omgeving van het ongeluk afgezet. Mannen in felgele hesjes spannen rood-witte linten, rond de ontspoorde trein wemelt het van politie- en brandweermensen. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid is een onderzoek begonnen naar de toedracht. ProRail verwacht dat de lijn Zwolle-Emmen nog dagen gestremd zal zijn wegens bergings- en reparatiewerkzaamheden.

Maar aan de hand van het ooggetuigenverslag van Astrid Kempers valt tamelijk nauwkeurig te reconstrueren wat er moet zijn gebeurd. Het ongeluk voltrok zich op het baanvak tussen Dalfsen en Ommen bij een bewaakte spoorwegovergang in Het Lageveld, vlakbij camping het Tolhuis.

Een hoogwerker op rupsbanden die bezig was bomen te vellen in de buurt, maakte zich rond kwart voor negen 's ochtends op om de spoorweg over te steken. De kraanmachinist liet de trein uit Ommen richting Dalfsen passeren en zette zich daarna in beweging. In de spits zit er een kwartier tussen twee treinen uit dezelfde richting.

Pier Eringa (ProRail), burgemeester Han Noten en Isabelle Mensink (politie) tijdens de persconferentie over het treinongeluk bij Dalfsen. Beeld ANP

Laagstaande zon

Maar tussen het passeren van de trein Ommen-Dalfsen en die uit de tegenovergestelde richting - Dalfsen richting Ommen - zit veel minder tijd. 'Maximaal vijf minuten', zegt Kempers die al haar hele leven - 43 jaar - aan het spoor woont. Als de trein uit Ommen het Lageveld passeert, vertrekt die uit Dalfsen al bijna de andere kant op. Dat is hemelsbreed nog geen vijf kilometer, slechts een paar minuten met de trein. Het baanvak is enkelspoor, bij Dalfsen kunnen de treinen elkaar passeren.

Die tijd was voor de hoogwerker te kort; nog vóór de kraan het spoor over was, werd hij al geramd door de trein die waarschijnlijk in volle vaart op de hoogwerker in reed. Net voor de spoorwegovergang is een knik in het spoor die het zicht belemmert. De laagstaande zon zal ook niet hebben geholpen. 'Ik heb hem niet horen remmen', zegt Kempers. Het voorste treindeel is nog zo'n honderd meter door geschoten.

Kempers belde om 8 uur 48 het alarmnummer 112 en was als een van de eersten ter plekke. Wat ze zag waren passagiers die uit de trein kropen. Ze leken ongedeerd. 'Ik zag iemand met een bloedend oor, sommigen liepen te bellen.' De hulpdiensten - ambulance, politie, brandweer - waren binnen tien minuten ter plekke. Kempers ving ook een glimp op van de treinmachinist. 'Dat zag er niet goed uit.'

Luchtfoto van het treinongeluk in Dalfsen. Beeld ANP
Beeld ANP

Inschattingsfout

Volgens burgemeester Noten is duidelijk dat de kraanbestuurder een 'inschattingsfout' heeft gemaakt. Hoe en waarom wordt onderzocht. Onduidelijk is nog of de hoogwerker klem is komen te zitten tussen de spoorbomen. Evenmin is bekend of de bestuurder op de hoogte was van de precieze dienstregeling en dus wist hoe weinig tijd hij had. De politie heeft de kraanmachinist aangehouden. Hij is ondervraagd, maar volgens een politiewoordvoerder nog te zeer ontdaan om een samenhangend relaas af te geven.

President-directeur ProRail Pier Eringa, die ook in allerijl naar Dalfsen was gekomen, weigerde te speculeren over de toedracht. Hij wees er wel op dat ProRail regelmatig campagne voert om mensen te waarschuwen voor het gevaar van overwegen. Jaarlijks zijn er volgens Eringa dertig ernstige ongelukken bij spoorwegovergangen. Daarbij vallen tien tot twaalf doden. De meeste ongelukken worden veroorzaakt door weggebruikers die onzorgvuldig of gevaarlijk oversteken. Zij zijn ook vaak de slachtoffers.

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden