De eerste lichting scholieren doet eindexamen Chinees: 'Je kunt niet gokken'

Chinees is sinds dit jaar een officieel eindexamenvak op het vwo. Maar in vijf jaar net zo goed Chinees leren als Frans of Duits is ‘niet realistisch’.

Vwo-6-leerlingen van het Rijnlands Lyceum in Wassenaar spreken met hun docent Gwendolyn Tates over het examen Chinees dat ze net hebben afgelegd. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

‘Als je niet weet hoe je een karakter schrijft, kan je gelijk het hele woord niet schrijven. Je kan niet gokken’, zegt Puck van Nieuwenhuizen (18). Samen met twaalf andere leerlingen staat ze zenuwachtig te wachten voor de deur van het klaslokaal, waar straks hun eindexamen Chinees begint. Het laatste onderdeel van het examen staat op het programma: schrijven. En daar maken de leerlingen zich best een beetje zorgen over.

De tieners zijn de eerste lichting van het Rijnlands Lyceum in Wassenaar die eindexamen Chinees doen. Dit jaar is Chinees voor het eerst een officieel eindexamenvak voor het vwo. In totaal kunnen 170 vwo-leerlingen in Nederland, verspreid over vijftien scholen, straks het vak Chinese Taal en Cultuur aan hun diploma toevoegen. Omdat het Chinees, net als bijvoorbeeld Italiaans, geen centraal examen heeft, sloten de leerlingen afgelopen weken tijdens de schoolexamens al het vak af. Bij andere kleine talen zoals Turks, Russisch en Arabisch doen studenten wel in mei centraal eindexamen.

Voor dit ‘prachtige moment’ komt de rector Jan Leuiken de leerlingen succes wensen. Het zijn pioniers vindt hij, en daar is hij best trots op. Ongeveer 75 van de in totaal 800 leerlingen op het Rijnlands Lyceum volgen lessen Mandarijn, de officiële taal in China. De school begon in 2013 met het vak Chinese Taal en Cultuur, nadat een proef bij negen scholen door het expertisecentrum leerplanontwikkeling SLO positief werd beoordeeld. Daarop besloot het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om Chinees vanaf het schooljaar 2017-2018 tot een officieel examenvak te maken. Op de pilotscholen was het de afgelopen jaren al mogelijk examen te doen.

 'Je moet alles twee keer leren'

Nu Chinees een officieel eindexamenvak is, heeft het vak dezelfde status als de andere vreemde moderne talen, zoals Frans en Duits. Maar de Aziatische taal is een stuk lastiger, vinden de leerlingen. Leo Simon (18): ‘Eigenlijk moet je alles twee keer leren; zowel in karakters als in pinyin.’ Pinyin is het transcriptiesysteem waarmee Mandarijn in Latijnse letters kan worden weergegeven. ‘Je vergeet alles ook weer heel snel. Ik denk dat ik over twee dagen de karakters al niet meer kan schrijven die ik voor dit examen heb geleerd.’ Hij werpt een verontschuldigde blik opzij naar zijn docent.

‘Het is niet realistisch dat leerlingen na vijf jaar even goed Chinees kunnen als bijvoorbeeld Frans of Duits', weet ook Chinees docent Gwendolyn Tates. Ze deelt de toetsen uit, die deels op de computer mogen worden geschreven. Op deze manier kan zinsopbouw en woordenschat worden getoetst, zonder dat de leerlingen alle karakters met de hand moeten kunnen schrijven.

Ervaring blijft

De eerste opdracht: schrijf een ansichtkaart naar je Chinese vriend Mingming. Puck steekt haar hand op: ‘Mag ik een extra blaadje? Ik ga het echt niet in een keer goed kunnen schrijven.’ Daniela Fasoglio, projectleider van de examenpilot Chinees bij SLO, denkt dat de taal wel succesvol te leren is op de middelbare school. ‘Studenten kunnen zich redden in dagelijkse situaties. Maar een taal moet je blijven bijhouden. De ervaring met de Chinese cultuur, die blijft.’

Volgens docent Tates is dat vooral de winst. ‘Het is belangrijk dat ze kennis maken met zo’n andere cultuur. Dat is ook echt onderdeel van het vak.’ Zo leren de leerlingen over de Chinese geschiedenis, filosofie en aardrijkskunde. De school organiseert een uitwisseling met een school in Xiamen, in het zuiden van China, waarbij de leerlingen in gastgezinnen verblijven. SLO adviseerde het ministerie om die reden het vak Chinese Taal en Cultuur te noemen, in plaats van het bij andere talen gebruikelijke literatuur. Fasoglio: ‘In dat opzicht kunnen juist de andere taalvakken van het Chinees leren. Zij mogen best meer aandacht besteden aan cultuur.’

In het Chinese lokaal, behangen met Chinese posters en schilderijen, buigt Puck zich halverwege de toets diep over haar laptop heen, terwijl ze als derde examenvraag een taakverdeling voor een verrassingsfeestje moet opstellen. Het beeldscherm vult zich langzaam met karakters. Het vak vraagt een hoge frustratietolerantie van de leerlingen, staat in de vakevaluatie van SLO. Tates herkent dat. ‘Je moet ertegen kunnen dat het altijd moeilijk blijft. Dat kan frustrerend zijn. Maar het is ook karaktervormend. De leerlingen moeten gedisciplineerd aan het werk.’

Profileren

Zeventig scholen in Nederland bieden inmiddels in verschillende vormen Chinees aan, sommige als keuzevak, andere als verplicht onderdeel van het curriculum. Op dezelfde manier kan op scholen ook Spaans, Italiaans, Turks, Arabisch en Russisch worden gevolgd. Het aantal eindexamenleerlingen Chinees zal de komende jaren alleen maar toenemen, verwacht Jessica Paardekooper van Nuffic, het instituut voor internationalisering in het onderwijs en beheerder van het scholennetwerk Chinese Taal & Cultuur. Paardekooper: ‘Scholen bieden Chinees aan om zichzelf te profileren. Maar het is ook een vak waarvan ouders zullen denken: dat is nuttig dat mijn kind dat leert.’

Na anderhalf uur leveren de laatste leerlingen hun toets in. ‘Is het erg als de karakters niet mooi zijn geschreven?’, vraagt Fee Doeksen (17). ‘Als ik ze maar kan lezen en alle streepjes kloppen’, stelt Tates gerust. Hoe goed vinden de leerlingen zelf dat hun Chinees nu is? ‘Mijn taalbuddy in China moest moeite doen om me te verstaan’, zegt Puck. ‘En op het platteland hebben ze ook weer een ander accent’, vult Fee aan. ‘Maar jullie konden wel de weg vragen. En betalen en het afdingen ging heel goed’, zegt Tates bemoedigend. Puck, lachend: ‘Ja, dat was leuk.’ Een week later horen de leerlingen hun resultaat. Tates: ‘Ze hebben het goed gedaan. Twaalf van de dertien hebben het vak met een voldoende afgesloten.’

Onderwijs met Chinese subsidie

Niet alleen steeds meer Nederlandse scholen verschuiven hun focus naar Chinees, ook China promoot de taal in het onderwijs. Zo biedt het Confucius Instituut, aanwezig in landen over de hele wereld, subsidies voor scholen aan. Elf scholen in Nederland worden met zogenoemde ‘Confucius Classrooms’ gesteund. ‘De Chinese overheid pompt veel geld in het onderwijs’, zegt Paardekooper. Zelf geeft ze les op een school in Rotterdam, die elk jaar 10 duizend dollar van het instituut ontvangt. Voorin het klaslokaal van het Rijnlands Lyceum, ook een Confucius Classroom, prijkt een groot televisiescherm en een webcam, allen gekregen van het Confucius Instituut. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden