De edele kunst van het wegpesten door de baas

Zo'n 5 procent van de Nederlanders wordt gepest op het werk. 'Ze vonden me een zeikerd.'..

Door Elsbeth Stoker

Volgens zijn ex-collega's is Albert van Lieshout (55) 'een zeikerd'. En dat kreeg hij geregeld te horen, omdat hij weigerde mee te betalen aan de personeelskas. 'Met dat geld organiseerde een deel van de collega's feesten en etentjes. Ik had geen behoefte bij die zuippartijen te zijn. Dus waarom zou ik betalen?'

Maar bij uitschelden bleef het niet. Al vlug werd hij ook genegeerd. 'Ik werkte bij een natuursteenbedrijf en sommige stenen die bewerkt moesten worden, waren erg zwaar. Als ik om hulp riep, reageerde niemand.'

Vier jaar lang, vijf dagen per week hield Van Lieshout zijn baan vol in de hoop dat de situatie zou verbeteren. 'Mijn leidinggevende deed op een gegeven moment ook mee met het pesten. Hij ging geregeld tekeer, zei dat ik hem teleurstelde en dat hij meer van mijn werk verwachtte. Terwijl ik evenveel produceerde als mijn collega's.' Toen werd het Van Lieshout te veel. Hij kreeg een burn-out. Wat de laatste druppel was, is hij vergeten. 'Ik kon het gewoon niet meer opbrengen.'

Van Lieshout is het slachtoffer van pesten op het werk. En hij is niet de enige. Volgens een onderzoek, dat de arbodienst Commit in februari presenteerde, overkomt dit een op de twintig werknemers in Nederland. Zo'n 70 procent van de werknemers hebben er als dader, omstander of slachtoffer mee te maken. Pesten op het werk leidt tot 50 procent meer ziekteverzuim, aldus Commit. In 40 procent van de gevallen is ook de leidinggevende betrokken.

Een groot probleem met dure gevolgen. 'Toch is er weinig tegen te doen', stelt arbeidsrechtadvocaat André Joosten van het Advokatenkollektief. 'Als een werkgever iemand wil wegwerken, komt hij daar bijna altijd mee weg.'

Zo werkte een cliënt van hem in een bakkerij. 'Haar baas wilde haar weg hebben en daarom benoemde hij haar directe collega tot leidinggevende. Opeens kreeg ze op alles wat ze deed commentaar, terwijl er nooit eerder klachten waren over haar functioneren.' Gevolg: ze werd overspannen.

'Dat zie je heel vaak, een burn-out. Of mensen nemen uit zichzelf ontslag. Of ze worden ontslagen omdat ze opeens slecht functioneren.' Welke van de drie het ook is, de werkgever heeft zijn missie bereikt, stelt Joosten. 'Want ook degenen die ziek worden, worden na verloop van tijd vaak ontslagen via de rechter', voegt Rob de Waal (Bureau Beroepsziekten van FNV Bondgenoten en FNV Bouw) toe.

Bewijzen dat de verstoorde arbeidsverhouding de schuld is van de werkgever, is moeilijk. 'Meestal zijn collega's bang om te getuigen, omdat ze hun eigen baan niet in gevaar willen brengen. Dan eindigt het proces in een ja-nee discussie.'

Albert van Lieshout heeft geluk. Nu, vijf jaar na dato, zal een oude collega getuigen dat Van Lieshout gepest werd door zijn collega's en dat de werkgever hieraan meedeed. 'Hierdoor hebben we een goede kans een schadevergoeding en smartengeld te krijgen', zegt De Waal, die hem begeleidt. De pestperiode heeft heftige gevolgen gehad voor het leven van Van Lieshout: 'Ik zit al vijf jaar in de WAO. Ik wil wel werken, maar ik hou het niet meer vol. Elke dag ben ik met het verleden bezig en elke nacht droom ik dat ik terug moet naar dat bedrijf.'

Een pasklare oplossing voor 'deze kunst van het wegwerken' hebben beide specialisten op het gebied van arbeidsrecht niet. 'Ik hoop dat de kantonrechters die de ontslagzaken behandelen kritischer zullen kijken of ontslag wel de enige oplossing is', zegt Joosten. Want ook al erkent de rechter dat de werkgever fout zat, het arbeidscontract wordt in de meeste gevallen ontbonden omdat de arbeidsverhoudingen verstoord zijn. 'Vaak krijgt de werknemer dan een hogere ontslagvergoeding, maar de rechter zou ook kunnen zeggen dat de werknemer elders in het bedrijf geplaatst moet worden.'

De enige zaak waarvan Joosten zich herinnert dat het contract niet ontbonden werd, is het proces dat een Aldi-chauffeur aanspande tegen zijn werkgever in 2004. Deze man zat in de Ondernemingsraad van het supermarktconcern en had via de media kritiek geuit. Toen werd hij ontslagen. 'Officieel omdat hij slecht zou functioneren. Ze hadden een dossier over hem opgebouwd. Daaruit bleek dat hij eens een deur open had laten staan en meer onnozelheden. Gelukkig prikte de rechter daar doorheen. Maar dat gebeurt zelden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden