Vijf vragen

De duurste file op aarde: blokkade Suezkanaal kan weken duren en miljarden kosten

De blokkade van het Suezkanaal, waar dinsdag het reusachtige containerschip de Ever Given vastliep, levert ‘400 miljoen dollar schade per uur’ op. Een Nederlands bergingsteam is vannacht geland, maar in het ergste geval kan de blokkade weken duren. Wat zijn de potentiële gevolgen van de duurste file op aarde? De Volkskrant zet de vijf belangrijkste vragen op een rij.

Containerschip de Ever Given (beheerd door bedrijf Evergreen) blokkeert het Suezkanaal. Beeld EPA
Containerschip de Ever Given (beheerd door bedrijf Evergreen) blokkeert het Suezkanaal.Beeld EPA

Waarom is die blokkade zo kostbaar?

Zo’n 12 procent van de wereldhandel gaat via het Suezkanaal; dagelijks gaan meer dan vijftig zeeschepen door het kanaal. Per jaar zijn het er 19 duizend. ‘Eén groot schip kan voor een miljard dollar aan vracht aan boord hebben’, zegt haveneconoom Bart Kuipers van het Erasmus Centre for Urban, Port and Transport.

En na een blokkade van ruim twee dagen liggen er al tussen de 165 en 185 schepen te wachten aan weerszijden van het kanaal, volgens schattingen van scheepvaartkenner Lloyd’s List en persbureau Bloomberg. Lloyd’s schat dat de blokkade per uur 400 miljoen dollar aan schade oplevert.

De versperring komt bovendien boven op een wereldwijd tekort aan containers, als gevolg van logistieke problemen door de coronacrisis. Daardoor zijn prijzen van containervervoer de afgelopen maanden verviervoudigd. ‘Het systeem kan dit er simpelweg niet bij hebben’, zegt Kuipers.

Ga ik daar wat van merken, aan de pomp bijvoorbeeld?

De schattingen over hoelang dit gaat duren, variëren tussen enkele dagen tot een paar weken. In het laatste geval treedt er forse economische schade op. Als rederijen om Afrika heen moeten varen, zijn ze twee weken langer onderweg.

Daarnaast hebben volgens Kuipers veel van de wachtende schepen koelcontainers met bederfelijke producten aan boord. ‘En dan is er ook nog de chipcrisis.’ Fabrieken in Europa, zoals autofabrieken, zouden stil kunnen komen te liggen door het tekort aan chips en andere onderdelen die vanuit Azië komen.

Wat de versperring met de olieprijs gaat doen, weet de haveneconoom nog niet. ‘Maar als dit meer dan een week gaat duren, merkt ook de olie-industrie een effect.’

Gisteren steeg de olieprijs al iets, maar volgens Kuipers is het te kort door de bocht om dat aan de blokkade te wijten. ‘Er ligt een pijplijn naast het kanaal, dus zo zou olie van de ene kant naar de andere kant kunnen worden gepompt. Maar daar zijn dan weer lege tankers aan de andere kant voor nodig.’

Waarom is het zo moeilijk om het schip daar weg te krijgen?

Bij het ochtendgloren is een achtkoppig bergingsteam van het Nederlandse Smit Salvage geland op de Ever Given. Zij kijken nu, onder meer met sonarapparatuur, naar wat er nodig is om het schip in beweging te krijgen en of ze daarbij intact blijft. Donderdagavond was duidelijk dat het schip in goede staat is, en zijn de eerste baggerwerkzaamheden begonnen.

Het schip van haar plaats krijgen is geen kwestie van even hard trekken, ook niet met een dozijn van de sterkste sleepboten; de Ever Given is een van de grootste containerschepen die de wereldzeeën bevaren. Ze is 400 meter lang, bijna 60 meter breed, weegt meer dan 200 duizend ton en steekt bijna 16 meter diep. Het Suezkanaal is in het midden 25 meter diep, maar richting de oevers gaat het al snel naar 15 meter en 11 meter. Op foto’s en satellietbeelden is te zien dat de Ever Given zich diep in het talud heeft geboord en ruim een meter omhoog is gestuwd. De kans is groot dat het schip muurvast zit.

De oplossing bestaat waarschijnlijk uit een combinatie van baggeren – ruimte maken onder het schip door zand weg te halen – en gewicht van het schip afhalen. Wat dat laatste betreft, is er de hoop dat het voldoende is om ballastwater en brandstof af te pompen. Als alles meezit, kunnen sleepboten het schip dan vlot trekken. Zo niet, dan is het kansrijkste moment voor een tweede poging aanstaande maandag. Dan is het hoogtij.

Dus uiterlijk maandag is het voorbij?

Dat is in het beste geval. In het ergste geval moeten er ook volgeladen containers van het schip gehaald worden, als het echt tegenzit alle 20 duizend.

Dat is niet zo makkelijk: het Suezkanaal loopt 192 kilometer lang van zuid naar noord dwars door de Egyptische Sinaïwoestijn. Dat betekent dat Smit Salvage kraanschepen zal moeten aanvoeren, naast baggerschepen en andere containerschepen om de vracht naar over te hevelen.

In dat geval wordt het een operatie waarbij het wekenlang kan duren voordat het Suezkanaal weer bevaarbaar wordt.

Waarom moeten Nederlandse bedrijven dit eigenlijk oplossen?

Smit Salvage is de wereldwijde ANWB voor vastgelopen schepen, en marktleider op zijn vakgebied. ‘Een legendarisch Nederlands bedrijf’, jubelt het Amerikaanse economisch persbureau Bloomberg zelfs. ‘Zijn werknemers parachuteren zichzelf van het ene scheepswrak naar het andere, en redden schepen vaak te midden van hevige stormen.’ Volgens haveneconoom Kuipers is het heel gunstig dat het bedrijf zowel kan baggeren als slepen.

Bovendien is Smit Salvage een dochterbedrijf van de Nederlandse baggeraar Boskalis, eveneens wereldwijd marktleider, en daarom goed bekend in het Suezkanaal. Boskalis groef in 2014 en 2015 een nieuwe waterweg van 35 kilometer naast een sectie van het bestaande Suezkanaal, waardoor tweebaansverkeer mogelijk werd. Daartoe werkte Boskalis samen met de Nederlandse baggeraar Van Oord.

De Ever Given liep echter vast in een ander gedeelte van het Suezkanaal, waar maar één waterweg loopt en het scheepsverkeer daarom niet kan worden omgeleid. Er is wel een klein, ouder kanaal ten westen van deze sectie, maar dat is alleen geschikt voor kleinere schepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden