De Duitsers zijn wakker geworden en de rij met verliezers is lang

Bondskanselier Angela Merkel tijdens een persconferentie op het hoofdkantoor van de CDU, één dag na de verkiezingen Beeld afp

De Duitsers zijn wakker geworden. Ze willen niet langer 'melkkoe van Europa' zijn en 'opvangtehuis voor de derde wereld'. Bondskanselier Merkel begint haar vierde termijn als reus op lemen voeten. Ze onderhandelt met de Groenen en de liberale FDP over een coalitie. Alsof dat nog niet moeilijk genoeg is, intervenieert de Franse president Macron met een 'Plan voor Europa'. De overwinning van de radicaal-rechtse AfD heeft echter het Duitse politieke landschap op rechts vastgepind.

De rij verliezers is lang. Merkel is gewond; haar CDU boekte het slechtste resultaat sinds 1949. SPD-leider Schulz boekte het slechtste resultaat uit de partijgeschiedenis. De Beierse CSU belandde op een absoluut dieptepunt van 38 procent in Beieren. De hoofdregel van de legendarische Franz-Josef Strauss is vergeten: 'rechts van mij is geen ruimte'. Bij de CDU gaapt op rechts een gat. De CSU heeft volgend jaar verkiezingen in Beieren. De AfD deed het relatief goed in het zuiden van Duitsland. 'Progressief Duitsland' is uitgeteld.

De winnaars kennen hun rol. De liberale FDP verdween in 2013 uit de Bondsdag omdat zij kritiekloos de europolitiek van Merkel volgde. De nieuwe partijleider, Christian Lindner, zal die fout niet snel herhalen. De AfD is 'zweeppartij', zoals de PVV in Nederland.

Juist op dat moment houdt Macron een rede aan de Sorbonne om zijn Europese voorstellen in Berlijn op tafel te gooien. Brutaal en ongepast. Stel dat de Duitse regering de dag na de verkiezing van de Franse president een plan voor 'Franse structuurhervormingen' in Parijs zou deponeren. Onder het motto: 'Frankrijk, aan het werk'. De woede zou onbegrensd zijn. De Duitsers gaven hun 'stille woede' een stem. Ze keerden zich tegen een onbegrens-de Europese transferunie en een onbeperkte Europese migratieunie.

Macron bepleitte uitgerekend die Europese transferunie, uiteraard onder een onschuldige naam: 'verdieping van de eurozone'. Hij eist een speciale 'eurozonebegroting' om tegenslagen in de muntunie op te vangen. Hij wil ook een speciaal 'eurozoneparlement' - eventueel samen te stellen uit het Europees Parlement - dat over die begroting beslist. Een doortrapt idee dat eigenlijk beoogt de Bondsdag politiek te castreren.

Volgens het Duits Grondwettelijk Hof moet het Duitse parlement elke betalingsschijf van euro-steunfondsen apart goedkeuren. Bij de 'eurozonebegroting' komt die bevoegdheid terecht bij het 'eurozoneparlement' waarin de nettobetalers, Duitsland en Nederland, een glorieuze minderheid vormen. De 'eurozonebegroting' moet worden gevuld met vele honderden miljarden. Met Duitsland als grootste kassa. Macron demonteert vakkundig de Duitse grendels op Europese transfers om deze 'onbegrensd' te maken. Na zwarte zondag zal de Bondsdag dwarsliggen. Vooral de AfD en de FDP. Macron ziet Merkel liever regeren met de SPD en daarom bemoeit hij zich alvast met de coalitievorming.

Overigens: Macron heeft grote her- vormingen van de Franse economie aangekondigd: langer werken dan 35 uur per week, minder vakanties en later met pensioen dan 62. Kortom: zoals in Nederland. Als Frankrijk zich weer concurrerend maakt, zijn al die Europese transfers overbodig. Macron heeft in Parijs de politieke meer- derheden. Hij heeft geen enkele reden zich te bemoeien met Berlijn.

Op de Duitse verkiezingsavond moet Polen bol hebben gestaan van Schadenfreude. Merkel maakte een historische vergissing met haar Refugees Welcome en probeerde vervolgens Duitse problemen te exporteren naar andere landen, zoals Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije. Uit: 'solidariteit'. Die landen verzetten zich hevig tegen migrantenquota.

De weerwraak kwam uitgerekend uit de voormalige DDR, de electorale hoogburcht van de AfD. De 'deplorabele Ossies' denken net zo over migratie als Polen, Tsjechen, Slowaken en Hongaren. Zij duwden de AfD naar Berlijn; nu de derde partij in de Bondsdag. Merkel oogstte op zwarte zondag wat zij had gezaaid in 2015.

Ook Brussel zal ontwaken. Commissievoorzitter Juncker wil dat Bulgarije en Roemenië lid worden van de eurozone. Dat zal Duitsland blokkeren. Europees Parlementslid Sophie in 't Veld (D66) presteerde het de eurocrisis te ontkennen (O&D, 22 september). Over vervreemding gesproken. In 't Veld is de Margot Honecker van de EU. Europees Commissaris Timmermans moet zich minder belerend opstellen tegenover Midden- en Oost-Europa. Hij drijft Europa nu steeds verder uiteen.

De Duitse kiezer heeft de koevoet in het Duitse systeem gezet. En daarmee tegelijk in het Europese.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden