De Duitsers sturen 70 miljoen euro aan wapens naar de Koerden

Precies 75 jaar na de inval in Polen door Hitlers Wehrmacht doorbreekt Duitsland een keihard taboe. Berlijn gaat voor eerst na het einde van de Tweede Wereldoorlog wapens leveren aan een partij die oorlog voert. De Koerden in Noord-Irak krijgen in hun strijd tegen IS de komende weken een groot aantal Duitse antitankraketten, machinegeweren en pantserwapens geleverd.

Angela Merkel op bezoek bij de Duitse strijdkrachten in 2012. Beeld reuters
Angela Merkel op bezoek bij de Duitse strijdkrachten in 2012.Beeld reuters

Met de wapens kunnen volgens het Duitse ministerie van Defensie duizenden Koerdische Peshmerga-strijders worden uitgerust. Op de boodschappenlijst staan onder meer achtduizend moderne Heckler & Koch G36-geweren plus nog eens dertig Milan-antitanksystemen en vijf gepantserde Dingo-infanterievoertuigen.

Bij de zending, die vanaf eind september in drie keer wordt overgevlogen, komen ook nog eens tienduizend handgranaten, achtduizend pistolen van het type Walther P1 en achtduizend Heckler & Koch G3-geweren, de verouderde voorloper van de G36. Ook helmen, schermvesten, radioapparatuur, veldkeukens en medicijnen zullen in de Duitse vrachttoestellen richting Noord-Irak worden geladen.

De Koerden vroegen vooral om geavanceerde antitanksystemen, waarmee ze de gepantserde voertuigen die IS veroverde op het Iraakse leger onschadelijk kan maken. Met het Milan-systeem krijgen ze die apparatuur nu in handen.

De goederen hebben een waarde van 70 miljoen euro. De wapens komen uit de eigen voorraad van de Bundeswehr. Duitsland volgt met de beslissing de VS, Iran, Canada, Kroatië en Albanië die al wapens aan de Koerden leveren. Nederland maakte vorige week bekend dat het 1.000 kogelwerende vesten en 1.000 gevechtshelmen gaat leveren.

De zending is omstreden. Een grote meerderheid van de Duitsers (72 procent volgens een recente peiling) wijst het verstrekken van wapens aan een oorlogvoerende partij af. Hoewel vrijwel iedereen in Duitsland de strijd van de Koerden tegen IS ondersteunt, zijn veel Duitsers bang dat de wapens na enige tijd in 'verkeerde' handen - lees: IS of de PKK - kunnen vallen.

Ook bondskanselier Angela Merkel volgde lang de ijzeren richtlijn dat de Duitse wapenindustrie geen wapens mag leveren aan partijen die gewapende strijd voeren. Ze stond, net als haar voorganger Gerhard Schröder, die de Amerikaanse inval in 2003 in Irak niet ondersteunde, ook altijd huiverig tegenover de inzet van Duitse militairen in crisisgebieden. Ze ondersteunde in 2011, tot woede van de bondgenoten, het NAVO-ingrijpen in Libië niet.

undefined

Historisch

Afgelopen zondag nam Merkel echter een beslissing die historisch genoemd mag worden. Het voornemen werd maandagmiddag - precies 75 jaar na de Duitse inval in Polen, het begin van de Tweede Wereldoorlog - nog besproken in de Bondsdag, maar dat was slechts een formaliteit. De kleine oppositie mocht sputteren 'dat er al genoeg wapens in de regio zijn' (Gregor Gysi, Die Linke), in dit soort zaken beslist de regering.

Merkel zei maandag dat de beslissing 'zwaar' was geweest, maar dat haar geen andere keuze bleef om een verdere 'massamoord' in de regio te verhinderen. Ook zei ze dat 'daar waar mensen in nood zijn, wij zullen helpen'. Ze beloofde ook meer vluchtelingen uit het oorlogsgebied te zullen opnemen. Ze benadrukte dat er geen Duitse soldaten in het gebied actief zullen zijn.

Merkel was lang tegen het leveren van wapens aan de Koerden, maar ze ging overstag voor de argumenten van haar minister van Defensie. Ursula von der Leyen spreekt zich in de media al wekenlang uit voor meer hulp aan de Koerden, in de strijd tegen de 'barbarij' van IS. Ook minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier is voorstander van een steviger Duits optreden in crisisgebieden. Vanuit het buitenland, onlangs deed ook de stokoude Henry Kissinger daartoe nog een duit in het zakje, wordt al langer geroepen om meer daadkracht vanuit Berlijn.

undefined

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Wapenexporteur

Duitsland mag jarenlang de regel gehanteerd hebben geen wapens te leveren aan landen die oorlog voeren, de Duitse wapenindustrie doet al decennialang goede zaken. Na de VS en Rusland, nog voor China, is Duitsland de derde wapenexporteur van de wereld. Tot het klantenbestand van de Duitse wapenindustrie behoren landen als Algerije, de VS, Israël, Indonesië, Saoedi-Arabië en Qatar.

Rheinmetall AG in Düsseldorf is met een omzet van ruim 2 miljard euro de grootste wapenfabrikant van Europa. Het bedrijf, dat ook actief is als toeleverancier van de auto-industrie, levert onder meer de 120 mm-kanonnen op de Leopard 2-tanks. De totale Duitse wapenexport bedroeg vorig jaar 8 miljard euro. Ter vergelijking: er werden in 2013 voor 190 miljard aan Duitse auto's in het buitenland verkocht.

Berlijn levert niet rechtstreeks wapentuig aan strijdende partijen, maar het probleem met wapens is, zeggen critici, dat ze gaan 'zwerven'. In Libië schieten tegenwoordig zowel regeringstroepen als rebellen met de geavanceerde Heckler & Koch-geweren op elkaar. In Somalië vuren terroristen met hetzelfde 'Sturmgewehr' op Franse soldaten. Naar verluidt beschikken de strijders van IS ook over Milan-antitanksystemen, die ze hebben buitgemaakt op het Iraakse leger. Dezelfde apparatuur die hun aartsvijanden, de Koerden, nu legaal vanuit Duitsland krijgen toegestuurd.

undefined

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden