PROFIEL

De Duitse Jon Stewart die Erdogan zo kwaad kreeg

Saaiheid is wat Duitse tv-presentatoren kenmerkt, saaiheid is wat Jan Böhmermann nou net niet kan worden aangewreven. Deze Duitse Jon Stewart beheerst het stijlmiddel van de ironie zo goed dat zijn kijkers veelal confuus achterblijven.

Beeld EPA

De middelvinger van Yanis Varoufakis, beter gezegd de mythevorming rond de middelvinger van Varoufakis, was vorig jaar een staaltje van zijn kunnen. Vintage Böhmermann was de gevolgde methode: vervang verwarring door nog grotere verwarring. Het begon toen Varoufakis in de talkshow van collega Günter Jauch geconfronteerd werd met ogenschijnlijk pijnlijk archiefbeeld. Hij zou tijdens een toespraak (2013) zijn middelvinger hebben opgestoken naar Duitsland. Fabricage, zei Varoufakis.

Böhmermann viel hem bij door in zijn talkshow hoegenaamd te bewijzen dat hij de beelden gemanipuleerd had, hetgeen vervolgens ontkend werd door zijn zender ZDF. Böhmermann: 'Jauch en zijn redactie moeten onmiddellijk de eurozone verlaten.' Niemand begreep het nog, opzet geslaagd, en Böhmermann kreeg er de prestigieuze Grimme-prijs voor.

Aanvankelijk wilde Jan Böhmermann (Bremen, 35) naar de toneelschool, maar daar werd hij twee keer afgewezen. De derde keer lukte het wel, maar toen hoefde het van hem niet meer. Sinds 2005 is hij een bekende op de Duitse tv en radio. Hij persifleerde de Duitse stervoetballer Lukas Podolski die net als Erdogan nu daar niet om kon lachen en dreigde met een proces. Een van de door Böhmermann bedachte uitspraken - 'Voetbal is net schaak, maar dan zonder dobbelstenen' - kleeft nog altijd aan de topspits. Prompt schaarde Podolski, tegenwoordig uitkomend voor Galatasaray, zich vorige week via Twitter aan de zijde van Erdogan.

Mystificeren is zijn tweede natuur

Het vakmanschap op tv keek Böhmermann vanaf 2009 af als sidekick bij koning van de Duitse late night Harald Schmidt. Mystificeren is zijn tweede natuur, blijkt als zijn privéleven in interviews aan bod komt ('Vakanties breng ik het liefst door voor de tv of de Playstation. En ik drink graag cola, maar nooit meer dan twee liter per dag.').

Met Böhmermanns talkshow Neo Magazine Royale mikt de verder vrij brave publieke zender ZDF op een jong publiek, en met succes. Zijn ironische commentaar en snelle filmpjes doen het, vooral online, goed bij jongeren van de generatie Starbucks. Toen Böhmermann, naast presentator ook schrijver en filmproducent, onlangs het satirische nummer Be Deutsch op single uitbracht ('We are proud of not being proud'), klonk het dat ze in het vervolg op hem wilden stemmen bij verkiezingen.

Toch is Böhmermann niet de radicale vrijdenker die menigeen nu van hem maakt, zoals de Frankfurter Allgemeine opmerkte. Hij is behoorlijk establishment: tegen Pegida en de AfD, tegen racisme, correct zoals het een Duitser betaamt. De krant: 'Een superburger in Angela Merkels Wir-schaffen-das-zin.'

Televisiekomiek Jan Böhmermann. Beeld AFP
Böhmermann tijdens zijn voordracht van een hekeldicht op de Turkse president Erdogan. Beeld ZDF
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden