De drie gezichten van president Obama

Barack Obama is vast de eerste president die er binnen één maand van wordt beschuldigd om in zijn buitenlandbeleid op te treden als Pollyanna, John Wayne en Henry Kissinger. Sinds Vladimir Poetin een greep naar de Krim heeft gedaan, hebben de conservatieven Obama afgeschilderd als iemand die niet doorheeft dat we in een genadeloze wereld leven. In hun ogen is hij een Polyanna, die altijd het goede in de mensen wil zien.


De progressieven geven Obama ervan langs vanwege zijn al te gretige inzet van drones, waarmee hij vanuit de lucht al honderden mensen heeft laten ombrengen. Hij is John Wayne genoemd, die als een burgerwacht ten strijde trekt tegen iedereen die de VS schade wil berokkenen.


En door critici van zowel links als rechts wordt Obama ervan beschuldigd dat hij een hyperrealist is à la Kissinger en rustig toekijkt hoe het bewind in Syrië de bevolking vermorzelt omdat er nauwelijks Amerikaanse belangen op het spel staan.


Maar wie is Obama nu echt? Als hij zich al niet erg strijdlustig heeft getoond over de Krim, komt dat omdat dat schiereiland zo lang deel heeft uitgemaakt van Rusland, er een Russische marinebasis is en een groot deel van de bevolking zich met Rusland verbonden voelt. Obama heeft terecht slechts beperkte sancties ingesteld als reactie op Poetins inlijving van de Krim en gekozen voor kalme diplomatie om een breder conflict over Oekraïne te vermijden. Onderschat niet hoe belachelijk Poetin zichzelf dit weekend - voor het oog van de hele wereld - maakt op de Krim en wat voor negatieve weerslag dit zal hebben op Rusland.


En als Obama een terughoudende Kissinger-realist is geweest door zich niet in de burgeroorlog in Syrië, of in Oekraïne, te storten, is dat omdat hij heeft geleerd van Irak en Afghanistan: dat er in die landen slechteriken zitten betekent nog niet dat hun tegenstanders fijne jongens zijn. Als er in Syrië of Oekraïne echte hervormers naar voren komen, moeten we die helpen. Maar de meeste Amerikanen hebben er geen zin meer in zich in de luren te laten leggen door iedereen die ons alleen maar naar de mond praat en ze zijn het beu om de reddingsplannen en energierekeningen te betalen van landen die ze niet eens begrijpen.


Wat John Wayne Obama betreft - de snelste drone van het Westen - daar moet iedere Amerikaanse president tegenwoordig wel iets van hebben in een wereld waarin massa's zeer mondige, boze mensen Amerika slecht gezind zijn en beschikken over raketten in gebieden zonder overheid.


Op korte termijn kunnen we Poetin niet tegenhouden op de Krim, maar we willen niet dat hij ook nog de gebieden in het oosten van Oekraïne opslokt. We moeten klaarstaan om de Oekraïense regering met wapenleveranties te helpen om dat te voorkomen. Er is echter maar één manier om te voorkomen dat Rusland nog meer van Oekraïne inpikt: de Oekraïners moeten zich verenigen op een manier die zowel recht doet aan de meerderheid die een toekomst met de EU wil als aan de minderheid die zich met Rusland verbonden voelt.


Als een verenigd Oekraïne - dat naar een niet-corrupte, op Europa gerichte democratie streeft - komt te staan tegenover een Poetin die Oekraïne onder dwang wil inlijven in een Russisch Rijk, dan verliest Poetin. Maar als de Oekraïners verdeeld blijven, als de ultranationalistische partijen de overhand krijgen en de pro-Russische burgers worden buitengesloten, dan zal Poetin de Oekraïen-se bevrijdingsbeweging in diskrediet brengen en de verdeeldheid gebruiken als excuus voor interventies. Dan is onze hulp vergeefs. We kunnen ze niet helpen als ze zichzelf niet helpen. De Oekraïners hebben al een kwart eeuw verspeeld zonder orde op zaken te stellen, wat Polen wel heeft gedaan.


Er is geen enkel groot geopolitiek probleem dat we zonder medewerking van Rusland kunnen oplossen. Daarvoor is een Rusland nodig dat de eigen grootheid niet zoekt in het zich afzetten tegen Amerika en herstel van het Sovjetrijk, maar in het ontplooien van de geweldige talenten van de eigen bevolking. Het wordt steeds duidelijker dat dat nooit het Rusland van Poetin zal zijn, want dat staat voor grootschalige corruptie, toenemende onderdrukking en geen voordeel zien in een relatie met het Westen.


Poetin is op zoek naar waardigheid voor Rusland, maar hij zoekt op de verkeerde plekken, met de verkeerde methoden. Maar alleen het Russische volk kan een einde maken aan het Poetinisme.


Vertaling: Leo Reijnen © The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.