De dreigende dood is in de mode in de media

'Mij krijgen ze niet klein', zegt Mark Bos, tv-journalist en prostaatkankerpatiënt (met uitzaaiingen) in zijn documentaire Retour hemel (MAX), maandag uitgezonden als 2Doc. In zijn openhartige en soms beklemmende verslag van zijn 'strijd' tegen de kanker wordt die zekerheid niet erg gevoed, tenzij je het geloven wilt. Het dilemma van leven tussen kille feiten versus hoop en geloof.

Omdat reguliere artsen Bos (1965) als ongeneeslijk beschouwden, ging hij 'op zoek naar anderen, die nog wel in mijn genezing geloven', zei hij in zijn eigen voice-over. Daarbij was de camera steeds aan zijn zijde.

Bos wist wel waarom hij kanker had gekregen: in een periode van relationele perikelen had zijn ziekte vrij spel gekregen. 'Ik geef mezelf dus de schuld. Maar als ik mezelf ziek heb gemaakt, kan ik mezelf ook beter maken.' Een aanvechtbare redenering, waarin de logica niet vanzelf spreekt. Maar de wanhoop maakt alles begrijpelijk.

Ondanks enige scepsis, gaf Bos zich al snel over aan veel sporten en bant hij alle suikers en E-nummers uit zijn voeding. Spoedig belandt hij bij Wim Hof, alias 'The Iceman'. Die nodigde hem uit voor een training in Polen, om er in blote bast zingend in de sneeuw 'te ontwaken'. 'Gewoon, je innerlijke kracht', aldus Hof. De laatste bekende die zich eraan overgaf (en in Pauw & Witteman hoog opgaf over deze nieuwe 'genezing'), was astronaut Wubbo Ockels. Overleden.

Bos: 'Ben ik wanhopig aan het worden? Ik ben bang dat het antwoord 'ja' is'. Toch is hij snel overstag: na een dag afzien, ademhalingsoefeningen en kou 'voel ik dat mijn lijf wakker is geworden, dat er iets aan het gebeuren is.'

Hij fietst tegen bergen op, beklimt de Kilimanjaro en drinkt indiaanse kotsdrankjes. Of het hielp? Uitslagen van onderzoeken lieten wisselende uitkomsten zien. Uiteraard leverden de tegenvallers emotionele beelden op, die Bos niet schuwde. Uiteindelijk besloot hij toch tot de gehate hormoonprik die de tumoren kan remmen, maar zware bijverschijnselen hebben.

Daar stopt de film en concludeert Bos: 'Anderhalf jaar strijd was niet voor niets. Die tijd heb ik in elk geval gewonnen.'

De vraag blijft of zijn eigen 'strijd' daarin heeft bijgedragen.

Intussen blijft Bos zoeken naar volledige genezing. 'Met de Kilimanjaro heb ik in elk geval één retourtje hemel op zak. Die andere, die komt nog wel.'

Daarmee voedt de film het idee dat kanker te overwinnen valt, als je maar hard genoeg hebt gestreden. Die gedachte woekert voort, maar stoelt niet op feiten. Zelfs zijn eigen lotgenoot Hugo, die zijn darmtumor had verkleind 'omdat ik geloof in het leven' en 'de regie in eigen hand had genomen', is aan het eind van de film overleden.

De dreigende dood is in de mode in de media; vooral de Bekende Sterveling is in trek. Bos zat dezer dagen bijna net zo vaak in talkshows als Frank Lammers om zijn rol in Michiel de Ruyter. Dat levert zinvolle, troostrijke of informatieve uitingen op, van columns tot tv-optredens waar elke sterveling zijn voordeel mee kan doen.

Journalisten en publicisten hebben toegang tot de media en kunnen hun naderende dood meer 'betekenis' geven door hem publiek te maken - een voorrecht dat niet iedereen is gegund. In ruil dienen zij een zinvolle bijdrage te leveren die effectbejag of het larmoyante mijdt. Dat is ook Bos gelukt, dankzij zijn eerlijkheid. Maar mij heeft hij die berg niet op gekregen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.